Кіріспе

Mesures usuelles (məzyʁ yzɥɛl, әдеттегі өлшемдер) – француз императоры Наполеон I 1812 жылы метрикалық жүйе мен дәстүрлі өлшемдер арасындағы компромисс ретінде енгізген француздық өлшемдер жүйесі. Бұл жүйе тек бөлшек сауда саласында қолдануға шектелді және 1840 жылға дейін қолданылып келді, содан кейін 1795 және 1799 жылдардағы өлшемдер туралы заңдар қайта қолданысқа енгізілді.

Жаңа жүйенің негіздері

Бірінші француз республикасы метрикалық жүйені енгізгенге дейінгі бес жыл ішінде азаматтарды алдағы өзгерістерге дайындық және оларды хабардар ету үшін барлық күш-жігер жұмсалды. Үкімет бұл жағдайды өтеу үшін билеушілердің көптеп шығарылуына ынталандыру шараларын енгізді. Париж полициясы саудагерлердің тек метрикалық жүйелерді қолдану талабын бұзғаны туралы хабарлады. 1812 жылғы 12 ақпандағы императорлық жарлық бойынша ол шағын бөлшек сауда кәсіпорындарында қолдану үшін жаңа өлшеу жүйесін енгізді. Алайда, барлық мемлекеттік, заңдық және ұқсас жұмыстар әлі де метрикалық жүйені қолдану керек еді және метрикалық жүйе білім берудің барлық деңгейлерінде оқытылуда. Метрлік бірліктің прототиптері, килограмм мен метр, өлшеуді бүкіл елде дереу стандарттауға мүмкіндік берді, елдің әртүрлі бөліктеріндегі әртүрлі заңдық шараларды, тіпті бүкіл Еуропа бойынша алмастырды. Жаңа ливр (ливр метрик деп аталады) бес жүз грамм, ал жаңа тоиз (тоиз метрик) екі метр деп анықталды. Өнімдер дүкендерде бұрынғы атаулармен және бір-бірімен бұрынғы қатынастармен, бірақ метрикалық негізде және абсолютті өлшемдері сәл өзгерген жағдайда сатылуы мүмкін. Бұл өлшеулер сериясы мерузерус деп аталды. Наполеонның жарлығы ақырында король Людовик Филипп I билігі кезінде 4 шілде 1837 жылы күшіне енген (1 қаңтар 1840 жылы күшіне енген) және бастапқы метрикалық жүйені қалпына келтірген заңмен жойылды. Бұл жүйеге әдеттегі заңды мақсатына дейін соқтырды. Тоиз (фатм) дәл екі метр деп анықталды және бұрынғыдай 6 футқа (немесе "аяқ") немесе 72 дюймге (инч) бөлінді. Дюйм 12 линияға (немесе "линияларға") бөлінді. Аяқ пен дюйм шамамен 333,3 мм және 27,78 мм болатын, бұл бұрынғы Париж өлшемдерінен шамамен 2,6% және ағылшын әріптестерінен 9% үлкен. Киімді өлшеу үшін қолданылатын аун (элл) 120 сантиметр болып анықталды және деми аунға (жарты аун, немесе 60 см) және аунның үштен біріне (үштен бір аун, немесе 40 см) бөлінді. Ол Париждің аунынан (118,48 см) 1,3% -ға, ал ағылшын аунынан (45 дюйм; 114,3 см) 5,0% -ға үлкен болды. Литр британдық кварт сияқты демиге (сөзбе-сөз, "жартылай", шамамен он алты сұйық унциямен тең), кварттарға (сөзбе-сөз, "төртінші", шамамен сегіз сұйық унциямен тең), сегізіншіге және он алтыншыға (шамамен екі сұйық унция) бөлінді. Бушель (боссеу) гектолитрдің сегізден бірі ретінде қайта анықталды және оған қосарланған бушель, жарты бушель және кварт бушель (келесісі - қосарланған, жарты және ширек бушель) өлшемдерімен бірге қосылды. Бастапқы бушель, ағылшын бушелі сияқты, пайдаланылатын тауарға және пайдаланылатын аймаққа байланысты өзгерді. Ливр (фунт) 500 грамм деп анықталды, ол 16 унцияға (унция) бөлінді, әрқайсысы 8 гросқа бөлінді. Әр грос 72 дәннен тұрады деп саналады, олардың атауы ағылшын тіліндегімен бірдей. Сондықтан ливр 9216 дәннен тұрады.