Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ханстхолм – Солтүстік Джилланд аймағының Тистед муниципалитетінде орналасқан, бұрынғы арал, қазір көтерілген жер белісі және шағын қала. Қаланың халқы 2088 адамды құрайды (2023 жылдың 1 қаңтары).
Hanstholm is a small town and a former island, now elevated area in Thisted municipality of Region Nordjylland, located in northern Denmark. The population of the town is 2,088 (1 January 2023).
География
Солтүстікке қарай Skagerrak теңізінің бір бөлігі – Vigsø шығанағы («Vigsø Bugt») орналасқан. Батысында Солтүстік мұхиты жатыр. Smyril Line компаниясына қарасты MV Norröna паромы 2010 жылға дейін Hanstholm портынан Фарер аралдары мен Исландияға апта сайын жазғы қатынас жүргізді. Қазір бұл қызмет Hirtshals портынан іске қосылуда. Данияның солтүстік бөлігі тектоникалық плиталардың қозғалысынан көтеріліп, Hanstholm аралын судан жоғары көтеріп, оны арал емес, биік жатқан аймаққа айналдырды. Екі ескі шаруашылықты әлі де көруге болады: Bådsgård, яғни «қайық шаруашылығы», бұрынғы Hanstholm аралында орналасқан; ал Færgegård, яғни «паром шаруашылығы», Сарупта, Ханстедке қарай орналасқан. Бүгінде Саруп пен Ханстед арасын көлікпен жүріп өтуге болады.
To the north is Vigsø Bay (‘’Vigsø Bugt’’) a part of Skagerrak. To the west is the North Sea. The ferry MV Norröna of Smyril Line operated a weekly summer service to the Faroe Islands and Iceland from Hanstholm until 2010. This service now departs from Hirtshals. The northern part of Denmark is rising because of plate tectonics, and has lifted the island of Hanstholm out of the water so that it is no longer an island, but an elevated area. You can still see two old farms: Bådsgård, which means boat farm, is located on the previous island Hanstholm; Færgegård, which means ferry farm, is located in Sårup towards Hansted. Today you can simply drive between Sårup and Hansted.
Қалалық жоспарлау
ХХ ғасырда Ханстед халқы бірнеше жүзден бірнеше мыңға дейін өскен сайын, қала құрылысы саласында белгілі бір жұмыстар атқарылды. 1960 жылдары Данияның өсіп келе жатқан басқа да қалалары сияқты, қаланың көлемін сезбей-ақ көлігіңмен жүріп өтуге болады. Көптеген сауда орындары «Hanstholm Centret» сауда орталығында шоғырланған, сонымен қатар қаланың көп бөлігін қамтитын жеке жаяу және велосипед жолдары салынған.
As Hansted's population grew from a couple of hundred to several thousand people during the 20th century, some urban planning was applied. It seems to have been modelled in the same way as other growing Danish towns in the 1960s, which basically means that you can drive through the city without noticing the size of it. Most shopping is concentrated in a shopping mall (Hanstholm Centret), and there are separate pedestrian and bicycle paths covering most of the city.
Тарихқа дейінгі
Бірнеше қазба жұмыстары Ханстхолм аймағында б.з.б. 1000 жылға дейін шаруалар тұрғанын көрсетті.
Several excavations have shown that the Hanstholm area was inhabited by farmers as early as 1000 B. C.
Тевтондықтар
Б.з.д. 120 жылы тевтондар осы аймақта қоныстанған, бірақ цимбрилермен бірге үлкен саяхатпен оңтүстікке қарай кетіп, римдіктермен кездесті.
In the year 120 B. C., teutons inhabited the area, but left in a large exodus, together with the Cimbri, towards the south, where they encountered the Romans.
Викингтер дәуірі
800-1050 жылдары Ханстхолм және оның төңірегі аралдар болып келді, ал жақын жерде викингтер Англия мен Францияға жорықтар жасау үшін жиналатын болды.
In the years 800 to 1050, Hanstholm and the area around it were islands, and nearby was the gathering point for the Vikings for their invasions of England and France.
Алғашқы христиандық
Ті аймағындағы алғашқы христиан шіркеуі 1040 жылы Вестервигте салынған, осы жерден Англиядан келген христиан дін қызметкерлері Данияға кірген. Кейін мұнда ірі монастырь салынды, бұл викинг дәуірінің аяқталуының бастамасы болды. Ræhr, Hansted және Vigsø шіркеулері 12 ғасырда рим стилінде салынған, ал Ханстед шіркеуінің тастарының бірінде сауда кемесінің суреті бейнеленген. Осы сауда кемесі бұрынғы Ханстхолм муниципалитетінің гербін жасау үшін үлгі ретінде қолданылған.
According to legend, the first Christian church in the Thy area was built in 1040 in Vestervig, where Christian priests coming from England entered Denmark. A big monastery was later built here and this was the beginning of the end of the Viking era. The churches in Ræhr, Hansted and Vigsø were built in the 12th century in Roman style, and on Hansted church, one of the stones shows the picture of a trading vessel. This trading vessel has been used as model for the arms of the former Hanstholm municipality.
Норвегия саудасы
Шамамен 1600 жылдан шамамен 1850 жылға дейін Ханстхолм аймағындағы адамдар Скагеррак теңізі арқылы арнайы қайықтармен сол кезде Данияның құрамында болған Норвегиямен кеңінен сауда жасады. Олар негізінен астықтан тұратын азық-түлік экспорттады, ал ағаш импорттады. Аймақтың барлық жерінде ағаштар болмағандықтан, ағашқа зор талап болды. Бұл сауданың басты порты Вигсо және Клитмёллер болды, соңғысының себебі – онда ұн өндіруге қажетті су диірмендері болды. Осы сауда үшін арнайы кемелер құрылыс жасалып, "құм кемесі" деген мағына беретін "sandskuder" деп аталды. Олар тікелей жағаға шыға алатын және астық, ұн мен ағаштарды тасымалдауға бейімделген кемелер еді.
From approximately 1600 to approximately 1850, people from the area of Hanstholm traded considerably with Norway, which was a part of Denmark at that time, with special boats across the Skagerrak. They exported food, mostly grain, and imported logs. There were no trees in the whole area, so wood was in high demand. The primary harbours for this trade were Vigsø and Klitmøller, the latter because they had water mills to produce flour. For this trade, special ships were designed, named 'sandskuder', meaning 'sand boats'. They were able to sail directly onto the beach and were designed for the transport of grain, flour and logs.
Құмның ығысуы
14 ғасырда батыс жағалаудан шығысқа қарай көп мөлшерде құм басталып ағыла бастады. 1555 жылы құмның қозғалысы Вигсө приходының кең аумағына зиян келтірді, ал жергілікті пастор приходты да, шіркеуді де тастап кетуді ұсынды. Бірақ адамдар сол жерде қалды және приход өмір жасай берді. Басқа приходтар да ауыр зардап шекті, ал 1690 жылы пастордың егістігінде 12 метрден биік құм төбелері пайда болды. Құмның қозғалысын тоқтатуға жасалған көптеген әрекеттер 19 ғасырда ағаштар мен іздік шөптерін отырғызу арқылы сәтті аяқталды. Дегенмен, бұрынғы аралдар арасындағы көптеген жағалау аймақтары құм төбелермен жабылды. Ханстхолмның оңтүстігінде шамамен 4000 гектар жерді алып жатқан ерекше құмды ландшафт Ханстед қорығы деп аталатын жабайы табиғат резерватына айналды.
A lot of sand began to drift from the west coast towards the east in the 14th century. In 1555, the sand drift had damaged a large area of Vigsø parish, and the local pastor suggested the abandonment of both the parish and the church. However, people stayed in the area, and the parish remained active. The other parishes were hit hard as well, and in 1690 there were dunes on the pastor's fields, more than 12 metres high. Numerous attempts to stop the sand drift finally succeeded in the 19th century by the planting of trees and lyme grass. However, many low coastal areas between the former islands had already been covered with dunes. South of Hanstholm, a unique dune landscape of approximately 4,000 hectares has become a wildlife reservation, named Hansted Reservat.
Ханстгольм маяк 1843 жыл
Бастапқыда 1842 жылы салынған, бірақ құрылысы тым нашар болғандықтан, оны бұзып, 1843 жылы қайтадан салуға тура келді. Бұл Даниядағы алғашқы линзаға негізделген маяк болды. 1889 жылы электр қуатымен жарықтандырылғанда, ол Даниядағы ең күшті маякқа айналды, және қазірге дейін солай болып қалуда, жарық қарқындылығы төмендетілгеніне қарамастан. Өмірінің бір кезеңінде ол әлемдегі ең күшті маяк болды. 1970 жылы маяк автоматтандырылды, ал 1979 жылы маякпен байланысты ғимараттар айналасының табиғаты мен тарихына арналған мұражайға айналдырылды. Теңіз деңгейінен 65 метр биіктіктегі маяқтың үстінен бүкіл аймақты көруге болады.
The lighthouse was initially built in 1842, but the construction was too weak, so it had to be torn down and rebuilt in 1843. It was the first lens based lighthouse in Denmark. When it was electrified in 1889, it became the strongest lighthouse in Denmark, and still is today, even though the light intensity has been lowered. In a period of its life, it was also the strongest lighthouse in the world. The lighthouse was automated in 1970, and in 1979 the buildings associated with the lighthouse were converted to a museum about the nature and history of the surrounding area. From the top of the lighthouse, 65 metres above the ocean, you can see the entire area.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ханстед тұрғындары көшірілді және осы аймақта немістер Еуропаның ең үлкен бекінісін салды. Үлкені 38 см болатын, Норвегияға дейінгі қашықтықтың жартысына жуығына оқ атуға қабілетті, әскери-теңіздік зеңбіректер орнатылды. Олардың мақсаты – Категатқа және осы арқылы Балтық теңізіне одақтастардың кіруін тоқтату болды. Осындай зеңбіректер Норвегиядағы Кристиансанд қаласында да орнатылған. Аймақта мыңдаған бункерлер салынды. Соғыстан кейін оларды жару тым қауіпті болды, ал бункерлердің өзі басқа тәсілдермен алып тастауға тым берік болды. Сондықтан, көптеген бункерлер әлі күнге дейін жерде сақталып қалды, ал кейбіреулерін жағажайларда немесе суда көруге болады, мұхит жағалау сызығын өзгертіп (жағалау сызығы жылжыды, бірақ бункерлер өз орнында қалды). Жол құрылысына кедері келтірген бірнеше бункер ғана жарылыс алдында сумен толтырылып, арнайы әдіспен жарылды. Ханстхолм қаласындағы мұражай осы Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі бекіністің орталық бөліктеріне кіруге мүмкіндік береді. Соғыстан кейін желден қорғану және неміс бетондық құрылыстарын жасыру үшін көптеген қылқан жапырақты ағаштар отырғызылды (қ. "SkovOgNatur" буклеті). Қазір бұл қылқан жапырақты ағаштардың орнына аймаққа көбірек тән кең жапырақты ағаштар өсіп келеді.
During the Second World War, the citizens of Hansted were removed and Europe's biggest fortress was built by the Germans in this area. Large 38 cm. naval guns were installed, that could shoot almost half the distance to Norway, in order to block allied entry into the Kattegat and thus the Baltic sea. Similar cannons were installed in Kristiansand in Norway. Thousands of bunkers were constructed in the area. After the war it was too dangerous to blow them away and the bunkers themselves were too solid to remove in other ways. Therefore, most bunkers still remain in the ground, and some can even be seen on beaches or in the water, where the ocean has moved the coastline (the coastline moved, but the bunkers did not). Only a few bunkers lying in the way of road constructions have later been blown up using a special method of filling them with water before the explosion. A museum in Hanstholm gives access to the central parts of this World War II fortress. After the war, many conifers were planted in order to provide shelter against the wind and in order to hide the German concrete constructions (ref. SkovOgNatur brochure). The conifers are now slowly being replaced by broadleaf trees, which are more natural to area.
2007 жылғы муниципальді реформа
2007 жылғы қалалық реформа нәтижесінде Ханстхолм муниципалитеті 2007 жылдың 1 қаңтарында таратылды, Тистед және Сидти муниципалитеттерімен бірігіп, жаңа Тистед муниципалитеті құрылды.
As a result of the Municipal reform of 2007, Hanstholm Municipality ceasted to exist on 1 January 2007, when it was merged with Thisted and Sydthy municipalities to form the new Thisted Municipality.
Кемежай
Ханстхолм тұз күмбезінің солтүстік жиегінде орналасқан, ал бұл жиек өте қатты әктастан тұрады, соның салдарынан мұз дәуірінің эрозиясы бұл құрылымдарды жойған жоқ. Аталған аймақтағы мұхит ағындары мұхиттың қатуына кедерес келтіретіндіктен және Ханстхолмның географиялық орналасуының арқасында, ол жыл бойы ашық болатын өнеркәсіптік портқа өте қолайлы. 1917 жылы Дания Парламенті Ханстхолмда порт салу туралы заң қабылдады. Дегенмен, 1930 жылдардағы қаражаттың жетіспеуі сияқты көптеген себептерге байланысты бұл іс кешіктірілді. Екінші дүниежүзілік соғыста Данияны басып алған немістер бұл портты өз стратегиясының бір бөлігі ретінде пайдалануды жоспарлағанмен, 1943 жылдың маусымында барлық құрылыс жұмыстарын тоқтатты, жабдықтарды алып кетті және жағалаудағы ғимараттарды жарыққыштырды. Соғыстан кейін порт құрылысын аяқтау үшін саяси күрес басталды, бірақ Даниядағы басқа порттар мұнан қорқып қалды. Алайда, 1960 жылдың 29 сәуірінде жаңа заңның қабылдануы порттың аяқталуына мүмкіндік берді. Ол 1967 жылы ашылды және қазіргі таңда Даниядағы ең ірі порттардың бірі болып табылады. 2008 жылдың күзіне дейін Fjord Line компаниясының паромдары Ханстхолмнан Батыс Норвегияға (Эгерсунд, Хаугесунд және Берген) қатынайтын. Fjord Line компаниясының жылдам паромдары Fjord Cat (бұрынғы MasterCat және Mads Mols) 2009 жылдың қазанына дейін Кристіансан қаласына жүріп тұрды. Бұрын Ханстхолмнан Фарер аралдары мен Исландияға Smyril Line компаниясына тиесілі Norröna паром арқылы да паром қызметі көрсетілген. Бірақ 2010 жылдың күзінде, Фарер аралдары мен Исландияға шамамен 20 жыл бойы үздіксіз қызмет көрсеткеннен кейін, Smyril Line компаниясы күтпеген жерден Ханстхолмға және одан барлық операцияларын тоқтатуға бел буды. Оның орнына, ол барлық Дания операцияларын Ханстхолмнан солтүстікке қарай шамамен 140 км қашықтықта орналасқан Хиртшалс қаласына көшірді. Фарер аралдары мен Исландияға паром қызметі тоқтатылғаннан кейін Ханстхолм қалаға және одан соңғы паромдық байланысын жоғалтты, бірақ қалаға жаңа паром бағыттарын ашуға және кейбір ескі бағыттарды Ханстхолм портына қайтаруға жұмыстар жалғасуда.
Hanstholm is located on the northern edge of a salt dome, and this edge consists of very hard chalk, which is the reason that ice age erosion did not remove these formations. Because the ocean streams in this area prevent the ocean from freezing, and because of Hanstholm's geographic location, it is the perfect place for an industrial harbour, open all year. In 1917, the Danish Parliament decided by law to build a harbour in Hanstholm. However, this was delayed by numerous incidents, including the low grants in the 1930s, and even though the Germans had plans to use the harbour as part of their strategy when they occupied Denmark in the Second World War, they stopped all construction in June 1943, removed all machines and blew up the buildings on the beach. After the Second World War, a political struggle began to complete the harbour's construction, but the other harbours in Denmark feared this. But the passing of a new law on 29 April 1960 finally led to the harbour's completion. It opened in 1967 and today is one of the largest harbours in Denmark. Fjord Line ferries sailed from Hanstholm until autumn 2008 to Western Norway (Egersund, Haugesund and Bergen). Fjord Line's fast ferry Fjord Cat to Kristiansand sailed from the harbour (ex MasterCat and Mads Mols) until October 2009. Previously there has also been a ferry service to the Faroe Islands and Iceland from Hanstholm with the ferry Norröna owned by the Faroese shipping company Smyril Line. But in the autumn of 2010, after almost 20 years of regular ferry service to and from the Faroe Islands and Iceland, the shipping company Smyril Line unexpectedly chose to stop all of its operations to and from Hanstholm. Instead it moved all Danish operations to Hirtshals approximately 140 km north of Hanstholm. With the loss of the ferry service to the Faroe Islands and Iceland, Hanstholm also lost its last ferry connection to and from the city, but there are still on going attempts to establish new ferry routes to the city, and at the same time try to get some of the old ferry routes back to the port of Hanstholm.
Мұражайлар
Ханстхолм қаласында екі мұражай бар, олардың бірі келушілерге Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі бункерлерге түсіп, солдаттардың қалай өмір сүргенін көруге, оқ-дәрі қоймаларынан артиллерияға оқ-дәрі таситын пойызды жүргізуге және олардың қаншалықты зор болғандығын сезінуге мүмкіндік береді.
There are two museums in Hanstholm, one of which enables visitors to go down into the World War II bunkers, see how the soldiers lived, drive the ammunition train from ammunition depots to the cannons, and get an impression of how huge they were.