Кіріспе

Манхэттендегі көше, Нью-Йорк

Астор Плейс – Нью-Йорк қаласының Манхэттен ауданының оңтүстік бөлігіндегі НоХо/Шығыс ауылындағы бір блоктан тұратын көше. Ол Бродвейден (Шығыс 8-ші көшеден төмен) Лафайетт көшесіне дейін созылады. Көше Купер алаңы, Лафайетт көшесі, Төртінші авеню және Сегізінші көше қиылысындағы екі алаңды – Аламо Плаза және Астор Плейс станциясы алаңын қамтиды. "Астор Плейс" атауы кейде көшенің маңындағы ауданды да білдіреді. Көшеге Джон Джейкоб Астордың (1848 жылы қайтыс болған) құрметіне ат қойылған. Астор Плейсті жаңғырту мақсатында 21 миллион доллар жұмсалды.

География

The American Guide Series сипаттағандай, Астор-плейс ауданы Хьюстон көшесінен солтүстікке қарай 14-ші көшеге дейін, Бродвей мен Үшінші даңғыл арасында орналасқан. Нью-Йорк энциклопедиясы бұл ауданды 4-ші және 8-ші көшелер арасында, Бродвейден Үшінші даңғылға дейін анықтайды. Астор-плейс бұрын «Арт-стрит» деп белгілі болған. 1767 жылдан 1859 жылға дейін осы көшеде Vauxhall Gardens атты елдік демалыс орны болған. Бұл аудан Джон Джейкоб Асторға тиесілі болды, және ол қайтыс болғаннан кейін, 1848 жылы Астор-плейс оның құрметіне аталды. Бұл жердің орналасуы бақтарға Бродвей және Бауэри аудандарының тұрғындарына қол жеткізуді жеңілдетті. Астор-плейс – Астор-опера үйі орналасқан жер, ол Астор-плейс, Шығыс 8-ші көше және Лафайетт көшесінің қиылысында жатыр. 1847 жылы сәнді театр ретінде салынған бұл үй 1849 жылғы 10 мамырда Астор-плейсте болған бүлік ошағы болды. Ұлы ашаршылықтың шиеленіскен кезінде Нью-Йорктегі ирландтардың британдықтарға қарсы сезімі соншалықты күшті болғандықтан, олар американдық актер Эдвин Форрест пен ағылшын Уильям Чарльз Макреди арасындағы бәсекелестікте көрініс тапты. Екеуі де жақын жердегі театрларда «Макбет» қойылымдарын ұсынды. Макредиге қарсы көшедегі наразылық зорлық-зомбылыққа ұласып, полиция халыққа оқ атты. Кем дегенде 18 адам қаза тауып, жүздеген адам жарақат алды. Театр бүлікпен байланысы болғаннан кейін қалпына келмеді және көп ұзамай жабылды. Ішкі жағы бұзылып, ғимарат Нью-Йорк коммерциялық кітапханасының пайдалануына берілді. 1852 жылдан 1936 жылға дейін Астор-плейсте Америкалық Киелі кітап қоғамының бас кеңсесі орналасқан Киелі кітап үйі болды. XIX ғасырдың ортасы мен соңында бұл аймақта Астор, Вандербильт және Делано отбасыларының мүшелері сияқты Нью-Йорктің ең бай тұрғындары тұрды. Редактор және ақын Уильям Каллен Брайант, өнертапқыш және кәсіпкер Исаак Сингер 1880 жылдары осы ауданда тұрды. Алайда, ғасыр басында қоймалар мен өндіріс орындары көшіп кетті, элита Мюррей Хилл сияқты жерлерге қоныс аударды, және аймақ тоқырады. Аудан 1960 және 1970 жылдардың соңында қайта жандандырылды. 2013 жылдан бастап Астор-плейске бірнеше өзгерістер енгізу қажет болды. Көше Лафайетт көшесінде аяқталады, бұрынғыдай Үшінші даңғылға қарай жалғаспайды. Бұл «Аламо Плазаны» кеңейтуге мүмкіндік берді, онда Аламо Куб орналасқан, оңтүстікке қарай Астор-плейстің оңтүстік жаяу жүргінші жолына дейін Лафайетт көшесі мен Купер сквері арасында, сондай-ақ Купер Юнион Фонды ғимаратының солтүстігіне қарай кеңейтілген жаяу жүргінші жолын құруға болады. Астор-плейс метросының кіреберіс алаңы да қайта жобаланды, ал Шығыс 9-шы көшеден оңтүстікке қарай Төртінші даңғыл мен Купер скверінің батыс бөлігі тек автобустарға арналған болып өзгертілді, ал Купер скверінде Шығыс 5-ші және 6-шы көшелер арасында жаңа жаяу жүргіншілер алаңы салынды. Аймақтың көлік схемасы айтарлықтай өзгерді, Астор-плейс Лафайетт көшесінен Үшінші даңғылға дейін Шығыс 8-ші көшеге шығысқа қарай бағытталды, ал бұрынғы екі бағытты Купер сквер автобустық жолағы тек солтүстікке қарай бағытталды. Бұл жоба алғаш 2008 жылы ұсынылып, кейін тоқтатылып, 2011 жылы қайта ұсынылды. Құрылыс 2013 жылдың қыркүйегінде басталды және 2016 жылдың қарашасында аяқталды.

Қызықты орындар

Қазіргі 299 орындық Бродвейден тыс Астор Плейс театры 1969 жылдан бері Лафайетт көшесіндегі колоннадалар қатарында орналасқан. Ол Сэм Шепард сияқты драматургтардың туындыларын тұсаукесерлеуімен танымал болды, бірақ 1991 жылдан бері бұл театрдың иесі Blue Man Group. Джозеф Папптың қоғамдық театры (Нью-Йорк Шекспир фестивалі) бұрынғы Астор кітапханасының ғимаратында көшеден арғы жағында орналасқан. Астор-плейс ортасындағы трапеция пішіндес көлік аймағы танымал кездесу орны және скейтбордингпен айналысатын орталық болып табылады. Аймақта, әсіресе, Тони Розентальдің "Аламо" мүсіні орналасқан, ол халық арасында "Куб" деп белгілі. 1967 жылы Нью-Йорк қаласының Мәдениет істері департаменті ұйымдастырған "Скульптура және қоршаған орта" бағдарламасы аясында орнатылған Аламо кубі сол кезден бері Шығыс ауданындағы танымал кездесу орнына айналды. Мүсінді бір адам біраз күш жұмсап, ал екі немесе одан да көп адам қиындықсыз тік осьте айналдыра алады. 2003 жылы куб ATF тобының (All Too Flat) жасаған әзіліне ұшырады, олар оны алып Рубик кубогына айналдырды. Ұйым мүшелері әзіл жасағанда сақтық танытты, себебі олар зақым келтіргісі келмеді. Қалалық қызметкерлер боялған картон панельдерін алып тастағанға дейін куб шамамен 24 сағат бойы тұрды. 2005 жылдың 10 наурызында Парктер департаменті күтім жұмыстары үшін кубты алып тастады. Бастапқы суретші мен команда жоғалған бұранданы ауыстырып, бірнеше ұсақ жөндеулер жасады. Оның орнына Питер Купердің құрметіне "Желли куб" деп аталған ПВХ түтіктерден жасалған уақытша көшірме орнатылды. 2005 жылдың қарашасында кубқа жаңа қара бояу жағылды, ол әлі де айнала беретін болды. Аугуст Сент-Годенстің Питер Купер ескерткіші Купер алаңынан оңтүстікке қарай бір блок қашықтықта орналасқан. 21 Астор Плейс (сондай-ақ "Клинтон Холл" және "13 Астор Плейс" деп те аталады) бір кезде Астор Опера үйі болған жерде тұр. Астор-плейс тоғырысынан кейін ғимарат Нью-Йорк Сауда кітапханасына берілді, ол оны 1890 жылға дейін пайдаланды, содан кейін оны бұзып, қазіргі 11 қабатты ғимаратты салды. Кітапхана 1932 жылы көшіп кетті, ал ғимарат кәсіподақтың бас кеңсесіне айналды. Қазір ол 19 ғасырдың басындағы қасбетті сақтап, қасбеттік техниканың мысалы ретінде заманауи пәтерлерге қайта жаңартылды. 1920 жылдары салынған Купер станциясының пошта бөлімі солтүстікке қарай үш блок қашықтықта орналасқан. Манхэттендегі соңғы Kmart 2021 жылдың шілдесінде жабылғанға дейін Астор Плейсте орналасқан, бұл бұрын Wanaker дүкені ретінде құрылған еді. 2023 жылдың қазан айында бұрынғы Kmart орнында Вегманс супермаркеті ашылды.