Кіріспе
Mesures usuelles (məzyʁ yzɥɛl, әдеттегі өлшемдер) – француз императоры Наполеон I 1812 жылы метрикалық жүйе мен дәстүрлі өлшемдер арасындағы компромисс ретінде енгізген француздық өлшемдер жүйесі. Бұл жүйе тек бөлшек сауда саласында қолдануға шектелді және 1840 жылға дейін қолданылып келді, содан кейін 1795 және 1799 жылдардағы өлшемдер туралы заңдар қайта қолданысқа енгізілді.
Mesures usuelles (məzyʁ yzɥɛl, customary measurements) were a French system of measurement introduced by French Emperor Napoleon I in 1812 to act as compromise between the metric system and traditional measurements. The system was restricted to use in the retail industry and continued in use until 1840, when the laws of measurement from 1795 and 1799 were reinstituted.
Жаңа жүйенің негіздері
Бірінші француз республикасы метрикалық жүйені енгізгенге дейінгі бес жыл ішінде азаматтарды алдағы өзгерістерге дайындық және оларды хабардар ету үшін барлық күш-жігер жұмсалды. Үкімет бұл жағдайды өтеу үшін билеушілердің көптеп шығарылуына ынталандыру шараларын енгізді. Париж полициясы саудагерлердің тек метрикалық жүйелерді қолдану талабын бұзғаны туралы хабарлады. 1812 жылғы 12 ақпандағы императорлық жарлық бойынша ол шағын бөлшек сауда кәсіпорындарында қолдану үшін жаңа өлшеу жүйесін енгізді. Алайда, барлық мемлекеттік, заңдық және ұқсас жұмыстар әлі де метрикалық жүйені қолдану керек еді және метрикалық жүйе білім берудің барлық деңгейлерінде оқытылуда. Метрлік бірліктің прототиптері, килограмм мен метр, өлшеуді бүкіл елде дереу стандарттауға мүмкіндік берді, елдің әртүрлі бөліктеріндегі әртүрлі заңдық шараларды, тіпті бүкіл Еуропа бойынша алмастырды. Жаңа ливр (ливр метрик деп аталады) бес жүз грамм, ал жаңа тоиз (тоиз метрик) екі метр деп анықталды. Өнімдер дүкендерде бұрынғы атаулармен және бір-бірімен бұрынғы қатынастармен, бірақ метрикалық негізде және абсолютті өлшемдері сәл өзгерген жағдайда сатылуы мүмкін. Бұл өлшеулер сериясы мерузерус деп аталды. Наполеонның жарлығы ақырында король Людовик Филипп I билігі кезінде 4 шілде 1837 жылы күшіне енген (1 қаңтар 1840 жылы күшіне енген) және бастапқы метрикалық жүйені қалпына келтірген заңмен жойылды. Бұл жүйеге әдеттегі заңды мақсатына дейін соқтырды. Тоиз (фатм) дәл екі метр деп анықталды және бұрынғыдай 6 футқа (немесе "аяқ") немесе 72 дюймге (инч) бөлінді. Дюйм 12 линияға (немесе "линияларға") бөлінді. Аяқ пен дюйм шамамен 333,3 мм және 27,78 мм болатын, бұл бұрынғы Париж өлшемдерінен шамамен 2,6% және ағылшын әріптестерінен 9% үлкен. Киімді өлшеу үшін қолданылатын аун (элл) 120 сантиметр болып анықталды және деми аунға (жарты аун, немесе 60 см) және аунның үштен біріне (үштен бір аун, немесе 40 см) бөлінді. Ол Париждің аунынан (118,48 см) 1,3% -ға, ал ағылшын аунынан (45 дюйм; 114,3 см) 5,0% -ға үлкен болды. Литр британдық кварт сияқты демиге (сөзбе-сөз, "жартылай", шамамен он алты сұйық унциямен тең), кварттарға (сөзбе-сөз, "төртінші", шамамен сегіз сұйық унциямен тең), сегізіншіге және он алтыншыға (шамамен екі сұйық унция) бөлінді. Бушель (боссеу) гектолитрдің сегізден бірі ретінде қайта анықталды және оған қосарланған бушель, жарты бушель және кварт бушель (келесісі - қосарланған, жарты және ширек бушель) өлшемдерімен бірге қосылды. Бастапқы бушель, ағылшын бушелі сияқты, пайдаланылатын тауарға және пайдаланылатын аймаққа байланысты өзгерді. Ливр (фунт) 500 грамм деп анықталды, ол 16 унцияға (унция) бөлінді, әрқайсысы 8 гросқа бөлінді. Әр грос 72 дәннен тұрады деп саналады, олардың атауы ағылшын тіліндегімен бірдей. Сондықтан ливр 9216 дәннен тұрады.
The toise (fathom) was defined as exactly two metres and was as before divided into 6 pieds (or "feet") or 72 pouces (inches). The pouce was divided into 12 lignes (or "lines"). The pied and pouce, at approximately 333.3 mm and 27.78 mm, were about 2.6% larger than the previous Parisian measures and 9% larger than their English counterparts. The aune (ell), used to measure cloth, was defined as 120 centimetres, and divided into the demi aune (half an ell, or 60 cm) and the tiers aune (third of an ell, or 40 cm). It was 1.3% larger than l’aune de Paris (118.48 cm) and 5.0% larger than its English counterpart (45 inches; 114.3 cm). The litre was subdivided like a British quart, into demis (literally, "halves", being the equivalent of a pint of about sixteen fluid ounces), quarts (literally, "fourths", being the equivalent of a cup of about eight fluid ounces), huitièmes (literally, "eighths"), and seizièmes (literally, "sixteenths", of about two fluid ounces). The boisseau, (bushel), was redefined as being an eighth of a hectolitre and with associated measures double boisseau, demi boisseau and quart boisseau (double, half, and quarter bushels respectively). The original boisseau, like the English bushel, varied depending on the commodity for which it was used, as well as the region where it was used. The livre, (pound), was defined as 500 grams, divided into 16 onces, (ounces), each once being divided into 8 gros. Each gros being thought of as being composed of 72 grains, whose name is the same as in English. Hence, the livre was 9216 grains.