Кіріспе

Тіл философиясы мен модальдық логикада қолданылатын термин. Тіл философиясы мен модальдық логикада, егер терминнің барлық мүмкін әлемдерде бірдей объектіні анықтауы (көрсетуі, сілтеме жасауы) болмаса, ол қатаң емес белгілеуші (немесе икемді белгілеуші) немесе коннотативтік термин деп аталады. Бұл қатаң белгілеушіге қарама-қарсы келеді, ол өзінің бар болған барлық мүмкін әлемдерде бірдей объектіні анықтайды және ол объектінің жоқ болған әлемдерде басқа ештеңеге сілтемейді. Бұл термин Саул Крипке 1970 жылы Принстон университетінде өткен лекцияларында қолданған, кейін "Атау және қажеттілік" кітабы ретінде жарық көрген.

Мысалдар

Мысалы, "Америка Құрама Штаттарының 43-ші президенті" деген тіркес қарастырайық: АҚШ-тың 43-ші президенті шындығында Джордж Буш болса да, жағдай басқаша болуы мүмкін еді. Буш сайлауда жеңіліп қалуы мүмкін еді, яғни 43-ші президент оның орнына Аль Гор немесе Ральф Надер болуы мүмкін еді. (Осы мүмкін болатын әлемдердің нақты әлемнен қаншалықты алшақтығы физика және контрфактуализм салаларында талқыланатын мәселе.) Сондықтан, "Америка Құрама Штаттарының 43-ші президенті" – қатаң емес белгі, ол кейбір мүмкін әлемдерде Джордж Бушты, ал басқаларында Аль Горді, тағы басқа әлемдерде басқа адамдарды көрсетеді. Қатаң емес белгілер Крипке ұсынған қатаң белгі ұғымына қарама-қарсы қойылады, ол әр мүмкін әлемде бір ғана нәрсені анық көрсетеді. АҚШ-тың 43-ші президенті Джордж Буш емес, Аль Гор болатын мүмкін әлемдер болғанымен, Джордж Буштың өзінің кім екенінен өзгеше болатын мүмкін әлемдер жоқ. (Джордж Буштан басқа біреудің аты "Джордж Буш" деп аталатын әлемдер де болуы мүмкін, бірақ бұл мәселеге қатысы жоқ.) Крипке осы айқын асимметрияны (атау және қажеттілік еңбегінде) нақты сипаттама есімнің мағынасы бола алмайтынын көрсету үшін пайдаланады, себебі есімдер әрқашан қатаң белгілер болуы керек, ал нақты сипаттамалар қатаң емес белгілей алады.

Сын

Гарет Эванс сияқты кейбір философтар қатаң емес тіркестерді белгілегіш деп атауға болатынына күмән келтірді.