Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сүтқоректілердің ең ұзын, ең қалың түктері.
Longest, most coarse hairs in a mammal's coat
Қорғаушы түк немесе үстіңгі түк – көптеген сүтқоректілердің жүнінің сыртқы қабаты, ол жүнді жабады. Қорғаушы түктер ұзын және қалың болып, қалған жүнді тозудан және көбінесе ылғалдан қорғайды. Олар жүннің бетінде көрінеді және әдетте ерекше пішін мен түс үлгісін құрайды. Қорғаушы түктің астында қысқа, тығыз, жұмсақ түк жатыр. Қорғаушы түктің үш түрі бар: қылшық, қыл және тікен.
Guard hair or overhair is the outer layer of hair of most mammals, which overlay the fur. Guard hairs are long and coarse and protect the rest of the pelage (fur) from abrasion and frequently from moisture. They are visible on the surface of the fur and usually lend a characteristic contour and colour pattern. Underneath the contour hair is the short, dense, fine down. There are three types of guard hair: awns, bristles, and spines.
Сипаттама
Қорғау шашы (жамылғының сыртқы қабаты) – жамылғының жоғарғы немесе сыртқы қабаты. Қорғау шаштары ұзын, көбінесе қалың келеді және жұмсақ түк қабатынан шығып тұратын дерлік түзу сабақтарына ие. Қорғау шашының ұшы – көптеген сүтқоректілердің жамылғысының көрінетін қабаты. Қорғау шашы терінің көп бөлігін жабады, жүннің негізгі массасын құрайды және екі пигменттің әртүрлі пайыздық арақатынасынан – қоңыр және қара эумеланин, сары және қызыл феомеланиннен – жүннің пішіні мен түсін анықтайды. Бұл қабат ең айқын пигментацияға және жылтырлыққа ие, ол камуфляжға немесе демонстрацияға бейімделген жамылғы белгілері түрінде көрінеді. Қорғау шашы суды тебіледі және күн сәулесінен қорғайды, соның арқасында ылғалды немесе сулы ортада, сондай-ақ күннің ультракүлгін сәулесінен ішкі жамылғы мен теріді сақтайды. Қорғау шашы терідегі кесулер мен сызаттардың зиянын да азайта алады. Көптеген сүтқоректілер, мысалы, үй иті мен мысық, қозған кезде қауіптің белгісі ретінде қорғау шаштарын тік көтеретін пиломоторлық рефлекске ие.
Guard hair (overhair) is the top or outer layer of the coat. Guard hairs are longer, generally coarser, and have nearly straight shafts that protrude through the layer of softer down hair. The distal end of the guard hair is the visible layer of most mammal coats. The guard hair is spread over most of the skin, constitutes the main mass of the fur, and gives the contour and color of the fur, from the combinations in different percentages of two pigments: brown and black eumelanin, and yellow and red pheomelanin. This layer has the most marked pigmentation and gloss, manifesting as coat markings that are adapted for camouflage or display. Guard hair repels water and blocks sunlight, protecting the undercoat and skin in wet or aquatic habitats, and from the sun's ultraviolet radiation. Guard hairs can also reduce the severity of cuts or scratches to the skin. Many mammals, such as the domestic dog and cat, have a pilomotor reflex that raises their guard hairs as part of a threat display when agitated.
Қорғау шашының түрлері
Қорғау шашының үш негізгі түрі – шыршалар, тікендер және қылшықтар, бірақ олардың аралық түрлері де бар.
The three major types of guard hair recognized are awns, spines and bristles, although intermediates between these types are known.
Таң
Аң шашы – қорғаныш шашының ең көп таралған түрі, кеңейтілген ұшы, жұқа тамыры және белгілі бір өсу қасиеттерімен сипатталады. Аң шашының өзегі қалың және көбінесе шпиндел тәрізді (немесе пышақ немесе қалқан сияқты), ұшына қарай біртіндеп жұқарады. Шпиндел пішіндес бөлігі қатты және көбінесе басқа түске боялған. Аң шаштары әдетте бір бағытта өседі, бұл теріге нақты контур береді. Осы шаш түрі етқоректі жануарларда кездеседі. Жылқыларда, сиырларда және қойлардың беті мен аяқтарындағы қорғаныш түктері қысқа, қатаң, түзу және көзге түспейтін шпиндел пішіндес болады.
Awn hair is the most common type of guard hair, characterized by an expanded distal end, a thin base, and definitive growth. The shafts of the awn are thick and usually spindle shaped (or blade or shieldlike), thinning gradually at the tip. Spindle shaped portion is hard and usually differently colored. Awns usually lie in one direction, giving the pelage a distinct contour. This type of hair is found in carnivorans. In equids, cattle, and on the face and legs of sheep, the covering bristles are shorter, stiffer, straighter, and inconspicuously spindled.
Қалқалар
Бөріктер – бұл мықты, көбінесе ұзын түк, жылқылар мен сиырлар, кейбір етқоректі жануарлар және т.б. жануарларда кездесетін, үздіксіз өсіп, жалақ құрайтын түктер. Жалақ көбінесе жынысқа қарай өзгеше болады, бұл жыныстарды ажыратуға мүмкіндік береді (жыныстық диморфизм). Мысалы, еркек арыстандардың иықтарына дейін жететін, қатаң сызықты түктерінен тұратын, үздіксіз өсетін және мойнының артқы жағында жалақ құрайтын шашы бар. Бөріктер бет-әлпеттік мінез-құлқыны (мысалы, арыстандарда) немесе дене күйін (мысалы, жылқыларда) күшейтетін визуальды сигналдар қызметін атқарады.
Bristles are firm, generally long hairs in equids and bovids, some carnivorans, etc., that grow continuously and form manes. The mane often varies by sex, serving to distinguish the sexes (sexual dimorphism). For example, male lions have a collar of long, hard outline hair that grows continuously and extends to the shoulders and forms a mane on the back of the neck. Bristles function as visual signals that augment facial expressions (e. g., lions) or body postures (e. g., horses).
Тікендер
Кейде күзетші түктері қорғаныс тікендерін қалыптастыру үшін өзгеріп шығады. Тікендер – бұл анық өсуді көрсететін, қатаң және ірі күзетші түктері, экдидалардың, кірпілердің және әсіресе құртшалардың қорғаныш қауырсындарын құрайды. Құртшаларда тікенектің қабықшалары созылыңқы болып келіп, кіріккен тікенді алып тастауды қиындататын тікенектіктерге айналады.
The guard hairs are sometimes modified to form defensive spines. Spines are the stiff, enlarged guard hairs that exhibit definitive growth and form the protective quills of echidnas, hedgehogs and especially porcupines. In porcupines, the cuticular scales are elongate and form barbs that make it difficult to remove imbedded spines.