Кіріспе

Гроß Умштадт – Германия Федеративтік Республикасының Гессен жерінде орналасқан Дармштадт-Дибург ауданындағы қала. Ол Дармштадт және Франкфурт қалаларына жақын, Рейн-Майн мегаполистік аймағының оңтүстік-шығыс бөлігінде, Оденвальд тауларының солтүстігінде жатыр. Халық саны шамамен 21 мың адамды құрайды. Олардың жартысы Гроß Умштадттың өзінде, ал қалғаны 1970 жылдарда Гессен штатының қалалық реформа заңымен қосылған сегіз басқа ауданда тұрады:
Дорндиел
Хеубах
Клеестадт
Клейн Умштадт
Райбах
Рихен
Земд
Вибельсбах (оның құрамында Фрау Наусес ауылы да бар).

Тарих

Қала сыртында палеолит дәуіріне тән қоныстардың іздері анықталған. Civitas Auderiensium елді мекені 125 жылы Дибургте, Римдіктердің Германияның Жоғарғы провинциясының Рейн өзенінің оң жағалауындағы бөлігін жаулап алу кезеңінде құрылған. Одан кейін ауданның жоспарлы түрде қоныстануы және римдік мәдениетке сіңірілуі жүрді, сондай-ақ ауыл шаруашылығы өнімдері саудасы үшін нарық ашылды. Қазіргі қалалық шіркеудің астынан римдік вилла рустиканың бас ғимараты қазылып шығарылды. Бұл вилла шамамен 300 жылы аламандықтардың күйреуіне дейін сақталған. Қала туралы алғашқы жазбаша мәліметтерге дейінгі келесі 450 жылдың тарихы белгісіз. Аламан және кейіннен франктардың зираттары қала аумағында қоныс болғанын көрсетеді. Шіркеудің бұрынғы вилла орналасқан жерде салынғандығы, қоныс үздірілмей жалғасқандығын, немесе кемінде бұрынғы қоныс туралы хабардарлықты көрсетеді.

Ерте ортағасырлық кезең

Франктар алемандық аумақтарды бағындырғаннан кейін, аймақты бақылауды нығайту үшін патшалық бекіністер салды. Осындай бекіністердің бірі, әрине, Умштадт қаласында салынды, ол Умштадт маркасының әкімшілік орталығы болды. Оған қазіргі Отцберг, Оденвальдтағы Höchst, Брейберг, Шаафхайм қалалары және Умштадттың өзі кірді. Сол кезде Умштадт қаласы базарлық орталық, сонымен қатар шіркеу және графтың резиденциясы болды. Аудан туралы алғашқы жазбаша мәліметтер 743 жылы "Аутмундсстат" деген атпен тіркелген, ол "Аутмундтың қаласы" (мүмкін Эдмундтың) деген мағынаны білдіреді. Атаудың тағы бір мүмкін түбірі – "ad montes" ("тауларға жақын"). 766 жылы Фулда аббаттығы Умштадт маркасына иелік құқығын алды, ал 985 жылға қарай оның мұнда үш шіркеуі, диқандықтары мен жүзімдіктері болды.

Орта ғасырдың аяғы

1263 жылы немесе одан ертерек Умштадт қала құқығын және қала қабырғасын алған. 1373 жылы Фулданың князь-ипохаты болып сайлануына байланысты Ханаудың Конрад IV-і айтарлықтай қарыздарға батқан. Ол билікке келгеннен кейін осы қарыздарды Фулда аббаттығынан қайтаруға тырысты. Сөйтіп, 1374 жылы ол Оцберг қамалын, Херинг қаласын және Умштадттың бір бөлігін немересі Ульрих IV-ке 23 875 гульдер (флорин) үшін кепілге берді. Қалған бөліктерін Сайлау Пальцинаты иеленді, осылайша бірлестік құрылды. Бұл туралы куәлік ретінде екі сарай бар: қаланың солтүстік-шығыс бұрышындағы алғашқы бекінілген сарайдан пайда болған Ханау сарайы (Хануер Шлосс) және оның қарсы жағындағы Пфальц сарайы (Пфелцер Шлосс). Олардың арасында қала тұрғындарының үйлері орналасқан, оның ішінде Умштадттың Вамбольттарының резиденциясы болды, ол көп ұзамай қаланың екі билеушісінің сарайларын да басып өтті.

Ерте заманауи кезең

1504 жылы қала Гессеннің ландгравы Вильгельм II басып алды, ол қаланың меншік құқығы 1521 жылы Вормс диетасында анықталғанға дейін оны ұстап тұрды. Бұл Гессен мен Пфальц арасындағы тағы бір кондоминиумға әкелді. Өтемақы ретінде Ханау 12 000 гульден және Харпертхаузен, Клештадт, Лангштадт және Шлиербах сияқты бірнеше жақын ауылдар алды. Осы ортақ билік астында қала отыз жылдық соғысқа дейін дамыды; қазірге дейін сақталған қала әкімшілігі 1596 жылдан бастап салынды. Соғыс кезінде қаланың күшті бекіністері оны үлкен қираудан сақтады, бірақ бұл ретте, әсіресе 1634-1636 жылдардағы оба кезінде зор қайғыға ұшырады. 1688 жылдың желтоқсанында Палатин мұрагерлігі соғысы кезінде Барбистер маркизінің басқаруындағы 600 драгун қалаға шабуыл жасап, қиратып жіберді.

19 және 20 ғасырлар

1802 жылы Гессен-Дармштадт ландграфтығы қаланың бірлескен билеуін өз міндетіне алды, бұл қала сол кезде құрылған Дибург округінің екінші маңызды қаласы еді. 1857 жылдан бастап қала Кляйн-Умштадт және Венигумштадттан ерекшелену үшін Гросс-Умштадт атауын қабылдады. Теміржол байланысы орнатылғаннан кейін қалада көптеген фабрикалар ашылды. 1933 жылғы сайлауда халықтың 60 пайызы нацистерге дауыс берді, ал 1938 жылы қаланың синагогасы зардап шекті. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қала халқы бірнеше рет шекарасы кеңейтілгеннен кейін шамамен 22 500 адамға жетті. Қазір қалада португалдықтардың үлкен қауымдастығы бар.

Мәдениет

Жыл сайын қыркүйек айының екінші демалыс күні "Winzerfest" (шарап фестивалі) өтеді, ол ондаған мың адамды тартады.

Инфрақұрылым

Грос-Умштадттың барлық жастағы оқушыларға арналған мектептері мен жалпы ауруханасы бар. Қала Оденвальд темір жолымен байланысты және үш теміржол станциясы бар: Грос-Умштадт Вибельсбах, Грос-Умштадт Митте және Грос-Умштадт Кляйн-Умштадт. Франкфурт/Ханау мен Эбербах арасында жүретін пойыздар осы станцияларда тоқтайды, ал Дармштадт пен Эбербах арасындағы пойыздар тек Грос-Умштадт Вибельсбах станциясында ғана тоқтайды.