Кіріспе

Полковник Джон Хьюсон, сонымен қатар Хьюсон деп те жазылады (1662 жылы қайтыс болды) – Лондондық аяқ киім шебері және Үш патшалық соғысында Парламент пен Ұлыбритания Достастығы үшін күрескен, полковник шеніне жеткен тәуелсіз дін өкілі. Оливер Кромвельдің Жаңа армиядағы ең сенімді қолдаушыларының бірі саналған оның жасағы 1648 жылғы желтоқсандағы Прайдтың тазалауында маңызды рөл атқарды. Хьюсон 1649 жылғы қаңтарда I Карлдың өлім жазасын бекіткен өкімге қол қойды, осы үшін ол палачты іздеп тапты, ал оның полкінің әскерлері күзетті қамтамасыз етті. 1649-1660 жылдар аралығында Дублин губернаторы және Дублин округінің депутаты болып 1656 жылға дейін қызмет етті. Кейін Англияға оралып, 1658 жылы Кромвельдің Екінші палатасына көтерілгенге дейін Гилфорд округінің депутаты болды. I Карлдың өмірде қалған қылмыскерлерінің бірі ретінде ол 1660 жылғы Стюарттардың қайта орнатуынан кейін Кешірім және ұмыту туралы заңнан босатылды. Ол Голландия Республикасына жер аударылып, 1662 жылы Амстердамда қайтыс болды деп есептеледі.

Жеке мәліметтер

Хьюсонның 1642 жылға дейінгі өмірі туралы көп мәлімет жоқ, бірақ ол 1620 және 1630 жылдар аралығында Вестминстерде аяқкиімші болып жұмыс істегені белгілі. 1628 жылдың ақпан айында ол Массачусетс шығанағы компаниясына сегіз жұп аяқ киім сатқандығы тіркелген; бұл оның 1604 жылға дейін туғанын көрсетеді, себебі мұндай іс үшін Кордвайнерлердің құрметті компаниясының еркін мүшесі болу және кем дегенде 24 жасқа толу қажет болған. Кейін Хьюсон өзінің Лондонның "жаман және дінсіз отбасында" "ашу-керек бала" ретінде өмір сүргенін, содан кейін ізгі уағызшының ықпалымен сенімге келгенін айтқан. Оны кейіннен анабаптист деп айыптады – бұл секта радикалды революционерлер ретінде қарастырылып, осы себепті католиктер мен бағытталған протестанттардың екеуі де оны қуғынға түстірді. Хьюсон екі рет үйленген; оның бірінші әйелі 1652 жылдың қаңтар айында Дублинде қайтыс болды, ол көп ұзамай қайтадан үйленді. Оның әйелдерінің есімдері және олардың некелерінен балалары болған-болмағаны белгісіз, алайда бір деректе оның үш жазылмаған "анабаптист" ұлы болғаны айтылады.

Бірінші ағылшын азаматтық соғысы

1642 жылдың тамызында Бірінші ағылшын азаматтық соғысы басталар алдында Хьюсон, әлдеқимде, Тернхэм Грин шайқасында күш көрсеткен Вестминстерлік жаттығушы жасақтарда қызмет еткен болуы мүмкін. Кейін ол Парламенттік әскери армиясына қосылды және 1642 жылдың қараша айында Эссекс полкінің капитаны ретінде тізілген «Джон Хусон» деп есептеледі. 1643 жылы ол Манчестер графының басқаруындағы Шығыс Ассоциациясының армиясына ауысты, ал 1644 жылдың наурыз айында Джон Пикеринг құрған жаңа жаяу әскер полкінің подполковнигі болып тағайындалды. Бұл бөлім шілдеде Марстон-Мурда, содан кейін қазанда Екінші Ньюбериде шайқасты. Пикеринг полкі 1645 жылдың сәуір айында Хьюсон подполковник ретінде оның он екі ресми жаяу әскер құрамының бірі ретінде Жаңа үлгідегі армияға қосылды. Хьюсон сияқты Пикеринг тәуелсіз дінге сенетін, анабаптистерге жақын адам болды, ал басқа офицерлердің арасында 1647 жылы лауазымынан бас тартқан левелер Джон Джаббс, сондай-ақ баптист және болашақ патша өлтіруші Дэниел Акстел болды. Олардың тағайындалуын Парламент бекітуі керек еді, оның орташа пресвитериандық көпшілігі армиядағы діни және саяси радикализмнің өсуіне үлкен алаңдаушылықпен қарады. Лордтар палатасы бастапқыда Пикерингті және оның барлық рота командирлерін, соның ішінде Хьюсонды, басқа полктің офицерлерімен алмастырды, бірақ Төменгі палатаның қысымы оларды бастапқы тізімді бір дауыспен мақұлдауға мәжбүр етті. Оливер Кромвельге жақын деп есептелген Пикеринг 1645 жылдың маусым айында армиядағы «ең басты дұға оқитын және уағыз айтатын полктердің» бірі ретінде сипатталды. Хьюсон 1645 жылдың маусымында Назебиде шайқасты, содан кейін Оңтүстік-Батыс Англиядағы роялистердің бекіністеріне қарсы шабуылға қатысты, олардың ішінде Шерборн қамалы, Лаккок аббаттығы, Бриджвотер, Бристоль және Басинг Хаус болды. Қараша айында Эксетерді қоршағанда Пикеринг Оттери Сент-Мэриде қайтыс болды және Хьюсон полковник болып, Акстел оның орынбасары болды. Содан кейін полк роялистердің соғыс астанасы Оксфордты қоршауға алған күштерге қосылды, оның 1646 жылдың маусымында берілуі Бірінші азаматтық соғысқа нүкте қойды. Осы аймақта болғанда Хьюсон жергілікті шіркеуде заңсыз уағыз айтып, оның пасторын Антихристтің өкілі деп айыптады.

Екінші ағылшын азаматтық соғысы және Кромвельдің Ирландияны жаулап алуы

Бірінші Азамат соғысындағы жеңіске қарамастан, парламенттегі орташа көпшілік пен Жаңа үлгідегі армияның радикалды топтары арасындағы қақтығыс күшейді. 1647 жылдың басында армия сарбаздарына 300 000 фунт стерлингтен астам жалақы төленбеген, ол кездің сомасы үшін өте үлкен ақша болды, ал Парламент қираған экономикамен, оба эпидемиясымен және Карл I-нің бейбіт келісімге келісуден бас тартуымен күресіп жатты. Хьюсон армияның Парламентпен келіссөздердегі өкілдерінің бірі болды. 1647 жылдың қараша айында сэр Томас Фэрфакс оның полкіне Лондонға әскерлерге жалақы төлеу үшін ақша тәркілеуге бұйрық берді. 1648 жылдың сәуір айында Екінші Англия азамат соғысы басталғанда, Хьюсон Кенттегі көтерілісті басуға көмектесті, оның ішінде Мейдстоунды шабуылдады, онда ол батылдығы үшін мақталып, атағы жоғары болды. Жаңадан басталган соғыс Кромвеллді және басқаларды Карлді биліктен алу қажеттігіне көндірді, ал Хьюсон осы мәселені шешуде маңызды рөл атқарды. Оның полкі 1648 жылдың желтоқсанындағы Прайдтың тазалауына қолдау көрсетті, онда корольді сотқа беруге қарсы болған депутаттар күштеп шеттетілді немесе тұтқындалды. 1649 жылдың қаңтарында ол Карл I-нің өлім жазасын бекіткен сот құрамында болды, өлім жазасына қол қойды және, айтуынша, палачты іздеді, ал Дэниел Акстелл басқаратын полкі сарбаздары сот және өлім жазасы кезінде қауіпсіздікті қамтамасыз етті. Діни радикализміне қарамастан, Хьюсон армия тәртібі мәселесінде авторитар болды. 1649 жылдың мамырында оның полкінен 300 сарбаз Кромвеллдің Ирландияны жаулап алу жоспарына қызмет етуден бас тартқанда, олар дереу босатылды, содан кейін Хьюсон Кромвеллге Банбери бүлігін басуға көмектесті. Тамыздың соңында ол Кромвеллдің экспедициялық корпусының құрамында Ирландияға келді және Дрогеда қоршауына қатысты, онда ол шамамен 100 ирланд және ағылшын роялист босқындары бар шіркеуді өртеп жіберді деген айып тағылды. Біраз уақыттан кейін Хьюсон Майкл Джонсты Дублин губернаторы қызметінен ауыстырды, содан кейін 1650 жылдың наурыз айында Арклоуға көмектесуге және Килкенниді қоршауға қатысты, онда ол бір көзін жоғалтты.

Патшалық аралығы мен өлім

1650 жылы мамыр айында Клонмельді басып алғаннан кейін Кромвель Англияға оралды және қалған ирландтық қарсылық ошақтарын тарату жұмысын Генри Ирэтонға тапсырды. Хьюсон Дублин губернаторы қызметін жалғастырды және Джон Роджерс құрған, ондағы жиналған шіркеуге қосылды. Джон Роджерс – бесінші монархист уағыздаушысы болатын. Бұл оны Дублин замкісі әкімшілігінің көпшілігімен келіспеушілікке түсірді, олардың көпшілігі пресвитериандық немесе Ирландияның негізгі протестант шіркеуінің мүшелері еді. 1652 жылы Лондонға кеңесу үшін шақырылған ол, 1653 жылғы Barebones Парламентіне Ирландиядан депутат болып сайланды. Көптеген әріптестерінен өзгеше, ол Парламентті таратуды қолдады және Кромвельдің Лорд-протектор болып тағайындалуын қолдады, бірақ мұны өте тартыншақтықпен жасады деген қауесет бар. Ирландияға оралған Хьюсон 1654 жылғы Бірінші протекторат Парламентіне Дублин округінен депутат болып сайланды, бірақ кейін Ирландияның жаңа Лорд-лейтенанты Генри Кромвельмен арасы суық болды. 1656 жылы Англияға қайтаруға бұйрық берілді, ол Екінші протекторат Парламентінде Гильдфордты ұсырды, онда Кромвельге тәж кигізуге бағытталған Парламенттік бастамаларға қарсы шықты. 1658 жылы ол лорд Хьюсон титулын алды және 1649 жылы таратылған Лордтар палатасына тең келетін Кромвельдің Басқа Палатасында орнын иеленді. Әлеуметтік жағдайы төмен болған Хьюсонның жоғарылауына наразылық білдірген пуритандық Уорик графы Палатаға қатысудан бас тартты. Кромвель 1658 жылдың қыркүйегінде қайтыс болды, ал оның үлкен ұлы Ричард Лорд-протектор болып тағайындалды. Ол Жаңа армия мен Парламент ішіндегі бәсекелес топтарды бақылауға қабілетсіз екенін көрсетті және 1659 жылдың мамыр айында қызметтен кетті, соның салдарынан протекторат құлап жойылды. 1653 жылы таратылған Рамп Парламенті қайтадан жиналды, ал Хьюсон Ирландиядағы жаяу әскерге қолбасшы болып тағайындалды, бірақ қазан айында Парламенттің билігін бекіту үшін армия құрған Қауіпсіздік комитетінің мүшесі ретінде Лондонға оралды. Желтоқсан айында Кеңес Хьюсонға Лондонда еркін Парламент талап етіп өткізілген демонстрацияларды басуды бұйырды, оның барысында бірнеше адам қаза тапты. Бұл олардың беделін түсірді, және Хьюсон қызметтен босатылды, бірақ одан әрі жаза алмады. 1660 жылдың сәуір айында Стюарттардың қайта орналасуы жақын болды, яғни Хьюсон сияқты патша өлтірушілер тұтқындалып, жазаланатын болды. Ол мамыр айында Амстердамға қашып кетті, онда 1662 жылы қайтыс болды деп есептеледі. Алайда, бұл нақты белгісіз, ал басқа дереккөздерде ол 1663 жылы Руанда қайтыс болғаны айтылады.