Кутуку Убер Мага: Дахоме́нің саяси көшбасшысы

Кіріспе

Дагомейдің басшысы (1960–1963, 1970–1972)

Кутукуу Губерт Мага (10 тамыз 1916 – 8 мамыр 2000) – Бениннің (бұрынғы Дагомей) саясаткері. Ол Дагомеядағы билік аймаққа байланысты белгіленетін саяси аренада өмір сүрді. 1916 жылы шаруа отбасында туған Мага 1936 жылдан 1945 жылға дейін мектеп мұғалімі болып жұмыс істеді, осы кезеңде білімсіз халық арасында зор беделге ие болды. 1947 жылы Дагомеяның аумақтық ассамблеясына сайланды және Солтүстік этностық тобын құрды, кейіннен ол Дагомея демократиялық жиналысы (Rassemblement Démocratique du Dahomé) деп аталды. 1951 жылы Мага Франция Ұлттық ассамблеясына сайланды, онда түрлі лауазымдарда қызмет етті, соның ішінде 1959 жылдан 1960 жылға дейін премьер-министр болды. 1960 жылдың 1 тамызында Дагомея Франциядан тәуелсіздік алғаннан кейін Мага президенттікке тағайындалды және 11 желтоқсанда ресми түрде сайланды. Маганың билік кезеңінде Дагомея экономикасы құлдырады, шетелдік инвестициялар азайды және жұмыссыздық артты. Оған жауап ретінде 1962 жылдың қаңтарында төрт жылдық жоспарды іске қосты, оның негізі – ел жастарын жер жыртуға мәжбүрлеу арқылы ауыл шаруашылығы өнімділігін арттыру болды. Мага сонымен қатар ұлттық бірлік дағдарысына тап болды, нәтижесінде 1961 жылдың мамырында оппозиция жетекшісі Джастин Ахомадэгбе Тометин бастаған оған жасалған қастандық сәтсіз аяқталды. Ахомадэгбе Тометин түрмеге қамалды, ал 1962 жылдың қарашасында босатылғаннан кейін бірпартиялық жүйе орнатылып, оппозициялық баспасөз шектелді. 1963 жылы сотталған кісі өлтіруші Кристоф Бохири түрмеден босатылды, бұл ел бойынша тәртіпсіздіктерге әкелді, бірақ наразылықтардың фокусы тез Маганың президенттік мәселелеріне ауысты. Қақтығыстар осыншалықты күшті болғандықтан, Дагомея армиясының бас штабының бастығы Кристоф Согло азаматтық соғыстың алдын алу үшін қазан айында елді өзіне бағындырды. Маганы отставкаға кетуге мәжбүрлегеннен кейін, Согло оған, Ахомадэгбе Тометине және вице-президент Сору Миган Апитиге мемлекеттік министр атағын берді. Біраз уақыттан кейін Мага Соглоны өлтіруге қастандық жасады және сыбайлас жемқорлыққа кінәлі деп танылды, осы айыптар бойынша ол түрмеге жабылды. 1965 жылы босатылғаннан кейін Тогоға қашып, содан кейін Парижге көшті. 1970 жылы Дагомеяға оралып, үш адамнан тұратын президенттік кеңестің төрағасы болды, оған Ахомадэгбе Тометин мен Апити де кірді. 1972 жылдың 26 қазанында Матье Кэреку төңкеріс жасап билікке келді, сол кездегі төраға Ахомадэгбе Тометинді құлатты. Мага мен кеңестің басқа мүшелері 1981 жылға дейін түрмеде отырды. Мага босатылғаннан кейін қоғамдық өмірден шеттеді, тек 1990 жылғы Ұлттық конференцияда ғана пайда болды, онда Бениннің барлық саяси босқындарына амнистия жарияланды. Ол 2000 жылдың 8 мамырында қайтыс болды.

Coutoucou Hubert Maga (August 10, 1916 – May 8, 2000) was a politician from Dahomey (now known as Benin). He arose on a political scene where one's power was dictated by what region in Dahomey one lived in. Born a peasant in 1916, Maga served as a schoolmaster from 1936 to 1945, during which time he gradually gained considerable influence among the uneducated. He was elected to Dahomey's territorial assembly in 1947 and founded the Northern Ethnical Group, later renamed the Dahomey Democratic Rally (Rassemblement Démocratique du Dahomé). In 1951, Maga was elected to the French National Assembly, where he served in various positions, including premier from 1959 to 1960. When Dahomey gained its independence from France on August 1, 1960, Maga was appointed to the presidency, and was officially elected to that post on December 11. During Maga's term of office, Dahomey's economy collapsed; there was little foreign investment and unemployment rose. In response, he launched a four year plan in January 1962, the basis of which was to increase agricultural production by forcing the nation's youths to work on the land. Maga also faced a national crisis of unity, culminating in a failed assassination plot against him in May 1961 led by the main opposition leader, Justin Ahomadegbé Tomêtin. Ahomadegbé Tomêtin was jailed, and by the time of his release in November 1962, a one party state had been established and the opposition press had been restricted. In 1963, convicted murderer Christophe Bokhiri was released from prison, prompting riots around the country, but the focus of the rioting soon shifted toward Maga's problems as president. The riots became so serious that the Chief of Staff of the Dahomeyan Army, Christophe Soglo, took control of the country in October to prevent a civil war. After forcing Maga to resign, Soglo gave him, Ahomadégbé Tomêtin, and vice president Sourou Migan Apithy, the titles of Minister of State. Shortly afterwards, Maga was convicted of plotting to assassinate Soglo and of corruption, for which he was incarcerated. Following his release in 1965, he took refuge in Togo before moving to Paris. In 1970, he returned to Dahomey to serve as head of a rotating three man presidential council, which included Ahomadegbé Tomêtin and Apithy. On October 26, 1972, Mathieu Kérékou was installed by a coup, overthrowing then chairman Ahomadegbé Tomêtin. Maga and the other members of the council were imprisoned until 1981. Maga retired from public life after his release, only making an appearance at the National Conference of 1990, which gave amnesty to all Beninese political refugees. He died on May 8, 2000.

Алғашқы саяси мансап

Мага 1945 жылы Атакора аймағының бас кеңесшісі болып сайланды, ал екі жылдан кейін Француз Батыс Африкасының Ұлы Кеңесіне тағайындалды. Ол кейіннен 1957 жылы отставкаға шыққанға дейін ассамблеяның вице-президенті болды. 1968 жылы сәуірде берген сұхбатында Мага Пепертидің құрылысқа қатысқанын жоққа шығарды. Ол бұл идеяны өзі мен достары ойлап тапқандарын мәлімдеді. 1951 жылғы мамырдағы сайлау заңына сәйкес, әрбір үміткер егер басқа партияның бірінші үміткері үшінші немесе одан төмен орын алса, екінші орынды иеленетін адамның атын көрсетуі керек еді. Мага солтүстіктің бай саудагері Пол Дарбукспен сайлауға түсуді шешті. 1951 жылғы мамырдағы заң сайлаушылар санын 61 958-ден 333 693-ке дейін ұлғайтты. Сайлау карточкаларын дұрыс пайдаланбағандықтан кейбір қайтыс болған адамдар да сайлаушы ретінде есепке алынды. Котонудағы "L'Etoile du Dahomey" газеті Маганың басты қарсыласы, бухгалтер және депутат Сору Миган Апитиге дауыс беретіндеріне уәде бергендерге шексіз карталар берген адам туралы хабарлады. Апити 147 350 дауыс беріліп, оның 53 463 дауысымен қайтадан депутат болып сайланды, ал Мага 49 329 дауыспен екінші орынды иеленді, үшінші үміткер Эмиль Дерлин Зинсу 18 410 дауысқа ие болды. Бірнеше шағын партиялар қалған дауыстарды жинаған бірнеше үміткерлерді қабылдады. Магаға берілген дауыстардың барлығының 0,5 пайызы ғана жағалау аймағынан, ал 98 пайызы солтүстік қалалар мен ауылдардан келді. 1951 жылғы сайлау аймақтық партиялардың пайда болуына себепкер болды. 179 119 дауыс беріліп, Мага 60 601 дауыспен, ал Апити 64 344 дауыспен жеңіске жетті.

Дагомеяның премьер-министрі

Маганың сайлануы отаршылдық экономиканың құлдырауымен тұспа-тұс келді. Елде шетелдік инвестициялар азайып, жұмыссыздық өсті. Сондықтан ол Еңбек министрін тағайындау алдында кәсіподақтармен кеңесу қажет деп ойлады. Апити бұрынғы Премьер-министр лауазымына қайта оралуды қалағанмен, оның орнына ешқандай ведомствоға жауапты емес Мемлекеттік министр болып тағайындалды. Маганың қызметінің алғашқы айларында сыртқы істер басымдыққа ие болды.

Дегенмен, 28 қыркүйекте Дагомеяның тәуелсіздігі жөнінде референдум өтті. Онда дагомеялықтарға қалаған саяси мәртебесіне қатысты үш нұсқа ұсынылды: француз департаментіне айналу, француз қауымдастығына қосылып жартылай тәуелсіз мемлекет болу немесе толық тәуелсіздік алу. Дагомея халқы екінші нұсқаны, яғни жартылай тәуелсіздікті таңдады, ал толық тәуелсіздік 1960 жылға жоспарланды. Премьер-министр 1 қаңтарда былай деп мәлімдеді:

«1959 жылғы 28 қыркүйекте біз Франциямен ынтымақтастық жолын, Қоғамдастық шеңберінде еркін таңдадық. Біз Франко-Африкалық бірлестіктен шығуды жоспарламаймыз және ешқашан жоспарламаймыз. Болашақтағы таңдаулар белгілі бір шарттарға байланысты. Қаржылық және экономикалық жағдайымызды ескере отырып, қазіргі қаржылық қиындықтармен күресуге қабілетсіз болғанда, жаңа жауапкершіліктерді қабылдауымыздың мәні бар ма?» Халықтың көп бөлігі Апити емес, Магаға қолдау көрсетті. Алайда, олар Дагомеяны басып алуға тырысуда одан да белсенді болды. Мага Чаби Мама мен Аруна Мамамен одақтаса бастады, олар оның ең жақын серіктеріне айналды. Олардың келіссөздерінен кейін Дагомея тәуелсіздік алды. 13 маусымда елге оралған Мага жеке өзі автономия сұрағанын мәлімдеді. Қыркүйек айында ол экономиканың тұрақсыздығына бір партиялық жүйе ғана шешім болатынын айтты. Ол жақында бір партиядан бас тартқандықтан, басқа партияны іздеп жүрді. Осы уақытта Мага Хопфуэ Бойниді өзінің Африкалық Демократиялық Раллисінің (АДР) дагомеялық бөлімі ретінде РДД-ны мойындауға көндірді. Ахомадебе Тометин U.D.D. Раллидің жалғыз өкілі деп сенген. Порто-Ново және Котону қалаларындағы екі күндік наразылық өте қауіпті болды, полиция көзден жас шығарушы газ қолданды. Мага түнде қақпаларды күзету үшін садақ-жебемен қаруланған адал солтүстік азаматтарын жібергеннен кейін наразылық тоқталды.

Жаңа конституция және ресми сайлау

Сенбеушілік білдіру ұсынысының жеңілісінен кейін, УДД депутаттары жұмыстан кетуді бастады. Жаңа конституция президентке егер дауыс берудің үштен екісімен өтпесе, Ұлттық Ассамблеядан заң жобасын қайта қарауды және референдумдар өткізуді сұрауға құқық берді. Жақында қабылданған сайлау заңы бойынша, алдағы ресми сайлауға қатысатын әрбір партия Ұлттық Ассамблеяның барлық 60 депутатына, сондай-ақ президент пен вице-президентке үміткерлерін тізімге қоюы керек еді. Маганың жалғыз президенттік қарсыласы Ахомадэгбе Тометин болды, оның серігі Сакка Кото Нгоби еді. 1960 жылдың 11 желтоқсанында Мага ресми түрде бес жылдық мерзімге президент болып сайланды; ол 468 002 дауыс алды, ал Апити сол мерзімде вице-президент болды. Дагомейдегі 971 012 тіркелген сайлаушының 71 пайызы сайлауға қатысты. ПДУ дауыс берудің 69 пайызын және Ұлттық Ассамблеядағы барлық 60 орынды алды. УДД халық дауысының 31 пайызын алса да, Маганың бастапқы кабинеті 29 желтоқсанда отставкаға кетті. Ол келесі күні өзінің үкіметіндегі жаңа министрлерді тағайындады және бұрынғы РДД және ПНД-нің көптеген басшыларын таңдады. Ол Аруна Маманы Ішкі істер министрі етіп тағайындады; Ассогба Оке – Сыртқы істер министрі; Пол Дарбукс – Сауда және экономика министрі; Себастьен Дасси – Ауыл шаруашылығы министрі; Викториен Габгуиди – Көлік және қоғамдық жұмыстар министрі; Жозеф Кекех – Әділет министрі; Рене Деру – Денсаулық сақтау және әлеуметтік істер министрі; Мишель Ахуанмену – Білім беру министрі; және Александр Аданде – Қаржы министрі. Жаңадан келгендер: Еңбек және мемлекеттік қызмет министрі Бертин Борна; жаңа Ақпарат министрі Альберт Тевеоджре. Оппозицияның наразылығын болдырмау үшін Мага мен оның министрлері өз кеңселерiн Порто-Новодан Котонуға көшiрдi, онда УДД соңғы сайлауда 90 пайыз дауыс алды. Бір аптадан соң Ахомадебе Тометиннің кәсіподақтары да солай істеді. Мага Дагомеяның "соңынан дүниеге келгенін" мәлімдеді. Ахомадефе Тометин төңкеріс жасауға дайын болмағандықтан, президентке қарсы қастандық жасауға бел буды. 26 мамырда Альберт Тевеоджре Магаға Ахомадефе Тометиннің президентті өлтіруге қастандық жасағанын хабарлады. Ол және тағы 11 наразы адам қамауға алынып, сотталу желтоқсанға белгіленді. Бұл сот Африкадағы көптеген сот процестерінен ерекшеленді, өйткені ол ашық түрде өтті және айыпталушыларды Парижден келген адвокат қорғады. Ахомадефе Тометин қастандыққа қатысқаны үшін бес жылға, ал қалғандары бір жылдан он жылға дейін түрмеге кесілді, түрмеде жақсы мінез-құлқы үшін және бұрынғы жауларымен татуласу үшін жазасы қысқартылды делінді. Жауларының қатерінен құтылған Мага ұлттық экономиканы дамытуға көңіл бөлді. Ол 1962 жылдың 1 қаңтарынан басталатын төрт жылдық өсу жоспарын жасады, онда көптеген амбициялық шаралар болды, бірақ олар көбінесе нақтырақ болу үшін қайта қарастырылды. Жоспардың мақсаты – ауыл шаруашылығы өнімділігін арттыру болды. Жоспардың бір бөлігі – жалақыны он пайызға төмендету еді. Студенттік көтеріліске жол бермеу үшін президент Дагомеядағы екі ірі жастар ұйымын – Дүниежүзілік жастар федерациясы мен Дүниежүзілік демократиялық жастар федерациясының бөлімшелерін Дагомеялық жастар ұлттық одағына біріктірді. Ол кез келген халықаралық ұйыммен байланысы жоқ, ұлттық басқарудағы ұйым болып қалатын еді. Дегенмен ол жоспарын іске асыруда қиындықтарға тап болды. Экономикалық қиындықтарға қарамастан, президент француз сәулетшісі Чометті президент сарайын жобалауға шақырды. 3 миллион АҚШ долларына тұрғызылған ғимарат 1963 жылы аяқталғаннан кейін Котонудың жағажай бойындағы көрікті орынға айналды. Жаңа сарайда алтын және мәрмәрден жасалған веранда, мозаикалық баспалдақтар, таспен қапталған қабырғалар және сыртында екі қабатты ту болды. 1962 жылдың ақпанында Мага кабинетті қайта құру туралы шешім қабылдады. Ол Апитидің кеңсесіне жоспарлау және даму міндеттерін қосты, оның билікке құмарлығын басу үшін. Дегенмен, Апити Маганы диктатор деп айыптады, ал вице-президент үйлестірген бірқатар демонстрациялар Маганы қызметінен кетуге мәжбүр етті. Бұл оқиғаларды Маганың өзі емес, Дэвид Дессудың өлтірілуі тудырды.

Following the motion of censure's defeat, U. D. D. deputies began to resign from their jobs, The new constitution gave the president the right to ask the National Assembly to reconsider a bill if it did not pass with two thirds of the votes, and submit referendums. A recently passed electoral law meant that every party that stood in the upcoming official elections had to list candidates for all 60 National Assembly deputies, as well as for president and vice president. Maga's only presidential opponent was Ahomadegbé Tomêtin, whose running mate was Sacca Koto Ngobi. On December 11, 1960, Maga was formally elected as president for a five year term; he received 468,002 votes, and Apithy vice president with the same term of office. Of Dahomey's 971,012 registered voters, 71 percent voted in the election. The P. D. U. received 69 percent of the vote and all 60 seats in the National Assembly. Although the U. D. D. received 31 percent of the popular vote,

Maga's original cabinet resigned on December 29. He named the new ministers in his government the next day, and chose many leaders from the former R. D. D. and P. N. D. He appointed Arouna Mama as the Minister of the Interior; Assogba Oké to the post of Foreign Affairs; Paul Darboux to Trade and Economics; Sébastien Dassi to Agriculture; Victorien Gbaguidi to Transport and Public Works; Joseph Kekeh to Justice; René Deroux to Health and Social Affairs; Michel Ahouanmènou to Education; and Alexandre Adandé as Finance Minister. Newcomers were Bertin Borna, Labor and Civil Service; and Albert Teveodjré, the new Information Minister. To prevent a backlash from the opposition, Maga and his ministers moved their offices from Porto Novo to Cotonou, where the U. D. D had received 90 percent of the vote in the recent election. and less than a week later, so were Ahomadégbé Tomêtin's trade unions. Maga declared that the country of Dahomey "ha[d] at last been born." Since Ahomadégbé Tomêtin was unable and unwilling to pursue a coup d'état, he decided to conspire against the president. On May 26, Albert Teveodjré notified Maga that Ahomadégbé Tomêtin had plotted to assassinate the president. He and 11 other dissidents were arrested, and a trial date was set for December. The trial differed from many others held in Africa in that it was conducted in public, and the defendants were represented by a lawyer from Paris. Ahomadégbé Tomêtin received five years in jail for his role in the conspiracy, and the others received sentences from one to ten years. saying in a broadcast that it was not only due to their good behavior in jail but also to reconcile with his former enemies. With the threat from his enemies thus removed, Maga could focus on developing the national economy. He designed a four year growth plan, to begin on January 1, 1962, that contained many ambitious acts, though this was frequently revised to be more realistic. It was designed to increase agricultural yields Part of the plan was to cut wages by ten percent. To ensure against a student uprising, the president combined the two major youth organizations in Dahomey, chapters of the World Federation of Youth and the World Federation of Democratic Youth, into the National Union of Dahomeyan Youth. It was to remain a nationally run organization, unaffiliated with any international institution. He nonetheless ran into trouble in the enforcement of his plan. Despite the economic hardship, the president commissioned French architect Chomette to design a presidential palace. At a cost of US$3 million, the building dominated Cotonou's promenade on its completion in 1963. The new palace contained a golden and marble porch, mosaic stairwells, pebble dash walls, and a two story flag outdoors. Maga decided to reshuffle the cabinet in February 1962. He added the Planning and Development duties to Apithy's office to quench his thirst for power. Nonetheless, Apithy accused Maga of being a dictator, and a series of demonstrations the Vice President coordinated would ultimately force Maga out of office. These were not sparked by Maga himself, but rather the murder of David Dessou.

Дессу шабуылдары және 1963 жылғы төңкеріс

1962 жылдың қаңтарында Сакете субпрефектурасының шенеунігі Дессу уланды. Оның сайлау округінен депутат Кристоф Бохири, әсіресе 37-бап бойынша. Осы кезде Мага Паризде болды. Кәсіподақтар араласпағанға дейін жағдай біршама реттелген еді. Мага басшылығымен кәсіподақтар жалақыны кесілуіне наразылық білдіріп, осы оқиғаны өздерінің мүдделерін ілгерілету үшін пайдаланды. Екінші күні алты кәсіподақ мүшесі қамауға алынып, кәсіподақтар жалпы ереуілге шақырды. Екінші күнінің соңында наразылық білдірушілер Ұлттық Ассамблеяны Бохириді қайта түрмеге жабуға мәжбүр етті, ал Ассамблея бірден коменданттық сағат енгізді. Олардың тілегі орындалды. 28 қазанда 800 сарбаздық Дагомея армиясының штаб бастығы Кристоф Согло елді бақылауға алды. Қараша айының соңында Мага әкімшілігінің заңсыздықтарын тергеу үшін комиссия құрылды. Кейін ол мемлекеттік қаражатты дұрыс пайдаланбағандары үшін министрлер кабинетінің мүшелерін, соның ішінде Ұлттық экономика министрі мен Қаржы министрін соттауды бастады. Осыған дейін ол белгісіз бір ауылға үй қамауына алынды. Оған үй шаруасынан жалдамалы қызметкер, аспаз және жүргізуші еріп жүрді. Төрт бұрынғы министрлер кабинетінің мүшелері. Ол Парижге көшіп кеткенге дейін Тогоға жер аударылды. Мага жер аударылған кезде президенттер Согло, Апити және Ахомадэфе Тометинге, сондай-ақ олардың төңкеріске қатысушыларына қарсы бірнеше төңкеріс талпырысы жасалды. Билікті қайтару үшін Мага жер аударылғанда 1965 жылдың 9 желтоқсанында «Дагомея Ұлттық Одағы» (U.N.D.) атты жаңа партия құрды. Бұл партия алдағы сайлауда мойындылыққа ие болу үшін құрылған құрал ғана болды. Мага мен Апити 1965 жылдың 21 желтоқсанында Дагомеяның жаңа конституциясы бойынша дауыс беруге арналған Ұлттық Ассамблеяның арнайы сессиясына қарсылық білдіріп, бірікті, алайда бұл сессия өткізілмеді. Академик Дов Ронен конституцияда вице-президенттер болмағандықтан, екі саясаткердің де одақ құруы жоғары лауазымдарды қамтамасыз етеді деп ойлағанын болжайды. Содан кейін тағы да төңкерістер болды, нәтижесінде әскерилер азаматтық билікке оралуға шешім қабылдады. 1964 жылдан бері Дагомеяда өткен алғашқы сайлауда, 1968 жылдың 15 мамырында өткен сайлауда бұрынғы президенттер, вице-президенттер, үкімет министрлері және Ұлттық Ассамблея президенттері қатысуға құқығы жоқ деп жарияланды. Бұған жауап ретінде Мага мен Апити наразылық акцияларын ұйымдастырды, ал Ахомадэфе Тометин Базиль Аджу Мумуни атты белгісіз кандидатты қолдады. Мумуни сайлауда 80 пайыз дауыс жинап жеңіске жетті, бірақ наразылықтардың салдарынан сайлаушылардың үштен екі бөлігі дауыс беруге қатыса алмағандықтан нәтиже жарамсыз деп танылды. Бұл нәтиже одан әрі наразылықтарға алып келді, соның салдарынан Мага, Согло, Апити және Ахомадэфе Тометинге елге кіруге тыйым салынды. Келесі төңкерістерден кейін, 1968 жылдың 17 маусымында Эмиль Дерлин Зинсу әскерилер тарапынан Дагомеяның азаматтық президенті болып тағайындалды. Мага, Апити және Ахомадэфе Тометин Парижде осы тағайындауға қарсы бірікті. Олар Дагомеяның Ұлттық Күресі Майданын құрды, оның мүшелері «Дагомея халқы мен оның тірі күштері қабылдамайтын президенттің билігін қабылдамаймыз, ешқандай үкіметке қатыспаймыз» деп уәде берді. Үштік Зинсудың тағайындалуына және оның кейін өткізгісі келген референдумға қарсы бойкот жариялауға тырысты. Алайда, бұл жоспар сәтті болмады, ол 28 шілдеде сайлаушылардың 76,4 пайызының қолдауымен Дагомея президенті болып бекітілді.

January 1962 saw the poisoning of Dessou, an official of the Sakete sub prefecture. The deputy from his constituency, named Christophe Bokhiri, specifically Article 37. Maga, meanwhile, was away in Paris during all of this. They remained somewhat orderly before the trade unionists were involved. While still led by Maga, the trade unionists were still upset by the wage cut and used the case to further their interests. Six trade unionists were arrested on the second day of demonstrations, causing the unions to call a general strike. By the end of the second day, protesters forced the National Assembly to put Bokhiri back in jail, and the Assembly simultaneously enforced a curfew. They were to get their wish. On October 28 Chief of Staff of the 800 man Dahomeyan Army Christophe Soglo took control of the country At the same time, a committee was established to investigate alleged wrongdoings by the Maga administration. In late November it began prosecuting members of the cabinet, including the Minister of National Economy and the Finance Minister, for misusing public funds. shortly before being placed under house arrest in an unidentified village. He was accompanied by a butler, a cook, and a driver. Four former cabinet members. He went into exile in Togo before moving to Paris. During Maga's exile, a number of coups were attempted against Presidents Soglo, Apithy, and Ahomadégbé Tomêtin and their putschists. In order to gain power back, Maga formed a new party while in exile, the Union Nationale Dahoméenne (U. N. D.), on December 9, 1965. It was little more than a vehicle to be recognised in the upcoming elections, Maga and Apithy banded together to protest a special session of the National Assembly on December 21, 1965, that would vote on a new constitution for Dahomey, and the session was never held. Academic Dov Ronen speculates that this was because there would be no vice presidents in the constitution, and the two politicians figured that a coalition would guarantee high offices for both. More coups were to follow, and eventually the military decided to return to civilian rule. All former presidents, vice presidents, government ministers, and National Assembly presidents were disqualified from Dahomey's first election since 1964, held on May 15, 1968, by incumbent Alphonse Amadou Alley. In response, Maga and Apithy staged protests while Ahomadégbé Tomêtin supported an obscure candidate named Basile Adjou Moumouni. Moumouni won the election with 80 percent of the vote, but the result was declared void because the protest prevented nearly three quarters of the electorate from voting. This result sparked further demonstrations, and Maga, Soglo, Apithy, and Ahomadégbé Tomêtin were forbidden to enter the country, in an attempt to crack down on dissent. In the wake of further coups, politician Emile Derlin Zinsou was appointed civilian President of Dahomey by the military on June 17, 1968. Maga, Apithy, and Ahomadégbé Tomêtin unified in Paris in opposing the appointment. They established the National Front for the Struggle of Dahomey, whose members promised "not to participate in any government, not to accept the authority of any president who is unacceptable by any of the living forces and the people of Dahomey." The triumvirate attempted another boycott of Zinsou's appointal and the subsequent referendum he chose to hold. However, the plan was not successful, and he was confirmed President of Dahomey on July 28 with 76.4 percent of the electorate voting for him.

1970 жылғы сайлау

1969 жылдың 10 желтоқсанында Цинсуді оны президент етіп тағайындаған Морис Куандете құлатты. Бірақ әскерилер Куандетені мойындаудан бас тартты, және екі адам келісімге келе алмағандықтан, Пол Эмиль де Соуза төрағалығымен әскери дирекция құрылды. 1970 жылдың 28 наурызында нағыз президентті анықтау үшін сайлау өтті. Осы жолы триумвиратқа сайлау кампаниясын жүргізуге рұқсат берілді, олар осы мүмкіндікті пайдаланды. Сондай-ақ, сайлау алдындағы бірқатар зорлық оқиғалары болды; расталмаған хабарлар бойынша, Паракудағы оқиғаларда сайлау қарсаңында алты адам қаза тапты немесе жарақат алды. Басқа кандидат Зинсу, Маганың жақтастары осы оқиғалар кезінде оның бір жақтасын өлтіргенін мәлімдеді. Бұл айыптамалар Маганың сайлаудағы беделіне әсер етпеді; ол солтүстікте көпшілік дауыс алды, ал Апити мен Ахомадээфе Тометин оңтүстік-шығыста және оңтүстік-батыс/орталықта көпшілік дауыс алды. Бүкіл оңтүстікте Мага 24 000 дауыс алды, ал Боргу департаментінде оған 180 000 адам дауыс берді, бұл 78 пайыздық қатысудың 97,3 пайызын құрады. Тайпалық қақтығыстарды тоқтатуға тырысқан Зинсу 3 пайыз, яғни 17 551 дауыс жинады. Ашуланған Мага Солтүстік халықтарының Ассамблеясын құрды және егер ол президент деп жарияланбаса, бөлініп шығатынын мәлімдеді. Ол «жеке себептерге байланысты» коалиция құру идеясын қабылдамағанын түсіндірді. Ал қалған бұрынғы президенттер азаматтық соғыстың алдын алу үшін 13 сәуірде жедел келісімге келді. Әрқайсысы әскери күшті мерзімін ұзарту үшін немесе басқа да жолдармен пайдалануға уәде берді. Бірінші турда шешімдер бірауыздан қабылданбаса, екінші турда кеңес мүшелерінің көпшілігі жеткілікті болар еді. Кеңес Дагомеяның атқарушы және заң шығару билігі ретінде жұмыс істеді. Маганың төрағалық ету кезеңіндегі экономикалық саясаты оның президенттігі кезінде қарсылық білдірген кәсіподақ жетекшілерін тыныштандырды. Ол олардың жалақысын қаржыландыруға бағытталған салық жоспарын жасауға көмектесті. Мага мен кеңестің қалған мүшелерінің жарлығымен Того оппозициясының көшбасшысы Ной Кутуклуи 1971 жылдың 27 қазанында Дагомеден ресми түрде қуылды, ол 1960 жылдардың соңынан бері заңгер болып жұмыс істеп келді. Бұл Того президенті генерал Этьен Эядэманың өтініші бойынша жасалды, өйткені Кутуклуи Эядэманың әскери үкіметіне қарсы бірнеше қастандықтарға қатысқан. Кеңес оны экстрадициялау туралы шешім қабылдады, бұл Котонуда наразылық демонстрацияларын тудырды. Мага өз шешімін орындай алмады; Альфонс Алли Кутуклуиді қорғап, оны Дагомеядан тыс белгісіз жерге алып кетті. Полковник Алли осы оқиғаға қатысқаны үшін ешқандай жаза алмады. Әскерилер де алаңдады. Президенттік кеңестің құрылуы әскердің наразылығын күшейтті. 1971 жылдың 7 мамырында Абомейдегі митингке бара жатқан Ахомадээфе Тометинге шабуыл жасалды. Мага бастапқыда оның бар екенін жоққа шығарды, және осы күнгі күнге дейін толық мәліметтер белгісіз. 1972 жылдың 28 қаңтарында Уидадағы артиллерия лагерінде тағы бір әскери көтеріліс болды. Президент көтерілісшілерді басып алуға екі офицерін жіберді, бірақ ешқандай жаза қолданылмады. Ахомадээфе Тометин де, Мага да соңғы оқиға төңкеріс әрекеті деп сенді. Куандете 23 ақпанның таңында билікті қайтадан басып алуға тырысты. Ахомадээфе Тометин көтеріліс туралы алғаш естігенде, бұл Маганың билікте қалу әрекеті деп ойлады. 12 мүшеден тұратын әскери комиссия көп ұзамай Куандетемен бір уақытта жасалған тағы бір қастандық жоспарын анықтады. Соңғы оқиғалар кеңестің әскерге деген «қорқынышы мен жек көруін» көрсетті.

On December 10, 1969, Zinsou was overthrown by Maurice Kouandété, who had installed him as president in the first place. The military, however, refused to recognize Kouandété, and as the two men could not reach agreement, a Military Directorate was established with Paul Emile de Souza as its chairman. An election was held on March 28, 1970, to determine the true president. On this occasion, the triumvirate was allowed to campaign, and they did not miss the chance. It was also marked by a series of violent outbursts; invalidated reports state that six people were killed or wounded at incidents in Parakou on the eve of the elections. Fellow candidate Zinsou asserted that Maga supporters had killed one of his supporters during said incidents. These charges did not affect Maga's standing in the polls; he received a majority of the vote in the north, and Apithy and Ahomadégbé Tomêtin received a majority in the southeast and southwest/central, respectively. In the entire south, Maga received 24,000 votes compared to the 180,000 who voted for him in the Borgou Department, obtaining 97.3 percent of the 78 percent turnout. Zinsou, running to counter the constant tribal clashes, received 3 percent, with 17,551 votes. Outraged, Maga formed the Assembly of the Peoples of the North, which threatened to secede unless he was declared President. explaining that he rejected the idea of a coalition "for personal reasons". The other former Presidents, on the other hand, agreed to a hasty compromise on April 13 to prevent a civil war. Each man agreed to not use the military to extend their term or use any other means toward that consequence. If decisions were not unanimous during the first round of voting, a two councilman majority would suffice on the second round. The council served as the executive and legislative branch of Dahomey. Maga's economic policies during his chairmanship helped quiet union leaders whose protests during his presidency had been intense. He helped create a tax plan that would finance their salaries By decree of Maga and the rest of the council, Togolese opposition leader Noe Kutuklui was officially expelled from Dahomey on October 27, 1971, where he had been practicing law since the late 1960s. It was at the request of General Etienne Eyadema, president of Togo, as Kutuklui had been involved in several plots against Eyadema's military government. The council's decision to extradite him spurred demonstrations in Cotonou. Maga was unable to carry out his decision; Alphonse Alley protected Kutuklui and took him to an unknown place outside of Dahomey. Col. Alley received no punishment whatsoever for his role in the Affair. The military was also aroused. The formation of a presidential council only further enraged the army. Ahomadégbé Tomêtin was ambushed while traveling to a rally in Abomey on May 7, 1971. Maga initially denied its existence, and to this day details are unclear. An artillery camp at Ouidah was the location of another military uprising on January 28, 1972. The president sent two officers to overpower the rebels although no punishment was undertaken. Both Ahomadégbé Tomêtin and Maga believed that the latter incident was an attempted coup. Kouandété attempted to usurp power again at dawn on February 23. When he first heard of the mutiny, Ahomadégbé Tomêtin believed that it was an attempt by Maga to remain in power. A 12 member military commission would soon discover another plot, that would have been undertaken simultaneous to Kouandété's. The recent events epitomised the council's "fear and contempt" for the military.

Ахомадефе-Томэтиннің тұсында

1972 жылы 7 мамырда Мага билікті Ахомадэфе Тометинге тапсырды. Бұл 12 жыл ішінде Дагомея басшысының әскери емес жолмен ауыстырылған алғашқы жағдайы болды. Жаңа төраға Маганы құттықтап, триумвиратты «Дагомеяның ең пайдалы институттарының бірі» деп бағалады. Триумвираттың бір-бірін үнемі әлсірететініне сендірілді, ал биліктің оңай ауысуы – дагомеялық бірлікке жасалған позитивті қадам ретінде қарастырылды. Жазалар 16 мамырда жарияланды. Куандетеге, капитан Жошуэ мен Глелеге, квартермейстер сержант Агботонға, сондай-ақ қатысқан емес сержант пен капралға өлім жазасы берілді. Бес адам өмір бойына бас бостандығынан айырылды, екеуі 20 жылға, тағы біреуі 15 жылға, екеуі 10 жылға, тағы екеуі 5 жылға сотталды. Тағы төрт адам ақталуға ие болды. Үкімдер орындалмады, өйткені қазылар Куандете тағы бір төңкеріс жасауға тырысады деп ойлады. Ахомадэфе Тометиннің билікте болған кезеңіндегі ең маңызды оқиғалардың бірі – Ковакс ісі болды. Бұл оқиға Паскаль Чаби Каоға Президенттік Кеңеске ресми қағаздарды сатуға монополия беруден басталып, парақорлық және қаражатты жымқыру туралы айыптауларға дейін жетті. Ахомадэфе Тометин Чаби Каоны қызметтен босатуға тырысты, бірақ Чаби Каоның ұстазы болған Мага оған қарсы шықты. Мага Апитиді көмектесуге көндірді, нәтижесінде заңға вето қойылды. 26 қазанда Уида гарнизонының әскерилері тағы бір төңкеріс жасады. Кереку 1961 жылы Маганың жеке басшысы болған. Оқиға орнынан алынған мәліметтерге сәйкес, әскерилер президенттік сарайдың кабинеттік бөлмесіне кенеттен кіріп, атыс ашты, бірақ ешкім зардап шеккен жоқ. Мага, Ахомадэфе Тометин және Апити 1981 жылы Кереку оларды босатуға дейін тоғыз жылдан астам түрмеде отырды. Ол қайтыс болған кезде Дагомея Конституциялық сотының құрамында болды. 2000 жылдың 8 мамырында Мага Котонуда жүрек талмасынан қайтыс болды.

Құрметтер

: Папа Пий IX орденінің алқасы (14/09/1962). Иран империясы: Парсы империясының құрылғандығының 2500 жылдығына арналған естелік медалі (14/10/1971).