Пино́й: Филиппин азаматтарының сөйлеу тіліндегі атауы
Pinoy
Филиппиндер халқы өзін «пиной» деп атайды. Бұл – филиппиндік мәдениеті мен диаспорасының бейресми атауы. «Тисой» – шетел тегі бар филиппиндіктерге қолданылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Филиппиннің тілдік атауы (Pinoy) – филиппиндіктердің Филиппин азаматтары мен олардың мәдениетін, сондай-ақ филиппин диаспорасындағы шетелдегі филиппиндіктерді атау үшін қолданатын кең таралған бейресми өзін-өзі тану белгісі. Филиппиннен тыс жерде туған, филиппин тегі бар адамдарды көбінесе бейресми түрде "Тисой" деп атайды. Көптеген филиппиндіктер стандартты "филиппин" терминінің орнына өздерін "Пиной" деп атайды, кейде әйелдер "Пинай" (/p//ɪ/'/n//aɪ/) деп атайды. "Пиной" термині бастапқыда Америка Құрама Штаттарына көшіп келгендердің тәжірибесін ерекшелеу үшін пайда болған, бірақ қазір барлық филиппин тегіндегі адамдарды атау үшін қолданылатын сленгтік сөз. Сондай-ақ, "Пиной" музыкасы (мысалы, Pinoy Idol) ұлттық және мәдени өзіндік ерекшеліктерді қалыптастыруда маңызды рөл атқарды.
Colloquial demonym of the Philippines
Pinoy (/p//ɪ/'/n//ɔɪ/ ) is a common informal self reference used by Filipinos to refer to citizens of the Philippines and their culture as well as to overseas Filipinos in the Filipino diaspora. A Pinoy who has any non Filipino foreign ancestry is often informally called Tisoy. Many Filipinos refer to themselves as Pinoy, sometimes the feminine Pinay (/p//ɪ/'/n//aɪ/ ), instead of the standard term Filipino. Pinoy was created to differentiate the experiences of those immigrating to the United States, but is now a slang term used to refer to all people of Filipino descent. and music (Pinoy Idol), which have played a significant role in developing national and cultural identity.
Этимология
«Пиной» термині 1920 жылдары АҚШ-та тұратын филиппиндіктердің өздері қолданған, кейін Филиппиндегі филиппиндіктер де қабылдады. Тарихшы Даун Маболонның сөзіне сүйенсек, бұл термин бастапқыда АҚШ-та туған немесе тұратын филиппиндіктерді атау үшін қолданылған және 1920 жылдан бері үздіксіз пайдаланылып келеді. Ол сондай-ақ, «Филиппин-америкалық белсенділер мен 1960-1970 жылдардағы FilAm қозғалысындағы өнер шеберлері» бұл терминді қайта жандандырып, саяси мағына бергенін айтады. Ең алғашқы және көзге түсетін қолданыстары төменде келтірілген:
The term Pinoy was coined by expatriate Filipino Americans during the 1920s and was later adopted by Filipinos in the Philippines. According to historian Dawn Mabalon, the historical use has been to refer to Filipinos born or living in the United States and has been in constant use since the 1920s. She adds that it was reclaimed and politicized by "Filipina/o American activists and artists in the FilAm movements of the 1960s/1970s". The following are the more notable earliest usages:
Америка Құрама Штаттары
АҚШ-та бұл сөздің ең ерте жарияланған қолданысы 1924 жылғы қаңтарда Чикагодағы Шурц мектебінің оқытушысы доктор Дж. Джулиано жазған «Республика» газетінде кездеседі: «Неліктен пиноист синтоист немесе конфуциан деп есептелгенін қорлау деп қабылдайды?» және «Пиноялық адамды қытай немесе жапон деп атаса не істеу керек?» Кейінірек филиппин-американдық тарихшы Доун Бохулано Мабалонның сөзіне сүйенсек, «пиной» және «пинай» терминдерінің тағы бір ерте мысалы 1926 жылғы «Филиппин студенттік бюллетені» журналында жарияланған. Бұл терминдерді қамтитын мақала «АҚШ-тағы филиппин әйелдері оқуларында табысқа жетеді: бизнес пен саясатқа еніп жатыр» деп аталады.
In the United States, the earliest published usage known is in a Republic article written in January 1924 by Dr. J. Juliano, a member of the faculty of the Schurz school in Chicago – "Why does a Pinoy take it as an insult to be taken for a Shintoist or a Confucian?" and "What should a Pinoy do if he is addressed as a Chinese or a Jap?" According to the late Filipino American historian Dawn Bohulano Mabalon, another early attestation of the terms "Pinoy" and "Pinay" was in a 1926 issue of the Filipino Student Bulletin. The article that featured the terms is titled "Filipino Women in U. S. Excel in Their Courses: Invade Business, Politics."
Филиппин
Филиппинде, ең алғашқы жарияланған қолданылу 1926 жылдың желтоқсанында «Филиппин баспасөзінің тарихы» еңбегінде кездеседі, онда Капиз қаласында орналасқан және «Пиной» баспасы шығарған «Пиной» атты апталық испан-висайя-ағылшын басылымы туралы қысқаша айтылады. 1930 жылы Манила қаласындағы «Хаки және Қызыл: Жндармерия мен полицияның ресми органы» журналында көше бандиттері туралы мақала жарияланып, онда «тағы бірі – Интрамуростың «Капатиран» бандиті, ол бильярд бөлмелерінің тұрақты клиенттерінен құралған және американдық солдаттардың зорлық-зомбылығынан «пинойларды» қорғау үшін біріккен» делінген.
In the Philippines, the earliest published usage known is from December 1926, in History of the Philippine Press, which briefly mentions a weekly Spanish Visayan English publication called Pinoy based in Capiz and published by the Pinoy Publishing Company. In 1930, the Manila based magazine Khaki and Red: The Official Organ of the Constabulary and Police printed an article about street gangs stating "another is the 'Kapatiran' gang of Intramuros, composed of patrons of pools rooms who banded together to 'protect pinoys' from the abusive American soldados."
Көңіл көтеру
Өзін-өзі анықтауға деген ұмтылыстың себебі, әдетте, архипелагтық елдің әртүрлі және тәуелсіз тарихымен байланысты болуы мүмкін. Бұл ел Батыс Тынық мұхитында 7 107 аралдан тұрады, олардың тарихы 30 000 жылға жетеді, ал 16 ғасырда Испанияның отарлауына дейін дерлік. Филиппиндер одақтастығы 1935 жылы құрылды, ал Екінші дүниежүзілік соғыстың Тынық мұхитындағы әскери қимылдары аяқталғаннан кейін 1946 жылы тәуелсіздік алды. Филиппинде 170-тен астам жергілікті тіл бар, олардың көпшілігі австронезия тілдер отбасының малайя-полинезиялық тармағына жатады. 1939 жылы сол кездегі президент Мануэль Л. Кесон тагалог тілін «Виканг Памбанса» («ұлттық тіл») деп атады. 1959 жылы білім министрі Хосе Ромеро бұл тілдің атауын «филиппин» деп өзгертті. 1973 жылғы Конституция филиппин тілін ағылшын тілімен бірге ресми тіл деп жариялады және «филиппин» деп аталатын ұлттық тілді дамытуды міндеттеді. Осыдан бері екі ресми тіл – филиппин және ағылшын тілдері болып табылады. 2003 жылғы мәліметтер бойынша, бүкіл әлемде он бір миллионнан астам филиппиндік шетелде тұрады, бұл Филиппиннің жалпы халқының шамамен 11% құрайды.
The desire to self identify can likely be attributed to the diverse and independent history of the archipelagic country – comprising 7,107 islands in the western Pacific Ocean – which trace back 30,000 years before being colonized by Spain in the 16th century and later occupied by the United States, which led to the outbreak of the Philippine–American War (1899–1902). The Commonwealth of the Philippines was established in 1935 with the country gaining its independence in 1946 after hostilities in the Pacific Theatre of the Second World War had ended. The Philippines have over 170 languages indigenous to the area, most of which belong to the Malayo Polynesian branch of the Austronesian language family. In 1939, then president Manuel L. Quezon renamed the Tagalog language as the Wikang Pambansa ("national language"). The language was further renamed in 1959 as Filipino by Secretary of Education Jose Romero. The 1973 constitution declared the Filipino language to be co official, along with English, and mandated the development of a national language to be known as Filipino. Since then, the two official languages are Filipino and English. As of 2003 there are more than eleven million overseas Filipinos worldwide, equivalent to about 11% of the total population of the Philippines.
Белгілі әдебиеттер
Пинои терминін алғаш рет филиппин ақыны Карлос Булосан 1946 жылғы жартылай автобиографиялық туындысы «Америка – жүрегінде» кітабында қолданды: «Пиноилар күн сайын егістікте жұмыс істейді, бірақ маусым біткен соң ақшалары қытайлық сандықтарда сақталады». Кітапта оның Филиппиндегі балалық шағы, Америкаға саяхаты және Батыс аймақтарындағы егін жинаумен айналысқан көшпенді жұмысшы ретінде өткен жылдары суреттеледі. Музыка – «филиппин ұлттық және халық мәдениетін қалыптастыруға жасалған саналы әрекет» болды және ол көбінесе әлеуметтік шындықтар мен мәселелерді көрсететін. «Пиной» 1970-ші жылдардың соңында Филиппинде патриотизмнің күшеюімен және филиппин халық әншісі Хебер Бартоломенің «Tayo'y mga Pinoy» («Біз – пинойлармыз») әнінің хитке айналуымен кеңінен танылды. Бұл үрдісті 1990-шы жылдары филиппин рэпері Фрэнсис Магалонаның «Mga Kababayan Ko» («Елдестерім») және 2000-шы жылдары филиппин рок-тобы Bamboo-ның «Noypi» («Пиной» сөзінің кері буындары) әндері жалғастырды. Бүгінде «пиной» сөзі Филиппинмен немесе филиппиндермен байланысты екенін көрсететін кейбір терминдерге қосымша ретінде қолданылады. «Пиной рок» жанрынан кейін «пиной фолк» және одан соң «пиной джаз» пайда болды. Музыка көбінесе Филиппин президенті Фердинанд Маркосқа және оның әскери жағдай режимін енгізуіне, сондай-ақ Батасанг Баян құруына қарсылықты білдіру үшін қолданылса да, көптеген әндер жасырын сипатта болды, ал кейбіреулері ұлттық мақтаныш сезімін оятуға бағытталған. Мүмкін, оның мәдени құндылығы жоғары болғандықтан және көптеген әндер қауіпті көрінбегендіктен, Маркос әкімшілігі радиостанцияларға әр сағат сайын кем дегенде бір, кейіннен үш «пиной» әнін ойнатуды бұйырды. «Пиной» музыкасын Маркос та, оны құлатуға тырысқан саяси күштер де белсенді түрде пайдаланды.
Pinoy is first used by Filipino poet Carlos Bulosan, in his 1946 semi autobiography, America Is in the Heart – "The Pinoys work every day in the fields but when the season is over their money is in the Chinese vaults." The book describes his childhood in the Philippines, his voyage to America, and his years as an itinerant laborer following the harvest trail in the rural West. The music was a "conscious attempt to create a Filipino national and popular culture" and it often reflected social realities and problems. "Pinoy" gained popular currency in the late 1970s in the Philippines when a surge in patriotism made a hit song of Filipino folk singer Heber Bartolome's "Tayo'y mga Pinoy" ("We are Pinoys"). This trend was followed by Filipino rapper Francis Magalona's "Mga Kababayan Ko" ("My Countrymen") in the 1990s and Filipino rock band Bamboo's "Noypi" ("Pinoy" in reversed syllables) in the 2000s. Nowadays, Pinoy is used as an adjective to some terms highlighting their relationship to the Philippines or Filipinos. Pinoy rock was soon followed by Pinoy folk and later, Pinoy jazz. Although the music was often used to express opposition to then Philippine president Ferdinand Marcos and his use of martial law and the creating of the Batasang Bayan, many of the songs were more subversive and some just instilled national pride. Perhaps because of the cultural affirming nature and many of the songs seemingly being non threatening, the Marcos administration ordered radio stations to play at least one – and later, three – Pinoy songs each hour. Pinoy music was greatly employed both by Marcos and political forces who sought to overthrow him.