Мэрилин Уоринг: Саясаткер, ғалым және феминистік экономиканың негізін қалаушысы

Кіріспе

Жаңа Зеландия саясаткері және ғалымы

Дейм Мэрилин Джой Уоринг (Dame Marilyn Joy Waring; 7 қазан 1952 жылы туған) – Жаңа Зеландияның мемлекеттік саясат ғылымының маманы, халықаралық даму жөніндегі консультант, бұрынғы саясаткер, қоршаған ортаны қорғаушы, феминист және феминистік экономиканың негізін қалаушылардың бірі. 1975 жылы 23 жасында либералды-консервативті «Жаңа Зеландия Ұлттық партиясының» парламенттегі ең жас депутаты болды. Парламент мүшесі ретінде ол Мемлекеттік шығыстар комитетін басқарды. Оның оппозициялық Лейборист партиясының ұсынған ядролық қарудан бас тарту саясатын қолдауы 1984 жылғы Жаңа Зеландияның жалпы сайлауын жеделдетіп, ол 1984 жылы парламенттен кетті. Парламенттен кеткеннен кейін ғылыми салаға көшті; ол 1988 жылғы «Егер әйелдер есепке алынса» (If Women Counted) кітабымен танымал. 1989 жылы саяси экономика бойынша философия докторы (D. Phil) дәрежесін алды. Оның зерттеулері мен жазбалары арқылы ол феминистік экономика ғылымын қалыптастырушы ретінде белгілі. 2006 жылдан бастап Уоринг AUT университетінің Мемлекеттік саясат институтында мемлекеттік саясат профессоры болып жұмыс істейді, ол басқару және мемлекеттік саясат, саяси экономика, гендерлік талдау және адам құқықтары мәселелеріне ден қояды. Ол халықаралық гуманитарлық көмек көрсетуге қатысып, БҰҰ-ның Даму бағдарламасы (UNDP) және басқа да халықаралық ұйымдарға консультант қызметін атқарды. Ол екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Біріккен Ұлттар Ұйымының Ұлттық есептер жүйесінің (UNSNA) негізі болған жалпы ішкі өнім (ЖІӨ) тұжырымдамасын қатаң сынады. Ол «мұнай төгілуін және соғыстарды экономикалық өсуге үлес қосатын факторлар деп есептейтін, ал бала тәрбиесі мен үй шаруасын құндысыз деп санайтын» жүйеге қарсы шықты. Оның еңбектері ғалымдарға, бірқатар елдердің мемлекеттік есеп жүргізуіне және Біріккен Ұлттар Ұйымының саясатына әсер етті. Уоринг көп жылдан бері дамушы елдердегі әйелдер құқықтарын қорғау қауымдастығымен (Association for Women's Rights in Development) байланыста болып, инклюзивті феминизмді жақтаған прогрессивті феминистік ұйымның кеңесінде 2012 жылға дейін қызмет етті. 2021 жылы ол Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (WHO) тарапынан ДДСҰ-ның «Барлық адам үшін денсаулық экономикасы» кеңесінің мүшесі болып тағайындалды.

Ерте өмір

Мэрилин Уэринг Таупириде өскен, оның ата-анасы етхана иесі болған. Оның арғы атасы Гарри (Артур Генри) Уэринг 1881 жылы Англияның Херефордширдегі Хопсейден Жаңа Зеландияға көшіп келіп, Таупириде отбасылық етхана бизнесін ашқан. 1927 жылы Гарри Уэринг Реформа партиясынан Реглан округінен парламентке сайлауға түскен, бірақ жеңіліске ұшырады, ал Реформа партиясы кейіннен Ұлттық партияның алдағысы болды. Жастық шағында талантты сопрано әнші болғандықтан, оның ата-анасы ол классикалық әнші болады деп үміттенген. 1973 жылы Уэринг Веллингтонның Виктория университетінде саяси ғылым және халықаралық қатынастар саласы бойынша бакалавр дәрежесін алды.

Саяси мансап

Уэринг Виктория университетінде студент болып оқып жүргенде Ұлттық партияға қосылды. Ол гомосексуалдық құқық реформасы үшін парламентке жеке мүше заң жобасын енгізген Ұлттық партия депутаты Венн Янгты қолдағандықтан партияға қосылды; бұл мәселеге еңбекші партияның премьер-министрі Норман Кирк қарсы болды. Ол тез арада Джордж Гейрдің көлеңкелік Тұрғын үй министрі болып табылатын Оппозициялық зерттеу бөліміне жартылай штаттан жұмыс істейтін кеңесші ретінде кірді. 1972-1975 жылдар аралығында Ұлттық оппозицияның құрамында бірде-бір әйел депутат болған жоқ. 1975 жыл Халықаралық әйелдер жылы болғандықтан, бұл мәселе одан әрі ушықты. Ұлттық партияның белгілі тұлғалары үшін алдағы сайлауда ешбір әйелдің кандидат ретінде тіркелмегені үлкен ұят болды. 22 жасында Уэринг Гейрге өзінің туған қаласы Хантлиді қамтитын өте қауіпсіз Ұлттық округ Рагланға партиядан кандидат болуға қызығушылық танытты. Гейр бұрынғы премьер-министр Кит Холиоакқа қоңырау шалып, Уорингтің аймаққа деген қызығушылығы мен шығу тегі туралы айтты. Бір сағаттан кейін қуаныштан мас Холиоак парламентке жеке келді және өзін ресми түрде таныстырмай-ақ оған кандидаттыққа ие болу мүмкіндігін ұсынды. Содан кейін екеуі жақын досқа айналды, бірде ол камералардың алдында Холиоакты ерінінен сүйді. Ол Холиоактың ЛГБТ құқықтарына қатысты екіұшты көзқарасын жұмсартуға көмектескен деп саналады; 1978 жылы «Жаңа Зеландияның шындығы» газеті оның жеке өмірін жариялағаннан кейін Холиоак премьер-министр Роберт Малдунмен бірге сенсациялық хабарларды тез арада жою және досын қорғау үшін жұмыс істеді. Бір отбасы оған дауыс берді, себебі басқа кандидат оларға жамбас жарасы бар жылқыны жамылғымен жасырып сатқан. Малдун Веллингтонда өткен партиялық кеңесте оның жеңіске жеткеніне қатты қуанғанын айтты: «Біз жеңіске жетеміз. Маған әйел керек еді және мен бар күшіммен көмектесемін». Малдун «40 жылдан бері мұндай нәрсені көрген емеспін» деп Холиоакпен келісті. 23 жасында ол сайлау кезінде парламенттің ең жас депутаты болды. Колин Дьюмен бірге (ол Лейборист партиясынан Литтелтон округінен сайланды), олар сайлау кезінде Жаңа Зеландияда Парламент депутаты ретінде сайланған он төртінші және он бесінші әйелдер болды. Ол үкіметтік фракциядағы екі әйелдің бірі және 1975 жылғы сайлауда сайланған төрт әйелдің бірі болды. 1978 жылғы сайлаудан кейін ол 1981 жылғы сайлауда Рут Ричардсон сайланғанға дейін үкіметтік фракциядағы жалғыз әйел депутаты болды. Уоринг пен Ричардсон екеуі де Әйелдер сайлау лоббисінің мүшелері болды. Ол премьер-министр Роберт Малдунмен бірден қақтығысқа түсті, және бірнеше рет келіспеушіліктер болды, бірақ олар кейбір мәселелерде, мысалы, жалғыз аналарға төленетін жәрдемақылар бойынша пікірлерін бөлісті, онда Малдун әлеуметтік мемлекетке сенді. Парламенттегі қызметі кезінде ол Мемлекеттік шығыстар комитетінің төрағасы, Сыртқы істер комитетінің аға мүшесі және қарусыздандыру және қару-жарақ бақылау комитетінің мүшесі болды. 1978 жылғы сайлаудан кейін Мемлекеттік шығыстар комитетіне тағайындалуы үш жыл тәжірибесі бар депутат үшін үлкен жетістік болды. Барри Густафсонның айтуынша, Уоринг Малдунның ешқандай алдын ала консультациясыз, оның өте ықпалды Мемлекеттік шығыстар комитетінің төрағасы болатынын мәлімдегенде «орындығынан құлап түскендей» болды. Бұл үш жылдық тәжірибесі бар депутат үшін маңызды лауазым болды, тіпті Уорингтің жас және даулы бірінші мерзімі ескерілгенде. Алайда Малдун Уорингтің экономикаға қатысты көзқарастары мен құндылықтары ұқсас екенін және оның күрделі зерттеулер мен талдауларды жүргізуге қабілетті екенін білген. Ол сондай-ақ, оның министрлер мен жоғары лауазымды адамдардың қорқытуына жол бермейтінін жақсы білген. Ол сонымен қатар Black Power әйелдері құрған Aroha Trust-ке ерекше қызығушылық танытып, Зорлық-зомбылық жасауға қатысты арнайы комитетте жұмыс істеді. Парламент депутаты ретінде ол сонымен қатар БҰҰ Әйелдердің мәртебесі жөніндегі комиссиясында Жаңа Зеландияның бақылаушысы болды және 1978 жылы Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымындағы әйелдердің экономикадағы рөлі туралы конференцияға Жаңа Зеландия делегациясының төрағасы болды. Раглан сайлау округі 1978 жылы таратылды: оның туған қаласы Хантли мен Нгаруавахиа енді Рангири сайлау округінде болды, ал Раглан Вайкато сайлау округінде болды. Уоринг Вайпа сайлау округіне көшті, бұл елдегі ең қауіпсіз Ұлттық округтердің бірі және Кембридждің бай ауылдық қаласы мен Корольдік өлкелердің бөліктерін қамтиды. Уоринг Ұлттық партияның ядролық қарудан босатылған Жаңа Зеландия мәселесі бойынша саясатына қатысты келіспеушіліктерге ұшырады және 1984 жылдың 14 маусымында партия жетекшілігіне ядролық мәселелер, қарусыздандыру мәселелері және зорлау бойынша тәуелсіз дауыс беретінін хабарлады, бірақ үкіметке сенімді қолдауын жалғастырады. Ұлттық партияда тек бір орындық көпшілік болғандықтан, үкімет Малдун ұлттық қауіпсіздік мәселесі деп есептеген мәселеде жеңіліске ұшырауы мүмкін (бірақ міндетті емес). Сол кешкі Малдун 14 шілдеде (жыл соңында жалпы сайлау өтетін) мерзімінен бұрын сайлау шаруашылығын жариялауға шешім қабылдады. Сайлау Ұлттық партия үшін апатқа ұшырады. Уоринг Малдунның биографына оның осы әрекетке Малдунды қасақана провокациялауға тырысқанын айтты. Ядролық қарудан босатылған Жаңа Зеландия заңнамасы кейіннен жаңа Еңбек партиясы үкіметі тарапынан қабылданды. Өз өмірбаяндық кітабында «Саяси жылдар» ол парламент кеңсесінде Малдун оны сөккенін күліп айтты және Малдун ішімдік ішіп ашуланғанда оны мазақтау үшін алма жегенін баяндады. Александр Тернбулл кітапханасының қызметкері Джим Трау оның қағаздарын мұраға алуға рұқсат сұрады; олар әдетте депутаттардың қағаздарын мұраға алмайды (тек министрлердікі ғана), «бірақ оның жинағы басқаша болар еді»; шамамен 400 қорап болды.

Waring joined the National Party while still a student at Victoria University. She joined because she supported National MP Venn Young, who introduced a private member's bill into parliament for homosexual law reform; this was opposed by Norman Kirk, the Labour Party Prime Minister. She quickly entered the Opposition Research Unit as a part time advisor under George Gair, the Shadow Minister of Housing. The 1972 to 1975 National Opposition had not had a single female member in its caucus. Exacerbated due to 1975 being International Women's Year, it was to deep embarrassment among the National Party's established figures that no women had been selected for any seats in the upcoming election. At age 22, Waring expressed some passing interest to Gair in standing for the party in the seat of Raglan, a very safe National seat that contained her hometown of Huntly. Gair anxiously called former Prime Minister Keith Holyoake to tell him about Waring's interest and origins in the area itself. An overjoyed Holyoake personally arrived within the hour to Parliament House, and offered her the selection without even formally introducing himself. The two thereafter became very close, to the extent that on one occasion she kissed Holyoake on the lips in front of cameras. She is thought to have helped soften Holyoake's ambivalent views on LGBT rights; after she was involuntarily outed by the New Zealand Truth in 1978, Holyoake worked with Prime Minister Robert Muldoon to quickly downplay the tabloid reports and to protect their friend. One family block voted for her because another candidate had sold them a horse with a saddle sore concealed by a blanket. Muldoon said at the subsequent party caucus meeting in Wellington how pleased he was that she made it: "We are going to win. I wanted a woman and I will help all I can". Holyoake agreed with Muldoon that "I haven't seen anything like it in 40 years." Aged 23, she was the youngest member of parliament at the time of her election. Together with Colleen Dewe (elected to the Lyttelton "swing" seat then held by Labour), at the time of their election, they were only the fourteenth and fifteenth women elected as a Member of Parliament in New Zealand. She was only one of two women in the government caucus and only one of four women elected in the 1975 election. After the 1978 election she was the sole female government MP, until Ruth Richardson was elected at the 1981 election. Both Waring and Richardson were members of the Women's Electoral Lobby. She fell out with Prime Minister Robert Muldoon almost immediately, and there were several episodes of conflict, although they also shared views on some issues such as welfare payments to single mothers, where Muldoon was a believer in the welfare state. During her period in Parliament, she served as Chair of the Public Expenditure Committee, Senior Government Member of the Foreign Affairs Committee, and on the Disarmament and Arms Control Committee. The appointment to the Public Expenditure Committee after the 1978 election was a considerable achievement for a member of only three years' standing. According to Barry Gustafson,
Waring recalled that she 'just fell off my chair' when Muldoon, without any prior consultation, announced at caucus that she would be chairperson of the very influential Public Expenditure Committee. This was a major position for an MP of only three years' experience and even more so in light of Waring's youth and controversial first term. Muldoon, however, knew that Waring had similar views and values on the economy to his own and that she had the intellectual capacity and drive to cope with complex investigation and analysis. He was also well aware that she would not be intimidated by ministers or senior officials. She also served on the Select committee for Violent Offending, taking a particular interest in the Aroha Trust, formed by Black Power women. As a Member of Parliament, she was also the New Zealand Observer at the United Nations Commission on the Status of Women, and chaired the New Zealand Delegation to the OECD Conference on the Role of Women in the Economy in 1978. The Raglan electorate was abolished in 1978: her home town of Huntly and Ngaruawahia were now in the Rangiriri electorate and Raglan was in the Waikato electorate. Waring moved to the Waipa electorate, one of the safest National seats in the country and including the wealthy rural town of Cambridge and parts of the King Country. Waring had come especially to disagree with the National Party policy over the issue of a nuclear free New Zealand and, on 14 June 1984, she informed the leadership that she would vote independently on nuclear issues, disarmament issues, and rape but would continue to support the Government on confidence. Since the National Party had only a one seat majority, the government would be likely (though not certain) to lose on an issue Muldoon regarded as one of national security. That evening Muldoon decided to call a snap election to be held on 14 July (a general election was due at the end of the year). The election was a disaster for the National Party. Waring told Muldoon's biographer that she had deliberately sought to provoke Muldoon into this action. The nuclear free New Zealand legislation was subsequently enacted by the new Labour government. In her autobiography, The Political Years, she described laughing as Muldoon berated her in a parliamentary office, and recounted eating an apple to taunt him as Muldoon drank and grew enraged. Jim Traue of the Alexander Turnbull Library asked if they could archive her papers; they did not normally archive MP's papers (only Ministers) "but her collection would be different"; there were close to 400 cartons.

Басқа

Ол және Нгахуя Те Авекотуку 1984 жылы Робин Морган редакциялаған Sisterhood Is Global: The International Women's Movement Anthology антологиясына "Біздің өз жеріміздегі шетелдіктер" атты мақаласын қосты. Уоринг гейлер мен лесбиянкалардың құқықтары туралы ашық түрде сөйлейді, соңғы кезде бір жынысты некелерді қолдады. Жаңа Зеландияның Truth таблоидты газеті 1976 жылы оның лесбиянка екенін жариялады. Ол сол кезде ешқандай түсініктеме беруден бас тартты, ал премьер-министр Роберт Малдун оны қорғау үшін дереу шаралар қабылдады. Саясаткерлер арасында бұл жеке мәселе деген жалпы пікір қалыптасқан еді. Малдун оған: "Осыны істеудің жолы – ешкімге ештеңе айтпау, түсіндің бе? Сен ештеңе айтпа, мен ештеңе айтпаймын, партия ештеңе айтпайды – егер біз сөйлеспесек, онда жаңалық болмайды. Соңында бұл мәселе өздігінен шешіледі. Ал сенің болашағың – сенің және сайлаушыларыңның арасындағы мәселе болады". Ол журналистерге ешқандай мәлімдеме жасаудан бас тартты, ал оның сайлау округінің төрағасы мен атқару комитеті оған толық қолдау білдірді. Джим Маклей ұйымдастырған мақаланы жариялауға қарсы алғашқы бұйрық күшін жойды. Уорингтің абортты қолдауы және белсенді феминистік көзқарастары оның лесбиянка екенін жасырды. 1984 жылы парламенттен кеткеннен кейін Уоринг өзінің сексуалдық бағдары туралы ашық мойындады.

Тағайындаулар мен байланыс

Уоринг 2005-2009 жылдары Жаңа Зеландияның Резервтік банкі басқармасының мүшесі болды. Ол Комонвелл Хатшылығы, Тынық мұхит қауымдастығының Хатшылығы (ТМК), Біріккен Ұлттар Ұйымының Даму бағдарламасы, Соломон аралдарына өңірлік көмек миссиясы (RAMSI), Халықаралық даму зерттеу орталығы (Оттава, Канада) және дамудағы әйелдер құқықтары қауымдастығы сияқты халықаралық ұйымдарда кеңесші және басқарма мүшесі болып жұмыс істеді.

Таңдалған шығармалар

Уэринг, Мэрилин. Әйелдер, саясат және билік: Эсселер, Unwin Paperbacks Port Nicholson Press (1984). Парламенттегі әйелдер мәселесі, апартеид және Жаңа Зеландия спорты, Ядролық қарусыз Жаңа Зеландия. Уэринг, Мэрилин. If Women Counted: A New Feminist Economics, Harper & Row (1988), Macmillan, Allen & Unwin және University of Toronto Press басылымы бірнеше рет бастапқы атауымен және «Ештеңеге санамау» деген атаумен қайта жарияланды. Үш маскарад: Теңдік, жұмыс және адам құқықтары туралы эсселер, Окленд: Окленд университетінің баспасы, Бриджит Уильямс кітаптарымен бірлесе (1996). «Үш маскарад» кітабында Уорингтің парламенттегі жылдарына сілтеме жасалады, ол оны «жалған теңдіктің тәжірибесі» деп сипаттайды. Сондай-ақ, ол шаруашылық және даму саласындағы тәжірибесін де қарастырады, онда ол «саясатты қалыптастыру процесінен әйелдердің еңбегін алып тастаудың әділетсіздігімен күн сайын кездесетін» еді. Уэринг, Мэрилин. «Ешкінің өмірінде»: Жазулар 1984–2000, Бриджет Уильямс кітаптары (2004 сәуір). Уэринг, Мэрилин. Хаосты басқару: Жаңа Зеландиядағы жұмыс және жеке өмір арасындағы тепелдік, Dunmore Publishing (2007). Уэринг, Мэрилин. 1 Way 2 C the World: Writings 1984–2006, University of Toronto Press (2011). Анит Н. Мукерджи, Мэрилин Уоринг, Мина Шивдас, Роберт Карр. Кімге керек?: Қадір-қасиет экономикасы, Комонвелл хатшылығы (2011). Уоринг, Мэрилин және Кэринс, Кейт. Диссертацияны аяқтау туралы әңгімелер, Exisle Publishing (2011). Докторлық немесе магистрлік диссертацияңызды қалай сәтті аяқтауға болады? Анит Н. Мукерджи, Элизабет Рид, Мэрилин Уоринг, Мина Шивдас. Алдын ала әлеуметтік қорғау: Қадір-қасиет пен құқықтарды қорғау, Комонвелл хатшылығы (2013). Уоринг, Мэрилин. Әлі де санауда: Әл-ауқат, әйелдер еңбегі және саясат жасау, Бриджет Уильямс кітаптары (2019). Уоринг, Мэрилин. Мэрилин Уоринг: Саяси жылдар, Бриджет Уильямс кітаптары (2019).

Аудио

Мэрилин Уоринг ТУК радиосында. Бұл "Кім санап жатыр?" видеосының аудио нұсқасы (сонымен қатар "Ештеңеге санау" деп те аталады). Аудиоға тікелей сілтеме осында.

Дискография

"Working Class Hero" (Джон Леннонның нұсқасы) b/w "Couldn't Get It Right" (Climax Blues Band нұсқасы) (1980). Сенімсіз дереккөз: күні= шілде 2014.