Александр Фердинанд Коэниг: Табиғатты зерттеуші және музейдің негіз қалаушысы

Кіріспе

Неміс натуралисі және зоологы, мұз айдынында сырғанаушы Александр Фердинанд Кениг (20 ақпан 1858 – 16 шілде 1940) – неміс натуралисі және зоологы. Ол отбасының қант бизнесінен тапқан байлығын пайдаланып, коллекциялық экспедицияларға қатысып, 1912 жылы Бонн қаласында қазіргі Кениг мұражайын құрды.

Өмірбаян

Кениг Ресейде, Санкт-Петербургте, қант саудасына қатысқан табысты саудагер Леопольдтың (1821–1903) үшінші ұлы болып дүниеге келді. Леопольд Тюрингиялық нан пісіруші Иоганн Георг Кенигтің (1785–1856) ұлы еді және жас кезінде қант өңдеуді үйренген. Ол Каролинаға үйленді және анасынан қарыз алып, сәтті қант фабрикасын құрды. Бизнес өркендеген шағында 20 мыңға жуық адамды жұмысқа алды және Украинадағы шаруашылықтарға ие болды. Александр Кениг Бонн қаласында өсті, оның әкесі Вилла Кенигке (қазір Вилла Хаммершмидт деп аталады) иелік еткен. Кениг ерте жасында табиғаттануға қызығушылық танытып, вилладағы жеке табиғат тарихы кабинетіне экспонаттар жинауды бастады. Оның оқуы мұғалімдермен туындаған келіспеушіліктерге байланысты жиі өзгеріп тұрды. 1873 жылы ол Кёсен қаласының жанындағы мектепке, ал 1880 жылға дейін Бургштейнфурттағы Арнолинумға оқыды. Келесі екі жылы Помераниядағы Деммин гимназиясында өткізді. Серуендеп жүргенде Маргарет Вестфальмен танысты, онымен 1884 жылы үйленді. Одан кейін Грефсвальд, Киль, Берлин және Марбург университеттерінде зоологияны оқыды, онда "Малофагалар туралы" тақырыбында диссертация қорғап, ғылым докторы атағын алды ("Ein Beitrag zur Mallophagenfauna"). Ол Арктикадағы Шпицберген аймағына және Африкаға экспедициялар ұйымдастыруға қаржы жұмсады, онда әйелі Маргаретпен бірге Мысыр мен Суданды алты рет аралады. Әкесі Александрдың жинау экспедицияларын жүргізуіне қаржылай көмек берді. Сондай-ақ ол мұражай ғимаратын салуға да ақша бөлді. Ол жинаған коллекцияларымен Бонндағы Кениг мұражайын құрды, ол 1912 жылдың 3 қыркүйегінде, әйелінің туған күнінде ашылды. Ғимаратты Густав Холланд жобалады. Мұражай коллекциясына Кенигтің өмірінің басынан бері жинаған экспонаттары кіреді. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін 1914 жылы мұражай құрылысы тоқтап қалды. 1917 жылғы Ресей революциясынан кейін отбасы барлық мүлкін жоғалтты. Мұражай әскери госпиталь ретінде пайдаланылды, ал коллекциялар жертөледе сақталды. Кениг Германиямен келіссөздер жүргізгеннен кейін ғана ол қайта ашылды және 1934 жылдың 13 мамырында қайта қолданысқа берілді. Кенигке түрлі наградалар берілді және Бургштейнфурт қаласындағы бір көшеге оның есімі берілді. Ол 1904 жылы сатып алған Мекленбург қалашығындағы Блюхерхоф сарайында қайтыс болды. Оның әйелі 1943 жылдың 14 мамырында дүние салды. Боннның құрметті азаматтары ретінде олар Боннның оңтүстік зиратына жерленді. Бонн қаласында Александр Кениг көшесі оның құрметіне аталды.

Koenig was born at St Petersburg, Russia, the third son of his father Leopold (1821–1903) who was a successful merchant involved in the sugar trade. Leopold was the son of Thuringian baker Johann Georg Koenig (1785–1856) and learned to process sugar at a young age. He married Caroline and obtained a loan from his mother in law to establish a successful sugar factory and at the height of the business they employed nearly 20000 people and held farms across Ukraine. Alexander Koenig grew up in Bonn where his father owned Villa Koenig (now called Villa Hammerschmidt). Koenig became interested in natural history at an early age and started to collect specimens in a private natural history cabinet at the villa. His schooling involved frequent changes due to conflicts with teachers. In 1873 he went to a school near Kösen, followed by the Arnoldinum at Burgsteinfurt until 1880. He spent the next two years at a gymnasium in Demmin, Pomerania and while on a walk he met Margarethe Westphal, whom he married in 1884. He then studied zoology at the universities of Greifswald, Kiel, Berlin and Marburg, where he received his doctorate in with a thesis on Mallophaga, "Ein Beitrag zur Mallophagenfauna". He funded expeditions to the Spitzbergen region of the Arctic and to Africa, where he visited Egypt and Sudan along with his wife Margarethe — on six separate occasions he traveled to the Nile. His father provided funds for Alexander to conduct his collection expeditions. He also provided money for the construction of a museum building. With his collections he founded the Museum Koenig in Bonn and it was inaugurated on September 3, 1912, the birthday his wife. The building was designed by Gustav Holland. The museum collection includes specimens Koenig collected from even early in his life. Construction of the museum stopped in 1914 following the outbreak of World War I. The family lost all their former assets following the Russian revolution of 1917. The museum served as housing for a military hospital and the collections were kept in the basement. It was reopened only after Koenig was able to negotiate with the German Reich and it was reopened on May 13, 1934. Koenig was given various honours and a street in Burgsteinfurt was named after him. He died at Blücherhof Manor in Mecklenburg Castle which he had purchased in 1904. His wife died on 14 May 1943. As honorary citizens of Bonn, they were buried in the Bonn South Cemetery. Alexander Koenig Strasse was named in his honour in Bonn.