Фридрих IV: Габсбург әулетінің тарихы мен билеуі

Кіріспе

Фредерик IV (1382 – 1439 жылғы 24 маусым), «Бос қалталы Фредерик» (Friedrich mit der leeren Tasche) деген атпен де белгілі, Габсбургтер әулетінің мүшесі, 1402 жылдан өмірінің соңына дейін Австрия герцогы болды. Габсбургтер Леопольд әулетінің ұрпағы ретінде, ол 1406 жылдан бастап Алқыс Австриясы және Тироль графтығын басқарды.

Өмірбаян

Фредерик III Леопольд (1351–1386) герцогі мен оның әйелі Виридис (1414 ж. қайтыс болған), Миланның мырзасы Бернабо Висконтидің қызы болды. 1379 жылғы Нюберг шарты бойынша, оның әкесі Габсбургтердің Ішкі Австриясындағы Штирия, Каринтия, Карниола аймақтарын, сондай-ақ Тирольді және династияның Швабиядағы бастапқы Австрия иеліктерін басқарды. 1386 жылы Семпах шайқасында герцог Леопольд ерте қайтыс болғаннан кейін Фредерик пен оның үлкен ағалары Вильгельм, Леопольд IV және Эрнест бастапқыда олардың араласқан ағасы, Австрия герцогы Альберт III-нің қамқорлығында қалды. 1395 жылы герцог Альберт қайтыс болғаннан кейін мұралық дау туындағанда, жас Леопольдия герцогтары өздерінің құқықтарын талап етті: келесі жылы Вильгельм Ішкі Австрия жерлерін басқаруға кірісті, ал Леопольд IV Тироль графы болды. 1402 жылы Фредерик кәмелетке толғанда, ол Швабиядағы шашыраңқы Габсбург аймақтарындағы әкесінің мұрасын басқаруға ресми түрде тағайындалды, ол жиынтығында Алыс Австрия (Vorderösterreich) деп аталды және Фрайбург-им-Брайсгауда тұрып қалды. 1406 жылы Вильгельм қайтыс болғаннан кейін Леопольд иеліктері тағы бір бөлінді: герцог Леопольд IV, енді үлкен мұрагер, Тирольді Фредерикке берді; алайда ол 1411 жылы Леопольд қайтыс болғанға дейін Алыс Австрияның жалғыз билеушісі болмады. Фредерик билікке келгеннің алғашқы жылдары сыртқы және ішкі қақтығыстармен ерекшеленді. Ол 1406/1407 жылдары Тироль ақсүйектерінің қарсылығын (олар оған «бос қалталар» деген лақап ат қойды) және Трент епископтығындағы көтерілісті басуға тиіс болды. Сондай-ақ, оған шваб Аппенцель аймағындағы тәуелсіздік қозғалысымен күресуге тура келді, онда 1401 жылы Сент-Галл князьдерімен қақтығыс күшейіп, Аппенцель соғыстарын тудырды. Фредерик 1410 жылы бейбітшілік орнағанға дейін ұзаққа созылған әскери қақтығыстарға төтеп беруге тиіс болды. Алайда, Аппенцель аймағы 1411 жылы Ескі Швейцария Конфедерациясының қарауына өтті. Тирольге оралғанда, ол Бавария герцогы Стефан III-нің басып кірген әскерлеріне қарсы тұруға тиіс болды, оларды Төменгі Инн аңғарында жеңді. 1411 жылы герцог Леопольд IV қайтыс болғаннан кейін, аман қалған кіші ағалары Фредерик пен Эрнест Леопольд иеліктерін қайта бөлісті. Алыс Австриямен Фредерик Эльзас аймағындағы Габсбург аймақтарының және Бургау маркграфтығының талассыз билеушісі болды. 1417 жылы ол жойылған Лауфенбург Габсбург тармағынан бұрынғы Кибург иеліктерін мұра етті. Венеция Республикасымен бірнеше шекаралық қақтығыстар Лагарина аңғарындағы Роверетоның жоғалуына әкелді. Батыс шикасының шарттары бойынша герцог Фредерик 1415 жылы наурыз айында Констанц кеңесінен қашқан Антипапа Иоанн XXIII-тің жағына шықты. Люксембург патшасы Зигизмунд Брейсгауда Иоаннды тұтқындап, Фредерикті императорлық тыйымға салды. Жергілікті халықтың қолдауы арқасында ол Тирольді сақтап қалды, бірақ Габсбургтердің отанындағы батыс Аргау, Фрайамт және Баден графтығы иеліктерін швейцариялықтарға жоғалтты. 1420 жылы Фредерик өзінің Тироль сарайын Мераннан Инсбрукке көшірді. Жергілікті ақсүйектердің бірнеше көтерілістерінен кейін Тирольдегі оның билігі тұрақтанды, бұл ішінара аймақтың өркендеуіне әкелген күміс кендерін табысты игерудің арқасында болды. 1424 жылдың 10 маусымында ағасы Эрнест қайтыс болғаннан кейін герцог Фредерик өзінің кіші немерелері Фредерик V (кейінірек император Фредерик III) және Альберт VI үшін Ішкі Австрияның регенттігін де қабылдады. Алайда, соңғы жылдары оған тағы да Тирольдегі билігіне қарсы көтеріліспен күресуге тура келді, оны Трент епископы Александр бастады. Фредерик өзінің бай деген лақап аты бар болғанына қарамастан, Инсбруктегі сарайда қайтыс болды. Оның ұлы және мұрагері Зигмунд der Münzreiche («Монетаға бай») деп аталды. Фредерик Стамс қаласындағы цистерциан аббаттығында жерленді.

Frederick was the youngest son of Duke Leopold III (1351–1386) and his wife Viridis (d. 1414), a daughter of Bernabò Visconti, Lord of Milan. According to the 1379 Treaty of Neuberg, his father ruled over the Habsburg Inner Austrian territories of Styria, Carinthia, Carniola, as well as over Tyrol and the dynasty's original Further Austrian possessions in Swabia. After the early death of Duke Leopold in the 1386 Battle of Sempach, Frederick and his elder brothers William, Leopold IV and Ernest initially remained under the tutelage of their uncle Duke Albert III of Austria. As an inheritance dispute arose upon Duke Albert's death in 1395, the young Leopoldian dukes insisted on their rights: the next year, William went on to rule the Inner Austrian lands and Leopold IV ascended as Count of Tyrol. When Frederick came of age in 1402, he was formally assigned to administer his father's inheritance in the scattered Habsburg territories in Swabia, referred to collectively as Further Austria (Vorderösterreich) and took his residence in Freiburg im Breisgau. Another division of the Leopoldian territories took place after William' death in 1406: Duke Leopold IV, now eldest heir, ceded Tyrol to Frederick; however, he did not become sole ruler in Further Austria until Leopold's death in 1411. The early years of Frederick's reign were marked by external and internal conflicts. He had to overcome the opposition of Tyrolean nobles (who gave him the title "of the Empty Pockets") in 1406/1407 and a rebellion in the Bishopric of Trent. He also had to deal with the independence movement in the Swabian Appenzell lands, where the conflict with the Prince Abbots of St Gall had escalated in 1401, sparking the Appenzell Wars. Frederick had to withstand in a series of longstanding military conflicts, until a peace was concluded in 1410. However, the Appenzell area became a protectorate of the Old Swiss Confederacy in 1411. Back in Tyrol, he had to face the invading forces of Duke Stephen III of Bavaria, whom he defeated in the Lower Inn Valley. Upon the death of Duke Leopold IV in 1411, the surviving younger brothers Frederick and Ernest again divided the Leopoldian possessions. With Further Austria, Frederick became undisputed ruler over the Habsburg territories in the Alsace region and of the Burgau margraviate. In 1417 he also inherited the former Kyburg estates from the extinct comital Habsburg Laufenburg branch. Several border conflicts with the Republic of Venice led to the loss of Rovereto in the Lagarina Valley. Under the terms of the Western Schism, Duke Frederick sided with Antipope John XXIII, whom he helped on his flight from the Council of Constance in March 1415. The Luxembourg king Sigismund had John arrested in Breisgau and placed Frederick under the Imperial ban. Thanks to the support of the local populace he managed to keep Tyrol, though he lost the western Aargau, the Freiamt and County of Baden estates, in the old homeland of the Habsburgs, to the Swiss. In 1420, Frederick also moved his Tyrolean court from Meran to Innsbruck. After several rebellions by local nobles, his rule over Tyrol had stabilized, partially due to the successful beginning of silver mining that brought an increase in prosperity to the region. After the death of his brother Ernest on 10 June 1424, Duke Frederick also took over the regency over Inner Austria for his minor nephews Frederick V (the later Emperor Frederick III) and Albert VI. In his later years, however, he again had to cope with another rebellion against his Tyrolean rule, instigated by Prince Bishop Alexander of Trent. Frederick died at his court in Innsbruck, despite his nickname a rich man. His son and heir Sigismund was called der Münzreiche ("Rich in Coin"). Frederick was buried in the Cistercian abbey of Stams, Tyrol.