Дороти Смит: Британ-канадтық әлеуметтанушы және феминист ғалымның өмірі мен еңбектері
Dorothy E. Smith
Дороти Смит (1926-2022) – британ-канадтық әлеуметтанушы, феминистік теорияның негізін қалаушы, институционалды этнография авторы. Әйелдер зерттеулері, білім беру.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық-канадтық социолог (1926–2022)
British Canadian sociologist (1926–2022)
Дороти Эдит Смит (қыздығы Плейс; 6 шілде 1926 – 3 маусым 2022) – британдық туған канад этнографы, феминистік зерттеулер ғалымы, социолог және түрлі салалардағы зерттеулермен айналысқан жазушы. Олардың ішінде әйелдер зерттеулері, феминистік теория, психология және білім беру зерттеулері бар. Смит сондай-ақ социологияның белгілі бір салаларымен айналысты, мысалы, білімнің социологиясы, отбасы зерттеулері және әдістеме. Ол феминистік тұрғыдан қарау теориясы және институционалдық этнография социологиялық кіші салаларын қалыптастырды.
Dorothy Edith Smith (née Place; 6 July 1926 – 3 June 2022) was a British born Canadian ethnographer, feminist studies scholar, sociologist, and writer with research interests in a variety of disciplines. These include women's studies, feminist theory, psychology, and educational studies. Smith was also involved in certain subfields of sociology, such as the sociology of knowledge, family studies, and methodology. She founded the sociological sub disciplines of feminist standpoint theory and institutional ethnography.
Өмірбаян
Смит 1926 жылғы 6 шілдеде Англияның Йоркшир графтығының Солтүстік Ридинг ауданындағы Нортэллертон қаласында Дороти Ф. Плейс пен Том Плейстің отбасында дүниеге келді. Оның анасы университет білімі бар, жас кезінде әйелдер құқығы үшін күреске қатысқан химик, ал әкесі ағаш саудагері болған. Жиырма бес жасында Смит кітап баспа индустриясында хатшы болып жұмыс істеді, бірақ оған бұл жеткіліксіз болды. Осыны түсінгеннен кейін Смит Лондон экономика мектебінде бакалавриатты бітіріп, 1955 жылы әлеуметтік антропология мамандығы бойынша социология ғылымдарының бакалавры (B.Sc.) дәрежесін алды. Содан кейін ол LSE-де оқыған кезде танысқан Уильям Рид Смитке үйленді және олар АҚШ-қа көшіп кетті. Олар екеуі де Берклидегі Калифорния университетінің аспирантурасына түсті, онда ол 1963 жылы социология ғылымдарының докторы (Ph.D.) дәрежесін алды, екінші баласы туылғаннан кейін тоғыз ай өткен соң. Одан көп ұзамай күйеуінен ажырасып, балаларының күтімін өзіне алды. Кейін 1964-1966 жылдары Беркли университетінде лекция оқыды. Смит социология пәнінен сабақ берді және 44 профессорлық-оқытушылық құрамдағы жалғыз әйел оқытушы болды. Ажырасқаннан кейін Смит екі баласын жалғыз өсіргенде балабақша мен отбасылық қолдаудың жетіспеушілігін сезінді. Осының салдарынан ол 60-шы жылдардың соңында Англияға қайта оралуға шешім қабылдады. Ол сол жерде Колчестердегі Эссекс университетінде социология бойынша лекциялар оқыды. Смит 2022 жылғы 3 маусымда Ванкувердегі үйінде құлап, 95 жасында қайтыс болды.
Smith was born on 6 July 1926 in Northallerton, North Riding of Yorkshire, England, to Dorothy F. Place and Tom Place, who had her and three sons. Her mother was a university trained chemist who had been engaged in the women's suffrage movement as a young woman, and her father was a timber merchant. At the age of twenty five, Smith entered the work force as a secretary in the book publishing industry, but this left her wanting more. After this realization, Smith completed her undergraduate degree at the London School of Economics, earning her B. Sc. in sociology with a major in social anthropology in 1955. She then married William Reid Smith, whom she had met while attending LSE, and they moved to the United States. They both attended graduate school at the University of California, Berkeley, where she received her Ph. D. in sociology in 1963, nine months after the birth of their second child. Not long afterward she and her husband were divorced; she retained custody of the children. She then taught as a lecturer at UC Berkeley from 1964 to 1966. Smith started teaching sociology and was the only female teacher in a faculty of 44. Following the divorce, Smith was lacking in day care and family support while trying to raise her two children alone. As a result, she decided to move back to England in the late 60s. While she was there, she gave lectures on sociology at the University of Essex, Colchester. Smith died of complications due to a fall at her home in Vancouver on 3 June 2022, at the age of 95.
Отбасының ықпалы
Дороти Смит феминист белсенділердің ұзын тізімінен шыққан. Осы туысқандарының әрқайсысы Смиттің әлеуметтанулық теориялары мен ойларына әсер еткен. Шюцтен Смит: "Адамдар 'типтер' ретінде қабылданады" дейді. Смит Джордж Герберт Мидтің бір сабағын тыңдағаннан кейін, сондай-ақ Морис Мерло-Понтидің кітабымен кездейсоқ танысқаннан кейін де оның ықпалында болды. Барлық көзқарастар тең бағаланбайды деген идея Смиттің тұжырымдық теориясын қалай қабылдағанын көрсетеді, сонымен қатар марксизммен тікелей байланысты. Дегенмен, әлеуметтік мәселелерді түсіндіруге оңайлық беретін көзқарас төмендегілерде болды.
Dorothy Smith came from a long line of feminist activists. Each of these familial figures had an impact on Smith’s sociological theories and ideas. From Schutz, Smith explains, "Individuals are experienced as 'types'", Smith was also influenced by George Herbert Mead after taking one of his classes, as well as Maurice Merleau Ponty, after stumbling upon one of his books. The idea that not all standpoints are viewed equally shows how Smith’s take on standpoint theory also draws direct connections with Marxism. However, those at the bottom of these ladders had a perspective that made it easier to explain social problems.
Аң-сезімнің екіге бөлінуі
Бифуркация – екі бөлікке немесе тармаққа бөліну деп анықталады. Смит жеке адамның шын мәнінде бастан кешіретін әлемі мен бейімделуі тиіс басым көзқарас арасындағы айырмашылықты, осы жағдайда ерлер басымдығын, атап көрсетті. Аң-сезімнің екіге бөлінуі, әсіресе тұру теориясымен байланысты қарастырылғанда, әйелдер үшін болудың екі түрлі тәжірибесінің ажырауына сілтеме жасайды. Әлеуметтану ерлер басымдығын көрсететін сала болғандықтан, әйелдер үй шаруасындағы әйелдер мен аналар рөлінен арылып, үйдің локалды аймағынан қоғамның «экстралокальды» аймағына өту үшін күресуге тиіс. Сондықтан әйелдер өз санасын екіге бөліп, қоғамда және әлеуметтану саласында білімді және қабілетті тұлғалар ретінде орнығуға ұмтылады.
Bifurcation is defined as dividing or separating into two parts or branches. Smith argued that there is a split between the world that an individual actually experiences and the dominant view that one is supposed to adapt, in this case being the male dominated view. In the case of the bifurcation of consciousness, specifically related to standpoint theory, this refers to the separation of the two modes of being for women. Since sociology is a male dominated field, women must fight to push past their expected roles as housewives and mothers, moving from the local realm of the home to the "extra local" realm of society. Women, therefore, split their consciousness in two in order to establish themselves as knowledgeable and competent beings within society and the field of sociology.
Umwelt және Mitwelt
Umwelt – бізді қоршаған әлемді білдіреді. Бұл, мысалы, күйеу мен әйел арасындағыдай, өте жақын қарым-қатынас. Mitwelt – бұл әлеммен байланыс, мысалы, Mitwelt қарым-қатынастары жеке адам мен пошташы арасындағыдай қарым-қатынастың бір түрі. Альфред Шюц Mitwelt қарым-қатынастарын Umwelt қарым-қатынастарына қарағанда азырақ жақын деп сипаттайды. Смит бұл тұжырымдамаларды кеңейтіп, Umwelt әйелдер өмірінде маңыздырақ роль атқаратынын, ал ерлер өздерінің Umwelt қарым-қатынастарын әйелдерге жүктететінін көрсетеді. Сондай-ақ, бұл екі әлемнің бірігуі мүмкін емес екенін айтады. Өзінің тұрғысынан қарап, Смит социологияда көзқарас ескерілмейтінін көрсетті. Осы кезде социологияның әдістері мен теориялары ерлер басымдығымен қалыптасқан әлеуметтік ортада құрылып, дамыды, нәтижесінде әйелдердің жыныстық көбеюі, балалар және үй шаруасымен айналысуы ескерілмей қалды. Смит азшылық топтары үшін, олардың өмірлік тәжірибесі мен үстемдік топтың көзқарасына бейімделу арасындағы үнемі бөлініс қысымға әкелетінін анықтады, бұл шеттетуге ұшыраған топтың мүшелерінің өздерінің "нағыз" бейнесінен алшақтауына себеп болуы мүмкін.
Umwelt can be described as the world around us. It is on a more intimate level like such as a husband and wife. Mitwelt is the with world for instance Mitwelt relations refer more to a type of relation, such as an individual and their mail carrier. Alfred Schütz describes mitwelt relationships as less intimate than umwelt relationships. Smith extends these concepts by demonstrating how umwelt is more "central in women's lives, and men relegate their umwelt relations to women". and that these two worlds could not be blended. In recognition of her own standpoint, Smith shed light on the fact that sociology was lacking in the acknowledgment of standpoint. At this point, the methods and theories of sociology had been formed upon and built in a male dominated social world, unintentionally ignoring the women's world of sexual reproduction, children, and household affairs. Smith determined that for minority groups, the constant separation between the world as they experience it versus continually having to adapt to the view of the dominant group creates oppression, which can lead to members of the marginalized group feeling alienated from their "true" selves.
Басқару қатынастары
Смит сонымен қатар басқарушылық қатынастар, "әкімшілік басқарудың күнделікті жұмысын және әкімшілік режимге бағынышты адамдардың өмірін үйлестіретін" институционалдық кешендер туралы ұғымды қалыптастырды. Бұл қоғамға бақылау мен ұйымдастыру мүмкіндігін береді, мысалы, бюрократия және басқару жүйелері сияқты. Сондай-ақ, бұл қатынастардың өзара әрекеттесуін қалай жүзеге асырылатынын анықтайды. Смит басқарушылық қатынастар адамды адамгершіліктен айырады деп санайды. Ол, әсіресе, олардың әйелдерді тек ана, әйел, үй шаруасын жүргізуші немесе үй шаруақшысы ретінде қарауға шектеуіне назар салады.
Smith also developed the concept of ruling relations, the institutional complexes that "coordinate the everyday work of administration and the lives of those subject to administrative regimes". This allows a society to have control and organization, with examples being systems of bureaucracy and management. It also defines how they will interact with one another. Smith argues that ruling relations dehumanize people. She focuses on how it can limit women to only being seen in their traditional roles of mother, wife, homemaker, or housekeeper.
Кәсіби марапаттар
Смиттің ерте мақалалары социологияда жыныс және гендерлік білімнің қалыптасуына әсер еткенімен, оның еңбектерін басқа әлеуметтанушылар жиі назардан тыс қалдырады. Дегенмен, оның "социологияны өзгертуге" қосқан үлесін мойындап, "феминистік тұрғылық теориясының" шегін "жасы, әлеуметтік жағдай және жынысты" қамту үшін кеңейткені үшін, Смит Америкалық социологиялық қауымдастықтан көптеген награда алды, оның ішінде Америкалық социологиялық қауымдастықтың "Ерен еңбегі үшін карьералық сыйлығы" (1999) және феминистік социология саласындағы Джесси Бернард сыйлығы (1993). Оның ғылыми еңбегін бағалап, ол Канадалық социологиялық қауымдастықтан және Канадалық антропологиялық қауымдастықтан екі сыйлық алды: "Ең үлкен үлес" сыйлығы (1990) және "Күнделікті әлем мәселелі: феминистік социология" кітабы үшін Джон Портер сыйлығы (1990). 2019 жылы ол Канада орденінің мүшесі атанды. Оның еңбегі 20 және 21 ғасыр социологиясының ең маңызды жетістіктерінің қатарында саналады, сондай-ақ Институционалдық этнографияны заманауи классика деп санау ұсынылып отыр.
While Smith's early essays were influential in the emergence of sex and gender education in sociology, her work is neglected by other sociologists. However, in recognition of her contributions in the "transformation of sociology", and for extending the boundaries of "feminist standpoint theory" to "include race, class, and gender". Smith received numerous awards from the American Sociological Association, including the American Sociological Association's Career of Distinguished Scholarship Award (1999) and the Jessie Bernard Award for Feminist Sociology (1993). In recognition of her scholarship, she also received two awards from the Canadian Sociological Association and the Canadian Anthropological Association; the Outstanding Contribution Award (1990) and the John Porter Award for her book The Everyday World as Problematic: A Feminist Sociology (1990). In 2019 she was named as a member of the Order of Canada. Her work is ranked among the most important produced in 20th and 21st Century sociology, and it has been suggested that Institutional Ethnography should be considered a contemporary classic.
Күнделікті әлем проблемалық: Феминисттік әлеуметтану (1987)
Смит «Күнделікті әлемді мәселелі тұрғысынан қарастыру: Феминистік әлеуметтану» деген кітап жазды. Кітапта оның әлеуметтік өмір, феминистік теория, марксизм және феноменология туралы ойларына тоқталар алты эсседен тұрады. Оның «ақау сызығы» деген ұғымы – қоғам ретінде еркектерге қатысты көзқарастарды тану, әйелдің көзқарасынан саналы болу және еркектер мен әйелдер арасындағы теңсіздікті байқау. Торонтода, Онтарио зерттеулер институтында сабақ берген кезде Смит әйелдің күнделікті өмірі және күнделікті үй шаруасындағы әйел мен ананың әлеуметтануы туралы мақаласын жариялады. Оның жұмысы әйелдерге арналған әлеуметтануды құруға бағытталған, себебі бұл сала көбінесе ерлердің басымдығында. Смит күнделікті өмірдің мәселелерін зерттейтін әлеуметтану саласын құруды көздеді.
Smith wrote Everyday World as a Problematic: A Feminist Sociology. The book is a series of six essays that touch upon her ideas of social life, feminist theory, Marxism, and phenomenology. Her concept of the line of fault is the notion of recognizing the male biases as a society and being conscious from a woman's perspective and noticing the inequality between male and female. In Toronto, while teaching at Ontario Institute of Studies, Smith published her paper about everyday lives as a woman, and the sociology behind the everyday housewife and mother. Her work intended to create a sociology for women, as this is a male dominated field. Smith wanted to create a field of sociology that questioned the everyday problems of life.
Маңызды цитаталар
Социология – қоғам мен әлеуметтік қатынастарды жүйелі түрде дамыған сана. Дороти Смит
"A sociology is a systematically developed consciousness of society and social relations." Dorothy Smith
Көптеген адамдар мәдениетті жасау процесіне қатыспайды. Дороти Смит
“Most people do not participate in the making of culture.” Dorothy Smith
Қоғамның идеологиялық жұмысынан әйелдерді шеттетудің институционалдық тәжірибелері тарихтың көбінесе ерлер көзқарасымен және ерлер туралы құрылуына себеп болып табылады. Дороти Смит.
“The institutionalized practices of excluding women from the ideological work of society are the reason we have a history constructed largely from the perspective of men, and largely about men." Dorothy Smith