Теодор Соренсен: Президенттік кеңесші және жазушы өмірі

Кіріспе

Американдық заңгер және президенттік кеңесші (1928–2010) австралиялық саясаткер.

Теодор Чайкин Соренсен (8 мамыр 1928 – 31 қазан 2010) – американдық заңгер, жазушы және президенттік кеңесші. Ол президент Джон Ф. Кеннедиге сөздер жазып, оның ең жақын кеңесшілерінің бірі болды. Президент Кеннеди оны «интеллектуалды қан қоры» деп атаған. Көпшілік пікірде, бұл Кеннедимен бірлесіп жасалған жұмыс болғанымен, Соренсен «Батылдық бейнелері» кітабының соңғы мәтінінің көп бөлігін жазған автор ретінде танылды және ол кітапты жазуға көмектескенін өз естеліктерінде айтқан. «Батылдық бейнелері» Кеннедиге 1957 жылғы Пулитцер сыйлығын – өмірбаяны саласындағы жүлдесін әкелді. Соренсен Кеннедидің ісқақырлық сөзін дайындауға көмектесті, сондай-ақ Кеннедидің 1962 жылғы «Біз Айға баруды таңдаймыз» сөзінің негізгі авторы болды.

Ерте өмір және білім

Соренсен Небраска штатының Линкольн қаласында, 1929-1933 жылдары Небраска штатының бас прокуроры болған Кристиан А. Соренсен (1890–1959) мен Аннис (Чайкин) Соренсеннің ұлы болып дүниеге келді. Оның әкесі американдық даниялық, ал анасы – орыс еврей тегінен шыққан. Оның кіші інісі Филип К. Соренсен кейін Небраска штатының вице-губернаторы болды. Ол 1945 жылы Линкольн орта мектебін бітірді. Небраска университетінде (Линкольн қаласы) бакалавр дәрежесін алды және Небраска университетінің заң факультетін бітірді, сыныбындағы үздік студент атанды. 2008 жылы жарық көрген «Кеңесші: Тарихтың шегіндегі өмір» атты автобиографиясында Соренсен Джон Ф. Кеннедидің 1956 жылғы «Батылдық бейнелері» кітабының «көптеген тарауларының алғашқы нұсқасын» өзі жазғанын және «оның көптеген сөйлемдері үшін сөздерді таңдауға көмектескенін» айтты.

Кеннеди әкімшілігі

Соренсен президент Кеннедидің арнайы кеңесшісі, кеңесшісі және басты тілшісі болды, осы рөлімен ең жақсы есте сақталады. Ол Кеннедидің "Елің саған не істей алады деп сұрама, еліңе не істей аласың деп сұра" деген атақты сөзін жазуға көмектесті. Соренсен инаугурациялық сөйлеуді дайындауда маңызды рөл атқарғанымен, "әркім есіне алатын және Кеннедидің өзі жазған осы сөз тіркесін" мойындады. 2008 жылғы "Кеңесші: Тарихтың шетіндегі өмір" атты естеліктерінде Соренсен: "Шындығында, мен осы сөздің қайдан келгенін есімде жоқ" деді. Әкімшіліктің алғашқы айларында Соренсеннің міндеттері ішкі саясатқа қатысты болды. Шошқалар шығанағындағы оқиғадан кейін Кеннеди Соренсенді сыртқы саясат мәселелеріне қатыстыруды сұрады. Кубалық зымыран дағдарысы кезінде Соренсен ExComm мүшесі болды және Қорғаныс министрі Роберт С. Макнамара оны президентке кеңес берген "ішкі шеңбердің" нағыз мүшесі деп атады, сондай-ақ Бас прокурор Роберт Ф. Кеннеди, Ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесші МакДжордж Банди, Мемлекеттік хатшы Дин Раск, генерал Максвелл Д. Тейлор (Бірлескен штабтар төрағасы), КСРО-дағы бұрынғы елші Льюэллин Томпсон және өзі Макнамара да осы топқа кірді. Соренсен Кеннедидің Никита Хрущевке жолданған хаттарын дайындауда маңызды рөл атқарды және 22 қазандағы дағдарыс туралы Кеннедидің елге алғашқы үндеуін жазуға қатысты. Кеннедидің қазасы Соренсенді қатты күйзеліске түсірді, ол оны "өмірімдегі ең ауыр жарақаттандырған оқиға" деп сипаттады. "Мен одан кейін болашақты ешқашан ойламағанмын" деді ол. Кейін ол өзінің сезімдерін бейнелейтін өлеңнің шумағын келтірді: "Сен бізді қалай тастап кеттің, қалай өлдің? Көктем қармен жабылғанда, біз бағушысыз қойлардаймыз". Ол президент Линдон Б. Джонсонға қазадан кейін бір күн өткен соң отставка туралы хат тапсырды, бірақ оны үкімет ауысуына дейін қалуға көндірді. Соренсен Джонсонның Конгреске алғашқы үндеуін және 1964 жылғы Мемлекеттік хабарламаның жобасын дайындады. Ол 1964 жылғы 29 ақпанда ресми түрде отставкаға кетті және Кеннеди әкімшілігінің отставкаға кеткен алғашқы мүшесі болды. Джонсон кейіннен естеліктерінде айтқандай, Соренсен осы үндеулермен жаңа әкімшілікке көшуге көмектесті. Отставкаға кеткенге дейін Соренсен Кеннедидің өмірбаянын жазуға ниеттенгенін айтты, оны "президент Кеннеди екінші мерзімінен кейін менің көмегіммен жазуды жоспарлаған кітап" деп атады. Ол Кеннедидің жазбаларын жариялаған жалғыз көмекші емес еді; Пол "Ред" Фэй, Кеннедидің Әскери-теңіз күштерінің хатшысы және Кеннедидің теңіз күштеріндегі қызметтен бергі жақын досы "The Pleasure of His Company" атты еңбегін жазды, Дэвид Пауэрс және Кеннет О'Доннелл, Президенттің арнайы көмекшілері "Johnny, We Hardly Knew Ye" атты еңбегін жазды, ал тарихшы және арнайы көмекші Артур М. Шлезингер, Пулитцер сыйлығын жеңіп алған естеліктерін жазды. Соренсеннің "Кеннеди" атты өмірбаяны 1965 жылы жарық көрді және халықаралық бестселлерге айналды.

Sorensen was President Kennedy's special counsel, adviser, and primary speechwriter, the role for which he is remembered best. He helped draft the inaugural address in which Kennedy said famously, "Ask not what your country can do for you; ask what you can do for your country." Although Sorensen played an important part in the composition of the inaugural address, he has stated that "the speech and its famous turn of phrase that everyone remembers was written by Kennedy himself." In his 2008 memoir, Counselor: A Life at the Edge of History, Sorensen claimed, "The truth is that I simply don't remember where the line came from." During the early months of the administration, Sorensen's responsibilities concerned the domestic agenda. After the Bay of Pigs debacle, Kennedy asked Sorensen to participate with foreign policy discussions as well. During the Cuban Missile Crisis, Sorensen served as a member of ExComm and was named by Secretary of Defense Robert S. McNamara as one of the "true inner circle" members who advised the president, the others being Attorney General Robert F. Kennedy, National Security Adviser McGeorge Bundy, Secretary of State Dean Rusk, General Maxwell D. Taylor (chairman of the Joint Chiefs), former ambassador to the USSR Llewellyn Thompson, and McNamara himself. Sorensen played a critical role in drafting Kennedy's correspondence with Nikita Khrushchev and worked on Kennedy's first address to the nation about the crisis on October 22. Sorensen was devastated by Kennedy's assassination, which he termed "the most deeply traumatic experience of my life. I had never considered a future without him." He later quoted a poem that he said summed up how he felt: "How could you leave us, how could you die? We are sheep without a shepherd when the snow shuts out the sky." He submitted a letter of resignation to President Lyndon B. Johnson the day after the assassination but was persuaded to stay through the transition. Sorensen drafted Johnson's first address to Congress as well as the 1964 State of the Union. He officially resigned February 29, 1964, and was the first member of the Kennedy Administration to do so. As Johnson was later to recount in his memoirs, Sorensen helped in the transition to the new administration with those speeches. Prior to his resignation, Sorensen stated his intent to write Kennedy's biography, calling it "the book that President Kennedy had intended to write with my help after his second term." He was not the only Kennedy aide to publish writings; Paul “Red” Fay, Jr., Kennedy’s Secretary of the Navy and a close friend of Kennedy’s from his Navy service wrote The Pleasure of His Company, David Powers and Kenneth O’Donnell, Special Assistants to the President wrote Johnny, We Hardly Knew Ye, and historian and special assistant Arthur M. Schlesinger Jr. wrote his Pulitzer Prize winning memoir A Thousand Days: John F. Kennedy in the White House during the same period. Sorensen's biography, Kennedy, was published during 1965 and became an international bestseller.

Кеннедиден кейінгі саясат

Кейіннен Соренсен АҚШ-тағы Пол, Вайс, Рифкинд, Уортон және Гаррисон заң фирмасына қосылды, онда ол саясатқа қатысымын тоқтатпады. Ол Демократиялық партияның науқандарына қатысты және 1968 жылғы президенттік сайлауда Роберт Ф. Кеннедидің маңызды кеңесшісі болды. Роберт Кеннедидің қайтысынан кейін ол «Кеннеди мұрасы: жетпісті жылдардағы бейбіт революция» (1969) атты кітап жазды. Бұл кітап Кеннеди ағайындыларының саяси идеалдарына арналған, олар Демократиялық партияға және жалпы Америка қоғамына қатысты болашақта қолданылуы мүмкін еді. Келесі төрт онжылдық бойы Соренсен халықаралық заңгер болып жұмыс істеді, әлемнің әртүрлі елдерінің үкіметтеріне және ірі халықаралық корпорацияларға кеңес берді. 1970 жылы Нью-Йорк штатынан Сенатқа өту сайлауында Соренсен Демократиялық партияның кандидаттығына ұсынылды. Ол алғашқы сайлауда Ричард Отингер, Пол О’Двайер және Макс Маккартимен бақ сынасты, бірақ үшінші орынды иеленді. Жеңімпаз Отингер кейіннен бас сайлауда Джеймс Л. Баклиден жеңілді. 1973 жылы Соренсен Демократиялық партияның Өкілдер палатасының спикері Карл Альберттің президенттік тағайындалу жоспарын жасады. Егер Ричард Никсон Уотергейт дағдарысынан кейін импичментке ұшыраса немесе отставкаға кететін болса, және Спиро Агнюдің орнына Джеральд Форд вице-президент болып тағайындалмаса, Альберт АҚШ президенттігінің мұрагерлік тізбесінде жиырма бесінші түзетуге сәйкес үшінші болар еді. Меморандумға инаугурациялық сөзді жазу және кабинет мүшелерін тағайындау туралы кеңестер енгізілді. Ол республикалық вице-президентті тағайындауды ұсынды, бірақ Альберттің президенттік мерзімінің соңына дейін қызметте қалуын қалады. Фордтың тағайындалуы және Альберттің өзінің президент болғысы келмегендігіне байланысты меморандум күшін жойды. 1977 жылы президент Джимми Картер Соренсенді Орталық барлау қызметінің директоры лауазымына ұсынды, бірақ Сенаттың дауыс беруінен бұрын ұсыныстан бас тартты. Тед Кеннедидің Чаппакиддик оқиғасын түсіндіруге көмектесуі және Соренсеннің құпия ақпаратты дұрыс пайдаланбауы Сенаттың оның кандидатурасына қарсылығына себеп болды. Өзінің автобиографиясында Соренсен ЦРУ директоры лауазымына Сенаттың қолдауын жоғалтуын жас кезіндегі наразылық позициясына, екі сәтсіз некесіне және Дэниел Эллсбергтің Пентагон құжаттарын жариялауды қорғау үшін берген куәлігіне байланысты деп түсіндірді. 1984 жылы Демократиялық партияның президенттік праймеризінде Соренсен Гэри Харттың ұлттық төрағасы болды және оның атынан бірнеше рет сөз сөйледі. Заңгерлік мансабынан басқа, Соренсен либералдық идеялардың белсенді жақтаушысы болды, пікір мақалалары жазып, отандық және халықаралық мәселелер бойынша сөздер сөйледі. 1960 жылдары бірнеше жыл бойы ол «Saturday Review» журналының редакторы болды. Ол Сыртқы қатынастар жөніндегі кеңес, The Century Foundation, Принстон университеті және Гарвард Кеннеди мектебінің Саясат институты сияқты бірқатар мекемелермен байланыста болды. Соренсен Халықаралық өтпелі кезеңдегі әділет орталығының кеңес мүшесі және Американың ұлттық қауіпсіздігі мен сыртқы саясаты үшін екі партиялық консенсусты қайта құруға арналған коммерциялық емес ұйым – Қауіпсіз Америка үшін серіктестіктің кеңесші кеңесінің мүшесі болды. Ол сондай-ақ Брандейс университетінің Халықаралық этика, әділет және қоғамдық өмір орталығының кеңесші кеңесінің төрағасы болды. Соренсен бұрынғы президенттік сөз жазушылардан құралған екі партиялық әлеуметтік клуб – Джадсон Велливер қоғамының жиналыстарына қатысты. 2007 жылы «Вашингтон айлық» журналында Соренсен жазған демократиялық президенттік номинацияны қабылдау сөзі жарияланды. Журнал одан 2008 жылғы Демократиялық партияның ұлттық конвенциясында 2008 жылғы Демократиялық партияның кандидаттары кім екеніне қарамастан, ең қалайтын сөзді жазуын сұрады. 2007 жылдың 9 наурызында ол Нью-Йорк қаласындағы Гранд Хайат мейманханасында сол кездегі сенатор Барак Обамамен бірге өткен шарада сөз сөйлеп, оны 2008 жылғы президенттік сайлауда ресми түрде қолдады. Науқанында өте белсенді болған Соренсен Обама мен Джон Кеннедидің президенттік науқандарының ұқсастықтары туралы жиі айтты. Ол сондай-ақ 2009 жылы президент Обаманың инаугурациялық сөйлеуіне көмектесті. Соренсен Ұлттық қауіпсіздік желісінің кеңесші кеңесінде қызмет етті. «Сөзді айтсын» атты кітабында Соренсен Кеннедидің ойлары мен іс-әрекеттеріндегі тарихи көзқарастардың маңыздылығын көрсететін 110-нан астам сөздер мен жазбаларды таңдап алды.

Sorensen later joined the U. S. law firm of Paul, Weiss, Rifkind, Wharton & Garrison LLP, where he was of counsel, while still staying involved in politics. He was involved with Democratic campaigns and was a major adviser of Robert F. Kennedy in Kennedy's 1968 presidential campaign. After the death of Robert Kennedy he wrote a book entitled The Kennedy Legacy: A Peaceful Revolution For The Seventies (1969) about the political ideals of the Kennedy brothers that could be applied to the Democratic Party in particular and to America and American society in general going forward. During the next four decades, Sorensen had a career as an international lawyer, advising governments around the world, as well as major international corporations. During the 1970 United States Senate election in New York, Sorensen was the Democratic party's designee for the Democratic nomination for U. S. senator from New York. He was challenged in the primary election by Richard Ottinger, Paul O'Dwyer, and Max McCarthy, and polled third. The winning nominee Ottinger was subsequently defeated by James L. Buckley in the general election. In 1973, Sorensen wrote a contingency plan for the presidential transition of the Democratic Speaker of the House Carl Albert. Albert was third in the United States presidential line of succession under the Twenty fifth Amendment in the event that Richard Nixon was impeached or forced to resign by the Watergate scandal, and if the nomination of Gerald Ford to replace Spiro Agnew as Vice President failed. The memorandum included advice on drafting an inaugural address and appointing a Cabinet. It recommended the appointment of a Republican Vice President, but urged Albert to remain in office as President until the end of the term. The memorandum was discarded because Ford was nominated and because Albert personally did not wish to be President. In 1977, President Jimmy Carter nominated Sorensen as Director of Central Intelligence, but the nomination was withdrawn before a Senate vote. Sorensen's help with explaining Ted Kennedy's Chappaquiddick incident and Sorensen's mishandling of classified information were cited as factors of Senate opposition to his nomination. Sorensen in his autobiography attributed the loss of Senate support for his nomination for CIA director to his conscientious objector status as a youth, his two failed marriages, and his writing an affidavit in defense of releasing Daniel Ellsberg's Pentagon Papers. Sorensen was the national co chairman for Gary Hart for the 1984 Democratic Party presidential primaries and made several appearances on his behalf. In addition to his successful career as a lawyer, Sorensen was also a frequent spokesman for liberal ideals and ideas, writing opinion editorials and delivering speeches concerning domestic and international subjects. For several years during the 1960s, he was an editor of the Saturday Review. He was affiliated with a number of institutions, including the Council On Foreign Relations, The Century Foundation, Princeton University, and the Institute of Politics at the Harvard Kennedy School. Sorensen was a board member of the International Center for Transitional Justice and an advisory board member of the Partnership for a Secure America, a not for profit organization dedicated to recreating bipartisan consensus for American national security and foreign policy. He also was chairman of the advisory board to the International Center for Ethics, Justice and Public Life at Brandeis University. Sorensen also attended meetings of the Judson Welliver Society, a bipartisan social club composed of former presidential speechwriters. During 2007, a model Democratic presidential nomination acceptance speech written by Sorensen was published in the Washington Monthly. The magazine had solicited him to write the speech that he would most want the 2008 Democratic nominee to give at the 2008 Democratic National Convention, without regard to the identity of the nominee. On March 9, 2007, he spoke at an event with then senator Barack Obama at New York City's Grand Hyatt Hotel and officially endorsed him in the presidential election in 2008. Very active in his campaign, Sorensen spoke early on and frequently about the similarities between Obama's and John Kennedy's presidential campaigns. He also provided some assistance with President Obama's 2009 Inaugural Address. Sorensen served on the advisory board of the National Security Network. In his book Let The Word Go Forth, Sorensen's selects from more than 110 speeches and writings that indicate the importance of historical insights in Kennedy's thoughts and actions.

Жеке өмір

Ол үш рет үйленген. Оның алғашқы некесі 1949 жылы Камилла Палмермен болды. Олардың үш ұлы болды: Эрик, Стивен және Филип. Кейін олар ажырасты. 1964 жылы ол Сара Элбериге үйленді. Бұл неке де ажырасып бітті. 1969 жылы Соренсен Біріккен Ұлттар Ұйымының қорынан Джиллиан Мартинге үйленді. Олардың Джульет Соренсен есімді қызы болды және Соренсеннің өліміне дейін бірге өмір сүрді. 2010 жылдың 25 ақпанында ол Ақ үйдің Шығыс залында өткен салтанатта 2009 жылғы Ұлттық гуманитарлық медалін алды. Ол "қазіргі американдық саясатты түсінуге үлкен үлес қоскандығы үшін" марапатталды. Президент Кеннедидің сөздерін жазып, кеңесшісі ретінде оның хабарламалары мен саясатын жасауға көмектесті, содан кейін тарихқа енген адамдар мен оқиғалар туралы бізге жаңаша көзқарас ұсынды.