Кіріспе

Ұйымның қоршаған ортасын талдауға қолданылатын әдістер

Стратегиялық басқаруда жағдайды талдау (немесе ахуалды талдау) – менеджерлердің ұйымның ішкі және сыртқы ортасын талдау арқылы ұйымның қабілеттерін, тұтынушыларын және бизнес ортасын түсінуге бағытталған әдістер жиынтығын білдіреді. Ахуалды талдау 5C талдауы, SWOT талдауы және Портердің бес күш талдауы сияқты бірнеше талдау әдістерін қамтуы мүмкін.

5С талдау

Ситуациялық талдау көбінесе "3C" талдауы деп аталса да, 5C талдауына көшу бизнестің қоршаған ортаның ішкі, макро және микро орта факторлары туралы толыққанды ақпарат алуына мүмкіндік берді. 5C талдауы кең көлемді ақпаратты қамтитындықтан, нарықтық ортаны талдаудың ең тиімді және жиі қолданылатын әдісі саналады.

Компания

Компания талдауы компанияның мақсаттарын, стратегиясын және мүмкіндіктерін бағалауды қамтиды. Бұл көрсеткіштер ұйымға бизнес-модельдің күштілігін, жақсартуға болатын салаларды және ұйымның сыртқы ортаға қаншалықты үйлесімді екенін көрсетеді. Мақсаттар мен міндеттер: Бизнес миссиясы, бизнестің саласы және миссияны орындау үшін қажетті мақсаттарды талдау. Позиция: Маркетинг стратегиясы мен маркетингтік кешенді талдау. Орындалу тиімділігі: Бизнестің белгіленген миссиясы мен мақсаттарына қаншалықты тиімді қол жеткізетінін талдау. Өнімдер желісі: Бизнес өндіретін өнімдер және олардың нарықтағы сәттілігін талдау. Келесі типтегі серіктестер бар:
Агенттіктер: Агенттіктер – бизнес әлемінің делдалдары. Кәсіпорындарға белгілі бір салаға маманданған қызметкер қажет болғанда, олар жұмысқа орналастыру агенттігіне жүгінеді. Жеткізушілер: Жеткізушілер өнімдерді жасау үшін қажетті шикізатты қамтамасыз етеді. Жеткізушілердің түрлері: өндірушілер, көтерме саудагерлер, саудагерлер, франчайзерлер, импорттаушылар мен экспорттаушылар, тәуелсіз шеберлер және тікелей жеткізушілер. Жеткізушілердің әр санаты компанияға әртүрлі білік пен тәжірибе әкелуі мүмкін. Дистрибьюторлар: Дистрибьюторлар маңызды, өйткені олар тауар қорын сақтайтын орындар болып табылады. Дистрибьюторлар өндірушілермен және жеткізушілермен қарым-қатынасты басқаруға көмектесе алады. Серіктестік: Бизнес-серіктестер активтер мен міндеттемелерді бөліседі, соның арқасында капитал мен біліктіліктің жаңа көзін ашуға болады. Бизнес серіктестің бизнесті жүргізуге қажетті мүмкіндіктері бар-жоғын анықтауға және серіктестік қарым-қатынас үшін қандай деңгейде міндеттеме қажет екенін талдауға тиіс.

SWOT-тың негізгі бағыттары

SWOT-талдау – бұл компанияның күшті және әлсіз жақтарын (ішкі ортасы) және нарықтағы мүмкіндіктер мен қауіп-қатерлерді (сыртқы ортасы) қарастыратын жағдайды талдаудың тағы бір әдісі. SWOT-талдау ағымдағы және болашақ жағдайларды зерделейді. Мақсаты – күшті жақтарды барынша пайдалану және әлсіз жақтарды азайту. Бұл талдау компанияға корпоративтік немесе стратегиялық жоспарлау аясында түрлі ықтимал сценарийлерге дайын болуға көмектесетін жоспар құруға мүмкіндік береді.

Портердің өнеркәсіптің бес күшін талдау

Портер моделі бәсекелестерден туындайтын қауіп-қатерлерді анықтау үшін сыртқы ортаны зерделеуді және бәсекелестердің ықпалын азайту үшін мәселелерді ертерек анықтауды қамтиды. Бұл модель кез келген бизнес түріне – шағыннан бастап іріге дейін – қолданылуы мүмкін. Портер моделі тек бизнес үшін ғана емес, сонымен қатар елге де қолданылып, жаһандық нарықта бәсекелестік артықшылығын құруға көмектеседі. Портердің бес күштер моделінің басты мақсаты – бизнеске өзінің табыстылығын және сала ішіндегі тікелей және жанама бәсекелестікке қарсы орналасуын салыстырып, талдауға көмектесу болып табылады.