Кіріспе

Лонато-дель-Гарда (2007 жылдың 1 шілдесіне дейін жай ғана Лонато; ,) – Италияның Ломбардия аймағындағы Брешия провинциясында орналасқан қала және коммуна. Лонато Италиядағы ең үлкен көл – Гарда көлінің оңтүстік-батыс жағалауында, Милан мен Венецияның арасында, шамамен ортасында орналасқан. Ілесіп жатқан коммуналар: Кастильоне-делле-Стивиере, Дезенцано-дель-Гарда, Кальчинато, Бедиццоле, Кальвагезе-делла-Ривьера, Паденге-суль-Гарда, Поззоленго, Монтикиари, Солферино. Қаланың көл жағасындағы көрнекті орналасуы және көптеген тарихи және өнер ескерткіштері мен мұражайлары (тас дәуірінен қалған үйлер), римдік қираған орындары, ортағасырлық қамал, барокко шіркеулері және заманауи мұражайлары бар болғандықтан, ол демалыс орны болып табылады.

Тарих

Қала Гарда көлінің оңтүстік-батысында, Мореник төбесінде орналасқан. Мұнда қола дәуірінде үймелерде алғашқы адам қоныстары пайда болған, бұл туралы Полада және Лаваньоне аудандарындағы археологиялық қазбалар куәлік етеді. Кейбір ғалымдар Lonato атауының кельт тіліндегі "Lona" – "кішкентай көл" деген сөзден шыққан деп санайды. Рим империясы тұсында Лонато арқылы Базилика Эмилия тас жолы өткен, ол Галлияны Аквилеямен байланыстырған. Монте-Марио және Поццо ("Годоны күту") аудандарында римдік құрылыстардың қираған қалдықтары табылған. 909 жылы қала венгрлермен қиратылып, содан кейін жаңа қамал салынды және қала бекітілді. Келесі ғасырларда Лонато бірнеше рет қиратылып, қайта жаңартылды. 1512 жылы Франция королі Людовик XII Италияға басып кірген кезде штабын осы қалада орнатқан. 1516 жылы Лонато Венеция Республикасының құрамына кірді, 1796 жылға дейін, Наполеон келгенге дейін, ол бірінші итальяндық жорық кезінде австриялықтармен шайқасып, жеңіске жетті. 1859 жылы қала Италия Корольдігіне қосылды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде "Бассо Гарда" қорғаныс желісі салынды, ал екінші дүниежүзілік соғыста ол X MAS әскерлеріне оқу орталығы болды. Қаланың гербі – сол жаққа қарап тұрған, алдыңғы аяқтарында екі алтын кілт ұстаған арыстан. 1509 жылы Франция королі Людовик XII Лонато халқы көрсеткен құрметке ризашылық ретінде, қала гербына Францияның үш лилиясын қосуға рұқсат берді. 1996 жылғы 21 қарашада президент жарлығымен Лонато қала атағын алды.

Негізгі көрікті жерлер

Басты алаң, Piazza Martiri della libertà деп аталатын алаңның төңірегінде қала әкімдігі, Венеция бағанасы, Сан-Джованни-Баттиста соборы және Граждандық мұнара (немесе Сағат мұнарасы) орналасқан. Қала орталығынан тыс жерде Форначидің римдік қираған орындары, Аббазия ди Магуццано, Дроголо қамалы, Мадонна ди Сан-Мартино, Сан-Сиприано және Сан-Зено шіркеуі орналасқан. Подестаның үйі XV ғасырдың екінші жартысында Венеция Республикасының өкілі ретінде салынған, ол аймақты 350 жылдан астам уақыт бойы (1441–1796) басқарған. Лонато тек қысқа мерзімге ғана Франческо II Гонзаганың (1509–1516) билігінде болды. Наполеон Бонапарт Венецияның иеліктерін австриялықтарға өткізгеннен кейін, Подеста үйі австриялықтар тарапынан казарма ретінде пайдаланылды; кейін ол Лонато коммунасының меншігіне өтті, бірақ уақыт өте келе тозығы жетті. Ғимарат 1906 жылы аукционға сатылып, Уго да Комо мен оның әйелі Мария Глисенти сатып алды. Олар оның тарихи маңыздылығын сезіне отырып, оны қалпына келтіру үшін сәулетші А. Тальяферриді шақырды. Олар сол кездегі сәнге сай үйді жабдықтап, бүгінде кітапхананы қоса алғанда, кең жинақтарды сақтайды: 405 инкунабула (Италиядағы ең маңызды жинақтардың бірі), 470 қолжазба, сирек кездесетін жарық кодтары, пергаменттер мен гравюралар. Сондай-ақ, онда әлемдегі ең кішкентай кітаптардың бірі – 15x9 мм өлшемді кітап бар, ол Галилео Галилейдің Кристина ди Лоренаға жазған хатын көшірмесін ұсынады. Бұған қоса, 1807–1809 жылдары жазылған Уго Фосколоның сүйіктісі Марзия Мартиненгоға жазған хаттарының қолжазбалары сақталған. Рокка-ди-Лонато Гарда көлінің оңтүстік жағынан көрінетін төбеде орналасқан. Оңтүстік беткейі Лонатоның тарихи орталығын қорғайды, оның шекаралары бүгінде Падана жазығымен шектеседі. Қоршаудың дұрыс емес пішіні шамамен 180 метрге дейін созылған және шамамен 45 метр ені бар орталық құрылымды көрсетеді. Ол әртүрлі деңгейдегі екі құрылымнан тұрады: жоғарғы бөлігіндегі Рокка және төменгі бөлігіндегі Бас штаб. Висконти және Скалигери отбасыларының ұзақ билігіне қарамастан, үлкен морендік тастардан салынған қабырғалы бөгетте Гвельф мерлондары сақталған. Бәлкім, Лонатоның қамалы алғаш рет 1000 жыл шамасында, варварлардың шабуылына қарсы аймақты қорғау үшін бекіністер салынған кезде салынған. Оның сәулеттік дизайны 15-16 ғасырлардағы стандарттарға сәйкес келеді, оны Миланның Висконти отбасы қайта салған. Гонзага билігінен Венецияға, содан кейін Гонзагаға және тағы да Венецияға өткеннен кейін, қамал Австрия империясына және ақырында жеке меншікке өтті. Әскери база бұзылып, ішкі және сыртқы аумақтары ауыл шаруашылығы жерлеріне айналдырылды. 1912 жылы қамал ұлттық ескерткіш деп жарияланды; оны 1920 жылы сенатор Уго да Комо сатып алып, ішінара қалпына келтірді. 1996 жылдан бері мұнда Museo Civico Ornitologico (Қоштар мұражайы), конференциялар, тойлар және театрлық қойылымдар өтеді. Museo Civico Ornitologico (Қоштар мұражайы) қамалдың ішінде орналасқан және 700-ден астам үлгіні қамтиды. Гарда көлінің аймағынан, сондай-ақ экзотикалық шығу тегі, сирек кездесетін, бірегей ерекшеліктері мен қауырсын аномалиялары бар үлгілер ұсынылған. Сан-Джованни-Баттиста (Иоанн Креститель) соборы 19 ғасырға дейін салынған. Бұл Лонато архитекторы Паоло Сораттини жобалаған және 18 ғасырдың екінші жартысында салынған Барокко архитектурасының үлгісі. Оның теңгерімді куполы (20 метр диаметрі және 60 метр биіктігі) және мәрмәрмен әсем безендірілген қасбеті базиликаның ең көрнекті белгілері болып табылады. Барокко интерьері Антонио Балестра мен Джанбетино Цигнароли сияқты Венеция суретшілерінің фрескаларымен және алтарьлық бөліктерімен безендірілген. Граждандық мұнара (1555) биік және 1773 жылғы сағаты бар, оның бастапқы тепе-теңдік механизмі сақталған. Fornaci Romane (Римдік пештер) – Горгидегі Лонатоның оңтүстігінде орналасқан археологиялық орын. Жақында Римдегі алты кірпіш пеші табылып, қалпына келтірілді. Кірпіш пештері дөңгелек пішіндес, от жағу камерасы бар, ол әктаспен біріктірілген қиыршық тастардан салынған. Қираған орындар бұл жердің біздің заманымыздың 1-2 ғасырларында маңызды өнеркәсіптік орталық болғандығын көрсетеді.