Жұдырыққа шағылысқан адам: Рой Кливленд Салливанның тарихы

Кіріспе

7 рет найзағай соққан парк рейнджері (1912–1983)

Рой Кливленд Салливан (7 ақпан 1912 – 28 қыркүйек 1983) – Вирджиния штатындағы Шенноа ұлттық паркінде қызмет еткен американдық парк рейнджері. 1942 жылдан 1977 жылға дейін Салливан жеті рет найзағайға шалдығып, барлығынан да аман қалған. Осы себепті ол "Найзағайды тартатын адам" және "Найзағай тартылымы" деген есімдермен танылды. Салливан Гиннесстің әлемдік рекордтар кітабында кез келген адамнан көп рет найзағайға шалдыққан адам ретінде тіркелген.

Жеке өмір

Рой 1912 жылдың 7 ақпанында Вирджиния штатының Грин округінде дүниеге келді. 1936 жылы Шенноа ұлттық паркінде рейнджер болып жұмыс істеуге кірісті. Салливанды актер Джин Хакманға ұқсайтын, кең бетті, мықты денелі адам деп сипаттады. Өмірінің соңғы жылдары адамдар одан қашықтап, найзағай соғады деп қорқып, оны жалғыз қалдырды, бұл оны өкіндірді. Бірде ол былай деп еске алады: "Бір күні бас рейнджермен келе жатқанда, алыстан найзағай жарқылдады". Бас рейнджер: "Кейін кездесеміз" деді. 1983 жылдың 28 қыркүйегінде таңертең Салливан 71 жасында өзіне-өзі оқ жатып қайтыс болды. Оның екі рейнджерлік шляпасы Нью-Йорк және Оңтүстік Каролинадағы екі Гиннесс рекордтар кітабының көрме залында қойылған. 1969 жылдың шілдесінде оны тағы да соқты. Ерекше жағдай, ол тау жолында жүк көлігінде келе жатқанда соққыға ұшырады – көліктің металл корпусы Фарадей клеткасы ретінде әрекет ететін болғандықтан, әдетте адамдарды найзағайдан қорғайды. Найзағай алдымен жақын маңдағы ағаштарға тиіп, содан кейін көліктің ашық терезесінен ішке кірді. Соққыдан Салливан есінен танып, қас-көзін, кірпіктерін күйдіріп, шашына от тұтатты. Бақылаусыз көлік тік жарға қарай тоқтағанша қозғала берді. 1970 жылдың шілдесінде Салливан үйінің алдында болғанда қайтадан соққыға ұшырады. Найзағай жақын жердегі трансформаторға тиіп, сол иығына секіріп, күйдірді. 1972 жылдың көктемінде Салливан Шенноа ұлттық паркіндегі рейнджерлік бекетте жұмыс істеп жүргенде тағы да соққыға ұшырады. Оның шашы отқа ұқты; ол жалынды күрткесімен сөндіруге тырысты. Содан кейін ол әбденге жүгірді, бірақ судың астына сыймады, сондықтан ылғал сүлгіні пайдаланды. Ол ешқашан қорқақ адам болмаған, бірақ төртінші соққыдан кейін өзін жоюға тырысатын күш бар деп сенді және өлімнен қорқып кетті. Айлар бойы ол жүк көлігін айдап бара жатқанда, дауылға тап болғанда, жолға тоқтап, дауыл басылғанша алдыңғы орындыққа жатып қалар еді. Ол сондай-ақ, тіпті көп адамның арасында тұрса да, найзағайды тартатынына сеніп, шашы отқа ұшса қолдану үшін су ыдысын әрқашан өзімен алып жүрді. Келесі соққы, 1976 жылдың 5 маусымында, оның тізегіне зиян келтірді. Ол бұлтты көргенін, оның өзін қуалайтынын ойлап, қашып құтылуға тырысқанын, бірақ соққыдан қашып құтыла алмағанын хабарлады. Оның шашы да отқа ұқты. 1977 жылдың 25 маусымында Салливан тұщы сулы көлде балық аулап жүргенде соққыға ұшырады. Найзағай басының үстіне тиіп, шашын өртеп, денесінен төмен қарай жүріп, кеудесі мен асқазанын күйдірді. Салливан көлігіне бұрылғанда күтпеген нәрсе орын алды – аю көлге жақындап, оның балық аулау сымынан троутты ұрлауға тырысты. Салливан шашы отқа күйгеніне қарамастан, аюды ағаш бұтағымен ұруға күш-қуатын жинады. Ол өмірінде аюды таяқпен соққан жиырма екінші рет екенін айтты. Салливан өзінің алғашқы соққыны 1942 жылы емес, одан да ертерек алғанын еске алады. Ол бала кезінде әкесіне егістікте бидай орып жүргенде, найзағай оның орағының жүзіне тиген, бірақ оған ешқандай зиян келтірмеген. Бірақ ол кейін бұл фактіні дәлелдей алмағандықтан, оны ешқашан талап етпеді. Егер найзағайдың соғуы тәуелсіз оқиғалар болса, жеті рет соғу ықтималдығы (1:10000)7 = 1:1028 немесе 1/10,000,000,000,000,000,000,000,000,000 болар еді. Алайда бұл сандар Салливанға қатысты емес, өйткені оның жұмысының сипаты мен физикалық орналасуы орташа адамға қарағанда көбірек дауылға ұшырады. Ол тұратын Вирджинияда жылына орта есеппен 35-45 күн найзағай жауады, олардың көп бөлігі маусым, шілде және тамыз айларына келеді. 1959 мен 2000 жылдар аралығында Вирджинияда найзағайдан 58 адам қаза тауып, кем дегенде 238 адам жарақат алған. АҚШ-та осы кезеңде найзағайдан 3239 адам қаза тауып, 13057 адам жарақат алған. Олардың көп бөлігі 20 мен 40 жас аралығындағы еркектер, олар ашық ауада ұсталған.

Roy was born in Greene County, Virginia, on February 7, 1912. He started working as a ranger in Shenandoah National Park in 1936. Sullivan was described as a brawny man with a broad, rugged face, who resembled the actor Gene Hackman. He was said to have been avoided by people during the later years of his life, owing to fears of being struck by lightning, and that saddened him. He once recalled: "For instance, I was walking with the Chief Ranger one day when lightning struck way off” (in the distance). The Chief said, "I'll see you later". On the morning of September 28, 1983, Sullivan died at the age of 71 from a self inflicted gunshot wound to the head. Two of his ranger hats are on display at two Guinness World Exhibit Halls in New York City and South Carolina. He was hit again in July 1969. Unusually, he was hit while in his truck, driving on a mountain road – the metal body of a vehicle normally protects people from lightning strikes by acting as a Faraday cage. The lightning first hit nearby trees and was deflected into the open window of the truck. The strike knocked Sullivan unconscious, burned off his eyebrows and eyelashes, and set his hair on fire. The uncontrolled truck kept moving until it stopped near a cliff edge. In July 1970, Sullivan was struck while in his front yard. The lightning hit a nearby power transformer and from there jumped to his left shoulder, searing it. In the spring of 1972, Sullivan was working inside a ranger station in Shenandoah National Park when he was struck again. It set his hair on fire; he tried to smother the flames with his jacket. He then rushed to the restroom, but could not fit under the water tap and so used a wet towel instead. Although he never was a fearful man, after the fourth strike he began to believe that some force was trying to destroy him and he acquired a fear of death. For months, whenever he was caught in a storm while driving his truck, he would pull over and lie down on the front seat until the storm passed. He also began to believe that he would somehow attract lightning even if he stood in a crowd of people, and carried a can of water with him in case his hair was set on fire. The next strike, on June 5, 1976, injured his ankle. It was reported that he saw a cloud, thought that it was following him, tried to run away, but was struck anyway. His hair also caught fire. On June 25, 1977, Sullivan was struck while fishing in a freshwater pool. The lightning hit the top of his head, set his hair on fire, traveled down, and burnt his chest and stomach. Sullivan turned to his car when something unexpected occurred – a bear approached the pond and tried to steal trout from his fishing line. Sullivan had the strength and courage to strike the bear with a tree branch, despite the fact that his hair was on fire. He claimed that this was the twenty second time he hit a bear with a stick in his lifetime. Sullivan himself recalled that the first time he was struck by lightning was not in 1942 but much earlier. When he was a child, he was helping his father to cut wheat in a field, when a thunderbolt struck the blade of his scythe without injuring him. But because he could not prove the fact later, he never claimed it. If the lightning strikes were independent events, the probability of being hit seven times would be (1:10000)7 = 1:1028 or 1 in 10,000,000,000,000,000,000,000,000,000. These numbers do not quite apply to Sullivan, however, who by the nature of his work and his physical location was exposed to more storms than the average person. Virginia, where he lived, averages 35 to 45 thunderstorm days per year, most of which fall in June, July, and August. Between 1959 and 2000, lightning killed 58 people and injured at least 238 people in Virginia. In the United States, 3,239 people were killed and 13,057 injured by lightning in the same period. Most of those were males between 20 and 40 years old caught outdoors.

Танымал мәдениетте

2005 жылы шыққан I Hate Myself тобының «3 ән» EP-сіндегі өлеңдердің мәтіні Салливанның бірнеше рет найзағайға шағылып, тірі қалғандығынан шабыттанған. 2008 жылғы «Бенджамин Баттонның ерекше жағдайы» фильмінде Мистер Доус кейіпкері бас кейіпкерге өзінің «жеті рет найзағайға шағылғандығын» айтады (бұл егжей-тегжейлі 1922 жылғы түпнұсқа әңгімеде кездеспейді). 2016 жылғы «Firewatch» видео ойынында, ерікті саябақ күзетшісі туралы шытырман оқиғада, басты кейіпкер найзағай екі рет соқпайтынын айтқанда Салливан есімді адам туралы әңгіме қозғалады. Содан кейін Делила кейіпкері Салливанның жеті рет найзағайға шағылғанын және өз-өзіне қол жұмсағанын айтады. 2021 жылғы «Don vs Lightning» қысқаметражды фильмі Салливанның оқиғасымен шабыттандырылған.