Хью Эван Томас: Британдық теңізші офицерінің өмірі мен қызметі

Кіріспе

Британдық Корольдік теңіз флотының офицері (1862–1928)

Адмирал сэр Хью Эван Томас (27 қазан 1862 – 30 тамыз 1928) – британдық Корольдік теңіз флотының офицері. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Ұлы флоттың 5-ші шайқас эскадрильясына қолбасшылық етті және 1916 жылғы 31 мамыр – 1 маусымдағы Ютландия шайқасына қатысты.

Өмірбаян

Эван Томастың отбасы Уэльстен шыққан, олар екі жүз жыл бойы Пуис округының Беула қаласына жақын Ллвинмадок еліне ие болған. Отбасы сонымен қатар Гламоргандағы Неаттағы Гнолл мен Буилт-Уэллстегі Пенсерригке де иелік еткен, бірақ жеті баласын қалағандай өмірмен қамтамасыз ету үшін ақша жетіспеді. Эван Томас өмір бойы өзінің жалақысына сүйенуге мәжбүр болды, отбасының қаржысына емес. Хью Эван Томас 1885 жылы Брекнокширдің жоғары шерифі болған Чарльз Эван Томастың ұлы ретінде дүниеге келді және 1928 жылғы 30 тамызда Бедфордширдегі Коплде 65 жасында қайтыс болды. Эван Томасқа арналған естелік қызмет Уэльстің Ллвинмадок қаласындағы Эглвис Оен Дьюу шіркеуінде өтті. Шіркеудегі мыс тақташа оның қазасын тіркеп тұр. Бір жыл өткен соң, Гламорган округының Нит кеңесі Эван Томас туған Гнолл елінің жерін сатып алып, соғыс ескерткіші орнатылатын қоғамдық саябақ ретінде пайдалануға бел буды. Джеллико Эван Томасқа арнап былай деп жазды: "Егер мені Ұлы соғыста Ұлы флотта бір адал және тамаша қолдаушым болса, ол мені ешқашан тастамаған, кемелерін тамаша басқарған, оларды ғана емес, сонымен қатар бүкіл Ұлы флоттың үлгісі болған тиімділікке жеткізген адам – адмирал сэр Хью Эван Томас болды".

Ерте мансап

1877 жылы 15 жасында Хью Томас HMS Британия оқу-жаттығу кемесінің теңіз курсанты болды. Қыркүйек айында корольдік принцтер Джордж Фредерик және оның үлкен ағасы Кларенс герцогы Альберт Виктор екеуі де білім алу үшін кемеге қосылды. Принцтердің тәлімгері Джон Нил Далтон оларды бірге алып келді, Томасты жақсы көріп, жігіттермен дос болуға рұқсат берді. Томас 1877 жылдың желтоқсан айында Британиядан кетті, бірақ олардың достығы орнаған соң. Джордж оған Рождестволық карточка жіберді («Спраттан», Альберт «селедка» болса, Томас «Ескі Ұн»), екеуі де хат жазды, ал Далтон Томасқа жауап хат жазып, байланыста болуын өтінді. 1878 жылдың ақпанында Томас сэр Джеффри Фиппс Хорнби басқаратын Жерорта теңізі флотының құрамындағы батареялық кемеге тағайындалды. Томастың әкесі Чарльз Эван Томас отбасының тегін Томас есімнен Эван Томасқа өзгертті. Кеме капитаны Ноуэлл Салмонның баяндамасында мичман Эван Томас «өз міндетін адалдықпен, ынтамен және маған ұнайтын деңгейде атқарды» делінген. 1878 жылдың шілдесінде Эван Томас пен тағы бір офицер жағалауда болғанда орыс әскерімен ұсталды. Мәселе тез шешілді және олар босатылды, бірақ бұл Берлин шартына қол қойылғаннан кейін аймақтағы жағдайдың шиеленісіп тұрғанын көрсетті. 1878 жылдың тамызында Эван Томас бір туысы Алгернон Лайонс басқаратын «барк» типті кемеге ауысты. Лайонс оның «өз міндетін адалдықпен және толыққанды маған ұнайтын деңгейде атқарғанын» хабарлады, бірақ оның Монарх кемесінің капитаны Джордж Трайон оны «барлық жағынан да перспективті жас офицер» деп сипаттады.

Патшалық міндеттері

1879 жылы Эван Томас екі ханзаданың теңіз мансабын жалғастыруына жақсы әсер ету үшін таңдалған экипаждың бір бөлігі ретінде кемеге қабылдау үшін таңдалды. «Бакканте» үш круиз жасады: біріншісі Жерорта теңізі мен Батыс Үндістанға, екіншісі Испания мен Ирландияға, ал үшіншісі – әлемді аралап саяхаттау. Үшінші круиз 1880 жылдың қыркүйегінде Оңтүстік теміржол кемесінен үш корвет пен фрегаттың ілесімен шықты. Жоспарланған бағыт Бірінші Бур соғысынан бұзылды, бұл патшайым Викторияның немерелері енді соғыс аймағында екеніне алаңдады. Бірақ кеме ұрысқа қатыспады, ал патшалық шаралар Зулу басшысы Цетшвайоға сапарлармен және басқа да әлеуметтік іс-шаралармен шектелді. Кемеге одан да қауіпті жағдай Батыс Австралия жағалауындағы дауылда туды, онда руль зақымдалып, кемені қауіпсіз бақылауға алу үшін адамдарды мачтаға көтеруге тура келді, олардың денелері кемені бұру үшін импровизацияланған желкендердің қызметін атқарды. Эван Томас ханзадалармен араласуға рұқсат алған азақматтардың бірі болды. 1881 жылдың маусымында ол аға мичман болып, құрлықтағы сапарларында олардың тұрақты серігіне айналды. Олардың ішінде атпен саяхаттау, аң аулау, алтын кендеріне және басқа да көрікті жерлерге бару, сондай-ақ Жапония императорының сапары болды. 1882 жылдың көктемінде «Бакканте» Суэц каналы арқылы Жерорта теңізіне оралды және ханзадалардың ағасы Грекия королі Георг I-ге бару үшін тоқтады. 1882 жылдың 6 маусымында Эван Томас кемеден үйіне қайтты, лейтенантқа дейін шенді жоғарылатып. Эван Томас жеті ай Гринвичтегі Корольдік теңіз колледжінде лейтенанттар курсында оқыды, онда ол кейіннен Бірінші теңіз лорды және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдық флоттың қолбасшысы болған Джон Джелликоомен достық қарым-қатынас орнатты. Содан кейін ол Джон Фишер басқарған қару-жарақ курсына қатысты. Эван Томас 1883 жылы ханзадаларға хат жазуды жалғастырды, Принц Эдуардқа Сандрингемге және Тринити колледжіне (Джордж теңізде болды) барды. 1883 жылы ол лейтенант болып көтерілді; Принц Джордж оны құттықтап, әкесі адмиралтейство лордтарын жоғарылату үшін қысым жасап отырғанын атап өтті. Принц Эдуард Лорд Алчестерге Эван Томастың «Корольдік яхтаға» орналасуын ұсынғанын, ал Дальтон Уэльс принсін Эван Томасты Корольдік яхтаға орналасуына кеңес беруіне көндіргенін жазды. Бірінші теңіз лорды Астли Купер Кей принцтердің ұсынысын қабылдамай, оның орнына өзінің ұлын патшалық яхтаға ұсынды. Алайда ол «Сұлтанға» тағайындалды, онда 31 ай қызмет етті, бірақ ауруы салдарынан алты айға жартылай жалақымен Англияға оралуға мәжбүр болды. Ол қызмет еткен уақытта «Сұлтанның» үш капитаны болды, соңғысы Ричард Кинг оны «нағыз теңізші және барлық жағынан тиімді офицер» деп сипаттады. Олар құлшынысты да белсенді болды. Томас енді өзінің туысы, контр-адмирал сэр Алгернон Лайонға флаг лейтенанты болып тағайындалды, бұл оның ауруынан бұрын ұйымдастырылған болатын. Принц Джорджқа жазылған хатта ол әлі толыққанды сауыққан жоқ екенін, Бермуда климаты оған жақсы әсер етеді деп үміттенгенін жазды. Ол «Беллерофонда» тоғыз ай болды, кейін денсаулығына байланысты он айға жартылай жалақымен Англияға оралды. 1888 жылдың тамызында ол желкенді оқу кемесіне жіберілді, онда үйге демалысқа баруға болады және ол жергілікті кеңеске әкесінің сайлау науқанына көмектесті. 1889 жылдың көктемінде ол «Excellent» кемесінде қару-жарақ курсына, содан кейін «Vernon» кемесінде торпедалық жаттығуларға қатысты. Сол уақытта Джордж ханзада да қатысқан. 1889 жылы ол қысқа уақыт қызмет етті, ал желтоқсан айында ол Жерорта теңізіне вице-адмирал сэр Энтони Хайли Хоскинстің флагманы ретінде барған кезде тұрақты қызметке тағайындалды. 1890 жылдың мамыр айында кеме «Кампердаунмен» ауыстырылды, ол флагмандық кеме ретінде қызмет етуге арналған, бірақ құрылысы кейіретіп қалды. Екі кеменің экипаждары орын алмасты, ал «Кампердаун» Канал флотына оралды. Хоскинс Эван Томастың өнеріне қатты таң қалды, оны ақпан айында Корфинт шығанағында жерге отырған «Викторияны» қайтадан суға шығару шараларын ұйымдастыруға тағайындады. Хоскинс маневрлер кезінде көпірден кетіп, өзінің кіші офицерлеріне оларды аяқтау үшін адмирал ретінде әрекет ету мүмкіндігі берді. 1892 жылдың 14 қаңтарында «Викторияға» Принц Эдуардтың қайтысы туралы хабарлайтын телеграмма келді, ал күзет офицері ретінде Эван Томас жарым шұңқырға байрақты бұйырды. Бірнеше аптадан кейін ол ханзада Джорджтың өтініші бойынша корольдік яхта HMY Osborne-ға ауыстырылды. Кеме қазандықтарды жабдықтау мәселесіне байланысты теңізге шығуға дайын емес еді, сондықтан Томасқа көп нәрсе істеуге болмайды. Алайда, Джордж команданы алды. Принц Джордж жылдам түрде жоғары шендерге ие болды, сондықтан кеменің командирі болды, бұл әдеттегіден гөрі аз тәжірибелі болды. Мұндай жағдайда тәжірибелі офицерді бірінші лейтенант етіп тағайындау қалыпты жағдай, бірақ оның орнына бұл қызметке Эван Томас тағайындалды. Басқа офицерлер де ханзаданың достарынан таңдалды. Жаңа кеме «Мелампус» 1892 жылдың маусымында тапсырылды, Ирландия жағалауында сынақтан өтті, содан кейін Каус апталығындағы теңіз парадына қатысты. Кеме жұмысқа жарамды екенін көрсетті, ал Эван Томас кемені дайындаудағы үлесі үшін адмиралтействоның ресми есебінде мақталып, жоғары бағаланды. Кеменің экипажы таратылды, Эван Томас «Осборнда» қызметке оралды, капитандыққа Арчибальд Беркли Мильн тағайындалды. «Осборн» 1892 жыл бойы қызметтен тыс болды, Эван Томасқа құрлықта демалысқа шығуға жеткілікті уақыт берді. 1893 жылдың ақпанында «Осборн» Генуяға сапарлады, онда олар ханзада Джорджты, оның анасын және қарындастарын кездестірді, Жерорта теңізіндегі корольдік сапарға шықты. Эван Томас, басқа офицерлермен бірге, жиі корольдік делегациямен бірге құрлыққа шықты. Шағын кемеде ол теңіз сағатын сақтауға міндетті болды, сонымен қатар корольдік өмірдің үздіксіз ағысын қамтамасыз етудің барлық аспектілеріне тікелей жауапты болды. Кеме 3 маусымда Англияға оралды. Мильн оны «зейін қоятын және жақсы жұмыс істейтін офицер, барлық жағынан маған ұнайтын» деп бағалады.

In 1879, Evan Thomas was chosen to join , as part of a crew hand picked to be a good influences on the two princes who now continued their naval careers on the ship. Bacchante made three cruises: the first to the Mediterranean and West Indies, the second to Spain and Ireland, and the third a round world trip. The third cruise departed South Railway Jetty in September 1880 in the company of three other corvettes and the frigate The planned itinerary was interrupted by the first Boer War, causing consternation for Queen Victoria that her grandsons were now in a war zone. However, the ship was not involved in action and royal activities were limited to visits to Zulu chief Cetshwayo and other social functions. A more serious danger to the ship occurred in a storm off Western Australia, where the rudder was damaged and the ship could only be brought safely under control by sending men aloft so that their bodies acted as makeshift sails to turn the ship. Evan Thomas was one of the few people allowed to socialise with the princes. In June 1881, he became senior midshipman and their regular companion on trips ashore. These included trips for riding, shooting, visits to gold mines and other sightseeing locations, and a visit from the Emperor in Japan. In spring 1882, Baccante returned to the Mediterranean via the Suez Canal and stopped to visit the princes' uncle, King George I of Greece. On 6 June 1882, Evan Thomas departed the ship to return home, having been promoted to sub lieutenant. Evan Thomas spent seven months at the Royal Naval College, Greenwich, on a lieutenants training course, where he became friendly with Lieutenant John Jellicoe (later first sea lord and commander of the British fleet during World War I). He then attended a gunnery course at , then commanded by John Fisher. Evan Thomas continued to write to the princes during 1883, visiting Prince Edward at Sandringham and at Trinity college (George was at sea). In 1883, he was promoted to Lieutenant; Prince George wrote congratulating him and observing that his father had been pressing the lords of the admiralty for the promotion. Prince Edward wrote, mentioning that he had suggested to Lord Alcester that Evan Thomas would like a posting to , while Dalton persuaded the Prince of Wales to recommend Evan Thomas for a posting to the Royal yacht. The first naval lord, Astley Cooper Key, declined the princes' recommendation, proposing his own son for the Royal yacht instead. However, he did obtain the posting to Sultan, where he served for 31 months until an illness forced his return to England on half pay for six months. Sultan had three captains during his time aboard, the last, Richard King, describing him as 'a thorough seaman and most efficient officer in every way. Active and zealous.' Thomas now took up a posting to as flag lieutenant to his cousin, Rear Admiral Sir Algernon Lyons, something that had been arranged before his illness. A letter to Prince George noted that he was still not fully recovered, hoping that the climate in Bermuda would be good for him. He remained on Bellerophon for nine months, before returning to England for ten months, again on half pay for health reasons. In August 1888, he was sent to the sail training ship , from which home leave was possible and he assisted in his father's election campaign to the local council. In spring 1889, he attended Excellent for a gunnery course, and then Vernon for torpedo training. Prince George also attended at the same time. In 1889, he served briefly on , before a permanent posting to her in December when she sailed to the Mediterranean as flagship to Vice Admiral Sir Anthony Hiley Hoskins. In May 1890, the ship was 'swapped' for , which had been intended to serve as flagship, but whose construction had been delayed. The crews of the two ships changed places, with Camperdown returning to the Channel fleet. Hoskins was impressed with Evan Thomas' performance, placing him in charge of arrangements for refloating Victoria after she ran aground in the Gulf of Corinth in February 1891. Hoskins was in the habit of leaving the bridge during manoeuvres, so that his junior officers would get a chance acting as admiral to complete them. On 14 January 1892, a telegram arrived on Victoria advising of the death of Prince Edward, and as officer of the watch, Evan Thomas was responsible for ordering flags to half mast. A few weeks later, he was transferred to the royal yacht HMY Osborne at Prince George's request. The ship was unready for sea due to problems with supplying boilers, leaving Thomas with little to do. George, however, received command of Prince George had received rapid promotions and was thus commander of the ship with much less experience than would normally be the case. In such circumstances, it was normal to appoint an older officer as first lieutenant, but instead the post went to Evan Thomas. Other officers were also selected from friends of the prince. As a new ship, Melampus was commissioned in June 1892, proceeded to trials off Ireland and then took part in the Cowes week naval review. The ship received creditable reports, and Evan Thomas was commended in the admiralty formal report for his part in preparing the ship. The ship's company was then disbanded, with Evan Thomas returning to duties on Osborne, captained by Archibald Berkeley Milne. Osborne remained out of service throughout 1892, giving Evan Thomas plenty of time for shore leave. In February 1893, Osborne sailed for Genoa where they met Prince George, his mother and sisters for a royal tour of the Mediterranean. Evan Thomas, with other officers, frequently accompanied the royal party ashore. In a relatively small ship he was required to stand sea watches, but also had direct responsibility for all details of ensuring royal life ran smoothly. The ship returned to England on 3 June. Milne reported he was 'a zealous and hardworking officer and in every way to my satisfaction'.

Жерорта теңізінің эскадрильясы

1893 жылғы 22 маусымда Жерорта теңізі флотының флагманы "HMS Victoria" кемесі "HMS Camperdown" кемесімен соқтығысып, "Camperdown" кемесіне ауыр зақым келтірді, бірақ "Victoria" кемесі суға батып, 358 адам қаза тапты. Соқтығысуға себеп болған маневрді бұйырған вице-адмирал Джордж Трайон да суға батып қайтыс болды. Эскадрилья командирін алмастыру қажет болды, сол себепті 3-ші баронет адмирал сэр Майкл Калм Сеймур тағайындалды. Калм Сеймур алғашқы хатшы ретінде штаб-мастер Генри Рикардты алды, ол бұрын флот адмиралы принц Альфредтің хатшысы болған, ол Плимуттың бас қолбасшысы қызметінен жаңа ғана бас тартқан еді. Содан кейін Калм Сеймур Эван Томасқа телеграмма жіберіп, оны флаг-лейтенант лауазымына тағайындауды сұрады. Эван Томас қызмет орнының, кем дегенде қағазда, өзінің тәжірибелі лейтенанты күтетін деңгейден төмен болуы мүмкін болғандықтан, қысым сезінді. Алайда, бұл өтінішті адмирал лорд Кланвиллиам және бірінші теңіз лорды сэр Энтони Хоскинс қолдады. Эван Томас екі адмиралмен де кездесіп, олар оның лайықты таңдалғанына сендірді, себебі осы жағдайда бұл лауазымға ең жақсы адам қажет деп саналды. Калм Сеймур эскадрильясының тиімділігін қалпына келтіруді көздеді, әсіресе кемелерінің капитантарының бірлесіп тиімді жұмыс істей алатынына және одан әрі апаттарға жол бермейтініне сенімді болуы үшін жаттығулар өткізді. Эван Томас флотпен жұмыс істеуде мол тәжірибе алды, әсіресе сигнал кітабын жан-жақты білді. Сол кезде флотты басқару командалық кемеден берілетін жалау сигналдары жүйесі арқылы жүзеге асырылды, оны басқа кемелер оқып, орындауға тиіс болды. Сигнал кітабында егжей-тегжейлі нұсқаулар беру үшін мыңдаған жалау комбинациялары жинақталған. Әскери-теңіз флотында бұл жүйенің шайқаста тиімді болатыны туралы пікір таласы туды. Трайон одан да қарапайым жүйені жақтады, онда капитанға тікелей бұйрық күтпей, өз бастамаларын пайдаланып, "жетекшінің соңынан еруге" көбірек мүмкіндік берілді. Апатты жағдай дәстүрлі жүйені қолдана отырып маневр жасау кезінде болды, капитанға тәуелсіз әрекет етуге рұқсат берілген кезде емес. Егер олар дұрыс емес жалау командаларын орындамай, бастамашылық танытқанда, апаттан аулақ болуға болар еді. Дегенмен, капитанға көбірек тәуелсіздік беретін оңайлатылған жүйе кінәлі деп есептелді және теңіз флоты егжей-тегжейлі жалау нұсқауларына қайта оралды. Эван Томас Жерорта теңізіндегі саясаттың осы өзгеруінің ортасында болды, ол дәл және егжей-тегжейлі жалау командаларын күтті, бұл кейіннен Ютланд шайқасында қиындықтарға әкелді, онда сигналдардың істен шығуы британдық кемелердің жоғалуына себеп болды. Кемелер арасындағы байланысты жақсарту үшін семафор, прожектор және көгершін сияқты басқа да тәжірибелер жалғасты. Эван Томас Жерорта теңізінде ауырып, 1894 жылы Англияға оралу үшін науқас демалысына шықты. Ол шын мәнінде ауырған кезде, оған Хилда Барнардқа ресми түрде ұсыныс жасауға және үйленуге рұқсат берілді, ол күтпеген жерден Жерорта теңізіне жіберілгенге дейін үйленуге ниеттенген еді. Той 1894 жылғы 18 шілдеде Святого Спасителя шіркеуінде, Уолтон-плейс, Найтсбридж қаласында өтті. Қарашада жұбайлар флоттың орналасқан жері - Мальтадағы Валлеттаға көшіп барды. Мальтадағы әлеуметтік өмір әсерлі болды, корольдік және басқа да мәртебелі тұлғалар Мальтада тоқтап, Адмиралтейство үйінде той жасады. Эван Томас Жерорта теңізіндегі қызметін 1896 жылғы желтоқсан айында аяқтады. Калм Сеймур "Ол өте сыпайы және үкімді, өзінің міндеттерін (сигналдық және басқа) жақсы біледі және мен теңізде де, Мальтадағы жазда да флотта қалағанның бәрін жасадым" деп жазды. 1897 жылғы 1 қаңтарда командир болып тағайындалды. Эван Томас әскердің сигналдар кітабын қайта қарау үшін құрылған әскер комитетін басқарды. 1898 жылғы мамыр айында ол бірнеше аға офицерлермен бірге Гульельмо Маркони сымсыз хабар таратуды орнатқан Уайт аралындағы жардың басында орналасқан ағаш шатырдан эксперименттік сымсыз хабар таратуды көрді. Сол сияқты станция он төрт шақырым қашықтықтағы Борнмутта да орнатылған. Кейін Эван Томас сигналдар комитетінің төрағасы вице-адмирал сэр Комптон Домвиллге эксперименттің сәтті болғанын хабарлап, екі әскери кемеде сынақ өткізуді ұсынды. Соғыс кемесі және крейсерлер 1899 жылғы маневрлерге арналған радиомен жабдықталды және 60 мильге дейінгі хабарларды жіберді. 1898 жылы сигнал кітапшасының жұмысы аяқталып, жаңа нұсқасы жарық көрді. Қараша айында Эван Томас Портсмут сигнал мектебінің командирі болды. "HMS Victory" кемесі әлі де Портсмуттегі флагмандық кеме болып саналды, сондықтан Эван Томас оның экипажының құрамына енгізілді. Калм Сеймур бұдан бұрын Портсмут командирі болып тағайындалған және Жерорта теңізінен бірнеше басқа офицерлерді әкелген, сондықтан бұл тағайындама тиімді түрде қайта қосылу болды. Тағы да, Калм Сеймур өте маңызды қонақтар үшін үнемі кештер ұйымдастырды, соның ішінде принц Георг және теңіз саяхатшылары, Эван Томас оларға қатысты. 1900 жылғы қарашада Эван Томас өзінің алғашқы тәуелсіз командасын, "HMS Pioneer" крейсерін, Жерорта теңізі флотының құрамына алды, 38 жасында. Флотты енді адмирал Джон Фишер басқарды. Екі жылдан кейін ол 1902 жылғы 26 маусымда капитан болып жоғарылатылып, қайтадан Әскери-теңіз министрлігінде қызмет етуге жіберілді. Келесі жылы ол вице-адмирал лорд Чарльз Бересфордтың жетекшісі болып тағайындалды, 1903–1904 жылдары "HMS Majestic" және 1904–1905 жылдары "HMS Venerable" кемелерін басқарды. Бересфорд осы тағайындамадан бұрын Эван Томаспен таныс болған, 1900 жылғы қаңтарда Жерорта теңізі эскадрильясының орынбасары болып тағайындалғанда, жаңа сигнал кітабы туралы одан кеңес сұраған. Бересфорд капитан Перси Скоттты ала алмағандықтан Эван Томас оның екінші таңдауы болды. Бересфорд канал флотының командирі қызметінен кеткен кезде, ол "Мен сізге осы қызметте көрсеткен еңбегіңіз үшін шын жүректен алғыс айтамын, сіз "Caesar" кемесін судағы ең керемет кемеге айналдырдыңыз" және "Сіз қызметте өте жарқын мансапқа ие болатыныңызға сенімдімін және Ұлыбританияның ең тиімді адмиралдарының біріне айналасыз" деді. Эван Томас енді өзі де басқа офицерлерге мансап баспалдағында көтерілуге көмектесе алатын жағдайға келді және бұрынғы командирінің ұлы, командир Майкл Калм Сеймурдан көтерілуге көмектескені үшін ресми алғыс алды. Лорд Кноллистің Бересфордқа жолдаған хатында Эван Томас қару-жарақ сынақтарында жақсы нәтижелер көрсеткені үшін мақталады.

On 22 June 1893, the flagship of the Mediterranean fleet, HMS Victoria, collided with HMS Camperdown, resulting in serious damage to Camperdown, but the sinking of Victoria with the loss of 358 lives. Vice Admiral George Tryon, who had ordered the manoeuvre which resulted in the collision, was amongst those who drowned. It became necessary to find a replacement as commander of the squadron, and Admiral Sir Michael Culme Seymour, 3rd Baronet, was appointed. Culme Seymour first acquired as secretary Staff Paymaster Henry Rickard, formerly secretary to Admiral of the fleet Prince Alfred, who had just ceased to be commander in chief of Plymouth. Culme Seymour next telegraphed to Evan Thomas, requesting that he would take the post of flag lieutenant. Evan Thomas hesitated, because the post was at least on paper less than a lieutenant of his seniority might expect. However, the request was endorsed by Admiral Lord Clanwilliam, and also the first sea lord, Sir Anthony Hoskins. Evan Thomas went to see both admirals who assured him he had been chosen on merit, as it was felt that under the circumstances the best man possible was required for the post. Culme Seymour was concerned to restore the efficiency of his squadron, in particular through exercises to build the confidence of his ships' captains that they could work together effectively and without further mishaps. Evan Thomas gained considerable experience in working with a fleet, and in particular a comprehensive knowledge of the signal book. Control of a fleet at this time was by a system of flag signals from the command ship, which had to be read and obeyed by other ships. The signal book had grown to contain thousands of flag combinations to give detailed instructions, and controversy had arisen within the navy whether this system would be practical in battle. Tryon had been an advocate of a much simpler system, where captains had greater latitude simply to 'follow the leader' and use their own initiative rather than waiting for explicit orders. Ironically, the ship collision had happened during manoeuvres using the traditional system, not when captains were supposed to be acting independently, and had they used initiative rather than following incorrect flag commands, the accident could have been avoided. Nonetheless, a perception arose that the simplified system giving more independence to captains was somehow to blame, and the navy as a whole moved back to detailed flag instructions. Evan Thomas at the centre of this reversal of policy in the Mediterranean squadron, gained an expectation for accurate and detailed flag commands which contributed to later difficulties at the Battle of Jutland, where signal failures contributed to the loss of British ships. Other experiments continued to try to improve the effectiveness of communication between ships, including semaphore, searchlight and carrier pigeon. Evan Thomas continued to suffer from illness while in the Mediterranean, and in 1894 received sick leave to return to England. While he was indeed ill, the leave was also granted to allow him to formally propose to and marry Hilda Barnard, who he had intended to marry immediately before his unexpected posting to the Mediterranean. The wedding took place on 18 July 1894 at St. Saviours Church, Walton Place, Knightsbridge. In November the couple moved to Valletta on Malta where the fleet was based. Social life on Malta remained impressive, with royalty and other dignitaries stopping at Malta and being entertained at Admiralty House. Evan Thomas' term in the Mediterranean ceased in December 1896. Culme Seymour wrote that 'he has great tact and judgement – a thorough knowledge of his duties (signal and otherwise) and both with the fleet in the summer at sea and on shore in Malta has been all that I could wish'. On 1 January 1897, he was promoted to commander. Evan Thomas became secretary to an admiralty committee set up to revise the signal book. In May 1898 he was present with a number of senior officers to witness an experimental wireless transmission from a wooden hut, on a clifftop on the Isle of wight, where Guglielmo Marconi had set up a wireless transmitter. A similar station had been set up at Bournemouth, some fourteen miles away. Afterwards Evan Thomas wrote to Vice Admiral sir Compton Domville, chairman of the signals committee, reporting the success of the experiment, and recommending a trial on board two warships. The battleship and cruisers and were each equipped with radios for the 1899 manoeuvres, and transmitted messages up to 60 miles. Work on the signal book was completed in 1898 and a new version published. In November, Evan Thomas became commander of the Portsmouth Signal School. was still officially flagship at Portsmouth, and so Evan Thomas was recorded as part of her crew. Culme Seymour had already been appointed commander of Portsmouth and took with him a number of other officers from the Mediterranean, so the posting was effectively a reunion. Once again, Culme Seymour held regular dinner parties for VIPs, including Prince George and naval dignitaries, which Evan Thomas attended. In November 1900, Evan Thomas was appointed to his first independent command, the cruiser HMS Pioneer, which was part of the Mediterranean fleet, at age 38. The fleet was now commanded by Admiral John Fisher. After two years he was promoted to captain on 26 June 1902, and again transferred to for service at the Admiralty. The following year he was chosen as flag captain for Vice Admiral Lord Charles Beresford in the channel squadron, commanding 1903–1904 and 1904–1905. Beresford was acquainted with Evan Thomas before the appointment, having sought advice from him on the new signal book when himself appointed second in command of the Mediterranean squadron in January 1900. Evan Thomas was his second choice when he could not get Captain Percy Scott. When Beresford departed as commander of the channel fleet he commented, I 'heartily give you all the credit you so richly deserve for making Caesar the most brilliantly smart ship on the water', and 'you are certain of a most brilliant career in the service and are sure to become one of Britain's most efficient admirals'. Evan Thomas was now also in a position to himself assist other officers up the career ladder, and received formal thanks from Commander Michael Culme Seymour, son of his previous commander, for help in obtaining promotion. A note from Lord Knollys to Beresford commended Evan Thomas for good results in gunnery trials.

Адмиралтействодағы қызмет

1905 жылы Эван Томас яхтаның капитаны болды, ол бірінші лорд адмиралтействосының (флотқа жауапты министрдің) пайдалануына берілді. Ұзақ өтпей ол бірінші лордтың теңіз хатшысы болып тағайындалды және лорд Кавдор, лорд Твидсмут және Реджинальд МакКеннаның басшылығымен осы қызметін жалғастырды. Бұл Джон Фишердің бірінші теңіз лорды болған кезеңі еді, және флоттың құрамында маңызды өзгерістер болып жатты. Бұрынғы командирі Бересфордпен жақсы қарым-қатынаста болғанымен, ол екі адмирал арасындағы өршіген дауға қарамастан Фишермен де жақсы жұмыс істеді. 1908 жылы ол Фишер жасаған жаңа типтегі кемелердің екіншісі – жаңа «Dreadnought» линкорының командалық құрамына кірді. «Беллерофон» адмирал сэр Уильям Мэй басқаратын «Үй флотына» қосылды, бұл Мэйдің бұрын «Рамилли» кемесінде Эван Томасқа командир болғанын еске түсірді. 1909 жылы флоттық жаттығулар кезінде «Беллерофонға» қызыл флоттың «жедел барлаушысы» міндеті жүктелді. Бір күні ол қарсыластың қызыл флотынан төрт крейсерді анықтады және оларды батырды деп есептелді, бұл туралы хабарлаған газеттер де осы құттықтауға қосылды. Бірақ келесі күні осы жетістікті қайталауға тырысқан «Беллерофон» тұманнан шығып, қарсыластың алты соғыс кемесін кездестірді. Эван Томас үшін жаттығу осымен аяқталды. 1910 жылдың сәуір айында «Беллерофон» Перси Скотт ұсынған жаңа «бірлескен ату жүйесінің» сынақтарына табандылық танытты. Жүйенің мақсаты – кемедегі барлық қаруларды кемедегі ең биік нүктеден, жауды жақсы көруге болатын жерден бірге басқару болды. Барлық қаруларды бір уақытта ату снарядтардың бір уақытта түсуіне және олардың жау кемесіне қатысты шашырауының орны келесі ату үшін нысананы түзетуге көмектесетінін білдірді. Эван Томас жүйеге әсерленбеді, бірақ ол жауға тиімді шабуыл жасау қашықтығын арттыруға көмектесетінін дәлелдеді. Сол кезде флоттағы қалыпты пікір бойынша, 8000 ярдық қашықтықта ату ашу орынды болды, бірақ алдағы соғыста сәтті әрекеттер осы қашықтықтың екі еседен астам жерінде өтті, дәл атуға бірінші болып қол жеткізген тарапқа артықшылық берілді. 1909 жылы Эван Томасқа флот капитаны лауазымы ұсынылды, бұл іс жүзінде жоғарылау еді. Бірақ 1910 жылдың шілдесінде ол Дартмуттегі Корольдік теңіз колледжінің (әлі де HMS Britannia деп аталады) басшылығын қабылдады. Колледжге оқуға әкесі (қазіргі король Георг V) сияқты екі ханзада, Эдуард пен Альберт келуі күтілді. Фишер бұл қызмет Эван Томасқа колледжде пайдалы болады және корольге көмектеседі, бірақ оның мансабына тікелей әсер етпейді деп байқады. 1911 жылдың ақпан айында колледжде қызылша індеті пайда болды, сондықтан ханзадалар Эван Томасқа тиесілі үйге көшірілді, және індет тоқтағанға дейін онда болды. Екеуі де ауруға шалдықты, бірақ бір курсанттың өлімінен өзге, аман қалды. Эван Томас отбасы оқиға туралы хабарды естігеннен кейін алаңдаған жұрттан келген түрлі ем-дәрілерді алды. Эдуард, қазір Уэльс ханзадасы, наурыз айында колледжді тастап, теңізге жіберілді. Тағы бір оқиға корольдің өзінің ескерткішінің ашылуына келген кезде болды. Мектепте біреу ескерткішке келуге ниетті екенін айтқан аңыз тарады. Эван Томас бұған жол бермеу үшін түн бойы қызметкерлерді ескерткішті күзетуге қойды. Азаматтық қызметкерлер бас тартты, Эван Томас оларды жұмыстан шығарды. Бұл мәселе баспасөзге тарады және сапар тоқтатылды, бірақ бұл ұлттық ереуілмен бірге болды және мәселе жұртшылық назарынан тыс қалды. 1912 жылдың шілдесінде Эван Томас контр-адмирал дәрежесіне көтерілді, бірақ ешқандай ерекше қызметі үшін емес, ең жоғары офицер ретінде кезегі келгендіктен. Ол комитетте жұмыс істеді, оқу курсына қатысты, содан кейін жартылай жалақымен жаңа команданы күтті. 1913 жылдың желтоқсанында ол Отандық флоттың бірінші шайқас эскадрильясының орынбасары болып тағайындалды. Бұл тағайындауды король ынталандырды ма, әлде жоқ па белгісіз, бірақ корольдің араласуы сол кезде басқа теңіз офицерлеріне көмектесу үшін қолданылған. Эван Томас өзінің жетістіктерімен осы лауазымға лайық екенін көрсетті.

In 1905 Evan Thomas became captain of the yacht , which was reserved for the use of the first lord of the admiralty (the government minister in charge of the navy). Shortly afterwards he became Naval Secretary to the First Lord and continued in that post under Lord Cawdor, Lord Tweedsmouth and Reginald McKenna. This was the period when John Fisher was first Sea Lord, and considerable changes were taking place in the composition of the navy. Although on good terms with his former commander Beresford, he also maintained a good working relationship with Fisher, despite the growing public feud between the two admirals. In 1908 he returned to sea in command of the new dreadnought battleship , the second of the new class of ships being created by Fisher. Bellerophon joined the Home Fleet commanded by Admiral Sir William May, who had once been Evan Thomas' commander when onboard Ramillies. During fleet exercise in 1909, Bellerophon was given the task of 'fast scout', for the red fleet. On one day, she detected a group of four cruisers from the opposing red fleet, and was duly deemed to have sunk them, to the congratulations of all, including newspapers reporting the events. However, the next day trying to repeat the coup, Bellerophon instead emerged from mist to find six opposing battleships. This was the end of the exercise for Evan Thomas. In April 1910, Bellerophon played host to trials of a new 'director firing system' devised by Percy Scott. The intention of the system was to control all main guns on the ship together, from a vantage point high on the ship, where an enemy could best be seen. Firing all guns simultaneously meant that the shells would fall at the same time, and the position of the splashes compared to an enemy vessel would give a good idea of how to correct the aim for the next shot. Evan Thomas was not impressed by the system, which ultimately proved essential in extending the range at which effective attacks on an enemy could be made. At the time, conventional wisdom in the fleet suggested a range of 8,000 yards was a reasonable distance to open fire, but in the forthcoming war, successful actions took place at more than twice this range, with the advantage going to the side who could fire accurately first. In 1909, Evan Thomas was offered the job of captain of the fleet, in effect a promotion. Instead, in July 1910, he accepted command of the Britannia Royal Naval College at Dartmouth (still known as HMS Britannia). It was intended that the two princes, Edward and Albert would attend the college, as their father (now King George V) had done. Fisher observed that the service would benefit from Evan Thomas' time at the college, and it would be a favour to the king, but would not otherwise help his career. In February 1911 the college was struck by measles, causing the princes to be moved to Evan Thomas' own home until the outbreak was over. Both caught the illness, but happily survived, unlike one cadet who died. The Evan Thomas household received various cures sent by anxious members of the public following news of the events. Edward, now Prince of Wales, left the college in March to go on to a posting at sea. A second incident occurred when the king was expected to visit to unveil a statue of himself. A rumour spread about the school that someone intended to deface the statue just before the visit. Evan Thomas attempted to prevent this by setting the staff on guard over the statue all night. The staff, being civilians, refused, and Evan Thomas sacked them. Matters got into the press and the visit was cancelled, although this coincided with the national strike and the matter disappeared from public attention. In July 1912 Evan Thomas was promoted to Rear Admiral, not for any particular service but because it was his turn as the next most senior officer. He served on a committee, went on a training course, and then awaited a new command on half pay. In December 1913 he was appointed second in command of the first battle squadron of the Home fleet. Whether this appointment was encouraged by the king is uncertain, although royal intervention was certainly used to assist other naval officers at this time. Evan Thomas record of achievement was sufficient in its own right to merit the appointment.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Эван Томас 1915 жылдың қазан айында бес жаңадан аяқталған Queen Elizabeth класындағы жылдам линкорлардан тұратын 5-ші ұрыс эскадрильясының қолбасшысы болып тағайындалды. Әміршінің флагманы ретінде таңдалды. 15 дюймдік қарулары бар, 24 түйінге дейін жылдамдыққа қабілетті кемелер Ұлы флотқа қосылған жылдам дивизияны құрады, бұл әдетте жеке барлау миссияларын орындайтын жылдам шайқас крейсерлері эскадрильясын толықтырды. Бұл лауазымның беделі жоғары екені ескерілді. Эван Томас бұл лауазымға тағайындалуына Ұлы флоттың қолбасшысы адмирал Джелликоның бұрынғы достығы және Джелликоның бұл лауазымға тым тәуелсіз ойлы офицерді тағайындамау туралы алаңдауы ықпал еткені мүмкін. Бұл тағайындау, сонымен қатар, шайқас крейсерлерін басқаратын адмирал Биттидің де қабылдауы мүмкін еді, өйткені ол Эван Томасқа қарағанда жоғары шенде болды және кез келген бірлескен операцияны басқаратын еді. "Елизабет" линкорларының жылдамдығы крейсерлерге қарағанда сәл төмен болғанымен, Битти оларды өз командасына тұрақты түрде қосып, флоттың жылдам дивизиясы ретінде қызмет етуі керек деп біраз уақыт бойы талап етіп келді. 1916 жылдың 12 мамырында Розитте Джеллико, Битти және Бірінші теңіз лорды Джексон шайқас крейсерлері флотының болашағын талқылау үшін кездесті. "Австралия" кемесі соқтығысу салдарынан әрекетсіз қалды, ал 3-ші шайқас крейсерлері эскадрильясының үш кемесі Скапа-Флоуға оқ ату жаттығуларын жасау үшін жіберілді, себебі барлық шайқас крейсерлері үшін оқ атудың нашарлығы туралы хабарлар келіп түсті, бұл Розиттегі жаттығу полигонының болмауына байланысты болды. 5-ші ұрыс эскадрильясы (BS) әскери крейсерлерге уақытша қосылып, олардың санын толықтыру туралы шешім қабылданды. Битти Эван Томаспен кездеспеді және оған өзінің бұйрықтарының көшірмелерін жібермеді. Бұл мәселе кейіннен, кемелер Ютландия шайқасына бірлік ретінде қатысқан кезде туындады. Адмиралтействоға 30 мамыр күні таңертең Германияның Ашық теңіз флоты теңізге шығуға ниеттенгенін көрсететін, ұсталған радиосигналдар келіп түсті. 30 мамыр күні сағат 17:00-де Джелликоға күшін көтеруге бұйрық берілді және бұл бұйрық Биттиге жеткізілді. Сағат 22:00-де шайқас крейсерлері Розитті тастап, келесі күні сағат 14:00-де Даниядан 100 миль қашықтықта орналасқан Солтүстік теңіздегі Скапа-Флоудан келетін Ұлы флотпен кездесуге бет алды. Мұндай ескертулер бұрын да болған еді, сондықтан ірі флоттық шайқасқа дайындық жоқ деп есептелді. Шайқас крейсерлеріне кездесу нүктесінен оңтүстікке қарай жүруге, содан кейін солтүстікке бұруға бұйрық берілді. Битти өзінің кемелерін өзінің 1-ші шайқас крейсерлері эскадрильясымен (BCS) ең оңтүстік позицияда (шығысқа қарай кеңінен жүзіп) орналастырды, 2-ші BCS екі миль солтүстікке және 5-ші BS бес миль артқа қарай орналасты. Кемелер кездесуден оңтүстікке қарай барлау позициясына жетті және Битти солтүстікке бұрылуға бұйрық берді. Бұрылыс нәтижесінде 5-ші ұрыс эскадрильясы кемелерді жалпы солтүстік бағытта алып кетті, мақсаты Ұлы флотпен кездесу кезінде тағайындалған позициясын алу үшін дұрыс орналасу болды. Негізгі кемелерді қорғаған шеттегі крейсерлер оңтүстік-шығыста орналасқан неміс күштерімен байланыс орнатты, бұл жаңа ғана аяқталған бұрылыс салдарынан британдық кемелер жаудан алыстап кеткенін білдірді. Битти өзінің кемелеріне жаңа бағытқа бұрылу туралы сигнал берді, бұл екі шайқас крейсерлері эскадрильясы да орындады. 5-ші BS-те шатасу туды, олар сигнал берілгенін көре алды, бірақ үлкен қашықтықтан оқи алмады, ал бұл кемелер солтүстікке қарай жалғасты. Бірінші солтүстікке бұрылу алдында Битти эскадрильясының соңғы кемесі 5-ші BS-ке жарықпен хабар жіберді, бірақ "Тайгер" Эван Томасқа ең алыс болды және басқа кеме бұл міндетті атқармады. Ақырында негізгі эскадрилья оңтүстікке бұрылып, 5-ші BS-тің соңынан ергені белгілі болды, бірақ қазір екі топтың арасындағы алшақтық он шақырымға дейін өсті. Битти тікелей неміс кемелеріне шабуыл жасады, олар адмирал Франц фон Хиппердің басқаруындағы бес шайқас крейсерінен тұратын эскадрилья ретінде анықталды. Неміс кемелері сағат 15:45-те от ашты, бұл британдық алты шайқас крейсерінен де дәлдікпен орындалды. Биттидің флагманы "Лайон" Q мұнарасына снарядпен соқтығысып, ауыр жарылысқа ұшырады, бірақ журналдарды су басудан бұрын емес, сонда кемені құтқарып қалды. "Indefatigable" кемесі де осылай сағат 16:02 шамасында соққыға ұшырап, жарылып, 1019 офицер мен сарбаздан тұратын экипаждың тек екі адамы аман қалды. Эван Томас эскадрильясы соғыс кемелерінен қашықтықты қысқартып, сағат 16:08-де қашықтықтан атыс бастады. Британдық кемелер оңтүстікке қарай жүгіріп бара жатқан Хиппердің эскадрильясын қуып жететін болды, Ашық теңіз флотының (HSF) көмегіне шақырып, ол солтүстікке қарай кездесуге бет алды. Осы қуып жететін кезеңде, шамамен сағат 16:26-да Биттидің тағы бір шайқас крейсері, "Квин Мэри", "Indefatigable" сияқты жарылып, батып, 1275 адамнан тұратын экипаждың тоғызын ғана қалдырды. Төрт қалған британдық шайқас крейсерлері әлі де Эван Томас басқаратын 5-ші BS-тен бұрын болды, алғашқы рет Ашық теңіз флотымен байланыс жасағанда. Битти бағытты өзгертіп, неміс флотын солтүстікке қарай, британдық Ұлы флотқа қарай жетектеуге тырысты. Осы сәтте 5-ші BS-ке жіберілген флаг сигналдарында екінші қате орын алды, олар да бұрылыс жасауға бұйрық берді. "Лайон" кемесінен сигнал берілді және "Бархам" кемесі оны, енді кері шегініп бара жатқан "Лайон" кемесінен өтіп келе жатқанда көрді. Алайда, сигнал бұйрық орындалуға тиіс болған сәтте төмендетілмеді (яғни, кемелер қауіпті түрде неміс флотына жақын келгенде және ауыр отқа түскенде) және бұйрық "кезекпен бұрылу" болды. Бұл әр кеме мұхиттың дәл сол нүктесіне жеткенде бұрылады дегенді білдіреді, және осы жағдайда неміс флоты әр британдық кеме өтетін кезде нысанаға алуға мүмкіндік беретін нақты нысаналық аймақ құрылды. Соңғы кеме, , алдағы шайқасты көріп, ертерек бұрылды. Шатыстың келесі кезеңі ("солтүстікке қарай шабуыл") Биттидің одан да жылдам шайқас крейсерлерімен алға жүргенін, жақсы қорғалған 5-ші BS екі миль артта қалғанда көрсетті. Осы кезеңде Битти жаудан байланысын үзіп алды, бірақ Эван Томас кемелері атыс алмасуды жалғастырды. Шатыс солтүстікке қарай шабуыл Ұлы флотқа жеткенше жалғасты. Джеллико неміс кемелерінің орналасқан жері туралы жеткілікті ақпарат болмағандықтан, флотын тиімді түрде орналастыруда үлкен қиындықтарға тап болды, бірақ олардың жолына тосқауыл қоя алды. 5-ші ұрыс эскадрильясы шабуыл кезінде өзін жақсы көрсетті, бірақ кейбір кемелер айтарлықтай зардап шекті. Атап айтқанда, "Уорспайт" рульдік басқару жүйесіне зардап шекті, бұл кемелер британдық шайқас желісінің арт жағына орналасқанда рульдің істемеуіне әкелді. Нәтижесінде ол екі флоттың арасындағы "өлтіру аймағында" шеңберлеп айналды, содан кейін басқаруды қалпына келтірді. Бұл осы жерде неміс отынан ауыр зардап шеккен крейсерге көмектесуге мүмкіндік берді, ол айналып тұрған "Уорспайт" көмегімен портқа қайта оралды. "Уорспайт" ақырында портқа қайтып келді, бірақ "Уорриор" кемесін тастап кетуге мәжбүр болды. Неміс флоты Ұлы флоттың бар екенін білгеннен кейін кері шегінді, және британдықтармен толық байланысқа түспей, Хорн Рифіне, содан кейін Германияға қауіпсіз қайта оралды. 1916 жылдың қараша айында Джон Джеллико Ұлы флоттың қолбасшысы лауазымынан Биттиге ауыстырылды, бұл Ютландия шайқасында британдықтар жақсы өнер көрсетпегені туралы халық пікірінің нәтижесі болды. Ауысу Биттидің Бірінші теңіз лорды болып тағайындалуы түрінде жүзеге асты. Эван Томас: "Біздің басшымыз әрине үлкен шығын... Біздің жаңа басшымыз керемет болады" деді. Бір салдары...

Evan Thomas' next appointment in October 1915 was as commander of the 5th Battle Squadron, which consisted of the five newly completed Queen Elizabeth class fast battleships, arguably the most powerful ships afloat at that time. was chosen as flagship for the admiral. The 15 inch gun ships, capable of 24 knots, formed a fast division attached to the Grand Fleet, complementing the fast battlecruiser squadron which normally served in a detached scouting role. The posting was considered prestigious. It is likely that the choice of Evan Thomas for the post was influenced by his previous friendship with Admiral Jellicoe, commander of the Grand Fleet but also by Jellicoe's concerns not to appoint an officer to the post who might be too independent of mind. The appointment was likely also to be acceptable to Admiral Beatty, commanding the battlecruisers, since he had seniority over Evan Thomas and would command in any joint operation. Although the Queen Elizabeths were slightly slower than the battlecruisers, Beatty continued for some time to campaign that they should be permanently attached to his command as the fast division of the fleet. On 12 May 1916, a meeting took place at Rosyth between Jellicoe, Beatty and First Sea Lord Jackson to discuss the future of the battlecruiser fleet. Australia was out of action following a collision with , while it was decided that the three ships of the 3rd Battle Cruiser Squadron should be sent to Scapa Flow to practice gunnery, following reports of poor gunnery for all the battlecruisers, at least partly due to the lack of a practice range at Rosyth. It was decided that the 5th Battle Squadron (BS) would be temporarily attached to the battlecruisers to make up their numbers. Although the battlecruisers used different standing orders to the Grand fleet, Beatty did not meet with Evan Thomas, nor send him copies of their standing orders. This was to become an issue later, when the ships took part as one unit in the Battle of Jutland. Intelligence was received by the Admiralty in the form of intercepted radio signals that the German High Seas Fleet intended to put to sea on the morning of 30 May. At 5.0 pm on 30 May, Jellicoe was ordered to raise steam, and passed on the command to Beatty. At around 10 pm the battlecruisers left Rosyth to meet the Grand Fleet coming from Scapa Flow at a point in the North Sea some 100 miles from Denmark at 2.0 pm the following day. Such alerts had happened before, and it was not considered likely that a major fleet action was about to take place. The battlecruisers were ordered to travel to a point south of the meeting point, then turn north. Beatty arranged his ships with his own 1st Battlecruiser Squadron (BCS) in the most southerly position (sailing broadly east), with the 2nd BCS on a parallel course two miles north and the 5th BS five miles astern. The ships reached their scouting position south of the rendezvous and Beatty issued orders to turn to the north. The turn resulted in the 5th Battle Squadron leading the ships in a generally northerly direction, the intention being that it would arrive properly placed to take up its assigned position at the meeting with the Grand Fleet. Outlying cruisers screening the main ships now made contact with a German force to the south east, which meant because of the just completed turn the British ships were heading away from the enemy. Beatty hoisted a flag signal for his ships to turn to a new course SSE, which both battlecruiser squadrons did. Confusion ensued in the 5BS, which could see that a signal had been made but could not read it across the greater distance, and these ships continued north. Before the first northerly turn , the last ship in Beatty's squadron, had been successfully relaying messages to the 5BS by searchlight, but Tiger was now furthest away from Evan Thomas and no other ship took on the duty. Eventually it became apparent that the main squadron had turned south and the 5BS followed, but by now the gap between the two groups had grown to ten miles. Beatty proceeded directly to engage the German ships, which were identified as the squadron of five battlecruisers commanded by Admiral Franz von Hipper. The German ships opened fire first at around 3.45 pm, with more accurate fire than the six British battlecruisers could achieve. Beatty's flagship Lion was struck by a shell on Q turret, causing a serious explosion but not before the magazines had been flooded, thereby saving the ship. Indefatigable was struck similarly at about 4.02 pm and exploded entirely, leaving only two survivors from her crew of 1,019 officers and men. Evan Thomas' squadron finally closed the gap to the fighting ships sufficiently to open fire at 4.08 pm at extreme range. The exchange continued, with the British ships now chasing Hipper's squadron which was running to the south, towards the assistance of the High Seas Fleet (HSF) which was heading north to meet it. During this chase, at approximately 4.26 pm another of Beatty's battlecruisers, the Queen Mary, suffered the same fate as the Indefatigable, exploding and sinking with the loss of all but nine of her crew of 1,275 men. The four remaining British battlecruisers were still ahead of Evan Thomas' 5th BS when first contact was made with the HSF. Beatty ordered a reversal of course, now attempting to lead the German fleet northwards towards the British Grand Fleet. At this point a second signalling error occurred with flag signals sent to the 5th BS ordering it also to turn about. A signal was raised by Lion and seen by Barham as it steamed past the now retreating Lion in the opposite direction. However, the signal was not lowered (which was the point at which it was supposed to be carried out) until the battleships were dangerously close to the German fleet and under heavy fire, and then the order was to 'turn in succession'. This means each ship turns as it reaches exactly the same spot in the ocean, and in this situation marked out a perfect target area upon which the German fleet could aim as each British ship passed through it in turn. The last ship, , seeing the firefight ahead turned early. The next phase of the battle ('the run to the north') saw Beatty running ahead in his faster battlecruisers, with the better armoured 5th BS two miles behind. During this period Beatty lost touch with the enemy, but Evan Thomas' ships continued to exchange fire. The battle continued until the northwards run reached the Grand Fleet, still heading south. Jellicoe had considerable difficulty deploying his fleet to best meet the oncoming German ships, because he had inadequate information as to their position, but succeeded in forming a battle line across their path. The 5th Battle Squadron acquitted itself well during the run, but some ships suffered considerable damage. In particular Warspite suffered damage to her steering gear, which resulted in the helm jamming as the ships turned to take up station at the rear of the British battle line. This resulted in her steaming in circles in the 'killing zone' between the two fleets before steering could be restored. This proved fortuitous for the cruiser which had been severely damaged at this same spot by German fire, but managed to limp away covered by the circling Warspite. Warspite eventually limped back to port, though Warrior had to be abandoned. The German fleet turned away once it realised the presence of the Grand Fleet, and although exchanges continued sporadically, continued to avoid contact with the British until it could make good its withdrawal to Horn's Reef and then to Germany. John Jellicoe was replaced as commander of the Grand Fleet by Beatty in November 1916, largely as a result of public perceptions that the British had not performed well at Jutland. The change came in the form of promotion, with Jellicoe becoming First Sea Lord. Evan Thomas commented 'our chief is of course a great loss Our new chief will be first rate'. One consequence of the change was that Beatty chose to transfer the role of fleet flagship from to Queen Elizabeth, which had been Evan Thomas' flagship as part of the squadron of the five fastest fleet battleships. The choice was an odd one, because it effectively meant one of the fastest and most powerful ships was no longer available for detached duties with the battlecruisers. In June 1917, George V visited the fleet and an investiture ceremony was held onboard Queen Elizabeth for sailors who had won awards at Jutland. Beatty interrupted the ceremony just as Evan Thomas was to receive his knighthood from the King, offering his own sword to be used in the ceremony. On 1 October 1918, Evan Thomas was replaced as commander of the 5th Battle Squadron by Rear Admiral Arthur Leveson. In March 1921 he became Commander in Chief, The Nore (a home port command based at Chatham). He received a number of decorations from five countries including the Croix de Guerre with palms, and an honorary doctorate from Prifysgol Cymru at Bangor in 1920. In 1922 he became High Sheriff of Glamorgan.

Соғыстан кейінгі дау

Соғыстан кейін және соғыс аяқталғаннан кейін де, Ютландия шайқасында не болғаны және кемшіліктерге кім кінәлі екені туралы қызу пікірталас болды. Соғыс аяқталған соң, шайқастың ресми тарихын жариялау туралы шешім қабылданды. Капитан Джон Харпер сол кездегі Бірінші теңіз лорды, сэр Рослин Вемисс, барлық қолжетімді құжаттарды қарап шығып, есеп дайындауға тағайындады. Вемисс зейнеткерлікке шыққанда және оның орнына Бітти Бірінші теңіз лорды болғанда, дайын кітап оның үстелінде мақұлдауды күтіп тұрған сынақ нусқаларына жетті. Бітти Харпердің есепке наразылық білдіріп, түзетулер енгізуді сұрады, бірақ Харпер Бітти оған жазбаша бұйрық бермесе, оны жасаудан бас тартты. Харпердің есеп жазуы туралы жұртшылыққа белгілі болды (парламентте сұрақтар қойылды) және ол өзінің атына келіспейтін есепке қол қоюдан бас тартты. Оның орнына Бітти екі бауыр, капитан Альфред Дьюар мен Кеннет Дьюарды шайқастың "штабтық бағалауын" жазуға тағайындады, ол тек теңіз офицерлеріне таратылатын болды. Харпердің есебі сэр Джулиан Корбетке берілді, ол Империялық қорғаныс комитетінің тапсыруымен бүкіл теңіз соғысының ресми тарихын жазып жатты. Корбет штабтың бағалауын көрді және: "Мен оны көбірек таңғалып оқыдым, соңында Адмиралтействоға осындай қисынсыз есептің олардың салмақты шешімі ретінде жарияланбауы керек екенін жеткізуім керек деп санадым" деді. Бұл есеп "құпия" деп белгіленді және тағы бір нұсқасы, "Адмиралтейство баяндамасы" тапсырылды. Ол Джелликоға көрсетілді және көптеген бөліктеріне қарсылық білдірген ұзақ хат алмасу болды. Эван Томасқа қатысты Джеллико Эван Томас өзінің кемелері мен Біттидің кемелері арасындағы қашықтыққа жауапты болды дегенге қарсылық білдірді, бұл Біттидің өзінің командасындағы ең қуатты төрт кеменің қолдауысыз шайқасқа баруына әкелді. Эван Томас бұл есеппен танысқан емес, бірақ оның көшірмесін алған. Ол 1923 жылдың шілдесінде Адмиралтействоның бірінші лорды Лео Америмен кездесуді ұйымдастырды, бірақ кездесу және Адмиралтействомен болған хат алмасу қанағаттанарлық нәтиже бермеді. Бұл мәселе енді Lion кемесінен жіберілген сигналдың көтеріліп, төмен түсірілуін қамтыды (бұл сигналды алған кеме оған сәйкес әрекет етуі керек болған сәт), сигналдың сәтсіздігі Эван Томасқа қарсыласқа қарай бумен жүзуді жалғастыруға себеп болды, ал оның Біттидің басқа кемелерімен бірге бұрылуы керек еді. Эван Томас 1923 жылдың желтоқсанында тағы бір кездесуді ұйымдастырды, бірақ бұл жолы Бітти кездесуді тоқтатты, Эван Томас өзінің мәселесін түсіндіре алмай, оны бөлмеден "ығыстырып" жіберді. Эван Томас Чатемге оралды, бірақ сол күні сағат 14.30-да ауырып, инсульт болғаны анықталды. 1924 жылдың наурыз айында ол зейнеткерлікке шығуға мәжбүр болды және зейнеткерлікке шыққан адмирал үшін күтілетіндей, корольмен ресми кездесуге қатыса алмады. Ол Корольдік теңіз флотына көрсеткен қызметі үшін Бат орденінің үлкен кресімен марапатталды. 1924 жылдың маусым айында Адмиралтейство баяндамасы жарияланды, бірақ Джеллико талап еткен түзетулер енгізілмеді. Оның орнына Джелликоның қарсылықтарының тізімі қосымша ретінде берілді, сондай-ақ Джелликоға көруге рұқсат етілмеген Адмиралтействоның қарсылықтары да енгізілді. 1925 жылдың мамыр айында Эван Томас патшамен кездесіп, мәселені талқылай алды. Король Георг енді Адмиралтействоны ресми түрде қолдауға міндетті болды: ол Эван Томасқа қатысты заңды шағымдарды мойындады, бірақ Біттиді теңіз флоты шығындарды қысқару және қоғамдық пікірдің өзгеруінен қорқынышпен қарастырылған кезде тиімді Бірінші теңіз лорды деп санады, ол "ел үшін жақсырақ деп санады, одан артық дау-дамай болмауы керек". Мәселелер одан әрі шиеленісіп жатты. Шайқас туралы неміс есебі жарияланды, ол Эван Томасқа шайқас крейсерлік әрекеті кезінде Hipper-ге қарсы күрестегі ең үлкен жетістіктерді мойындады. 1927 жылы Уинстон Черчилль соғыстың өзінің есебін жариялады, ол Біттидің жағына ауып, дауды шиеленістірді. Бұл Эван Томасты, аурудан біршама жазылғаннан кейін, "Таймс" газетіне хат жазуға итермеледі, онда ол өзінің позициясын ашық білдірді. Көптеген газеттер Біттидің ресми есеппен байланысын және оның мазмұнын сынаған мақалаларды жариялады. Наурыз айында Эван Томас кемелерін Біттидің кемелерімен жақындастырмағаны туралы сұрақтар Палатада қойылды және Бархамнан алынған сигнал тізімдері, кем дегенде онымен бірге жүретін эсминецтерге қатысты, бағытты өзгерту туралы сигналдар алынғанын көрсетті. Харпер енді теңізден зейнеткерлікке шыққан және өзінің есебінің жаңа нұсқасын ("Ютландия туралы шындық") жариялады. Бітти Бірінші теңіз лорды қызметінің соңына жақындады және Джелликоның туысы, сэр Чарльз Мэдденмен алмастырылатын болды, соңғы айларында қызу сынға ұшырады. Харпердің бастапқы есебі де жарияланды. Харперге қарсы тағы бір жауап, "Харпер туралы шындық" да пайда болды, және содан бері көптеген кітаптар жарияланды. Эван Томас 1921 жылы "Нор" бас қолбасшысы болды және 1924 жылы зейнеткерлікке шықты.

After the battle and still by the end of the war, considerable controversy abounded over exactly what had happened at Jutland and who, if anyone, was to blame for perceived failings. With the war over, it was decided to publish an official history of the battle. Captain John Harper was appointed by the then First Sea Lord, Sir Rosslyn Wemyss, to review all the available documentation and write the report. At the moment Wemyss retired and was replaced as First Sea Lord by Beatty, the finished book had already reached the stage of proof copies awaiting approval on his desk. Beatty objected to the account, requesting Harper make alterations which Harper refused to do unless Beatty would give him written orders to that effect. It had already become known to the public that Harper was writing the account (questions had been asked about it in Parliament) and he refused to put his name to an account he could not agree with. Instead, Beatty appointed two brothers, Captains Alfred Dewar and Kenneth Dewar to write a 'staff appreciation' of the battle, which would be circulated to navy officers only. The Harper report was passed to Sir Julian Corbett, who was writing an official history of the whole naval war on behalf of the Committee of Imperial Defence. Corbett was shown the staff appreciation, and said I 'read it with increasing wonder till at last I felt it my duty to convey to the Admiralty that such a grotesque account of the battle certainly ought not to go out as their considered verdict'. The account was classified as 'secret' and yet another version was commissioned, the 'Admiralty Narrative'. This was shown to Jellicoe, and a long correspondence ensued where he objected to many parts of the narrative. With particular reference to Evan Thomas, Jellicoe objected to the claim that Evan Thomas had been responsible for the distance between his ships and Beatty's, which had resulted in Beatty going into battle without the support of the four most powerful ships in his command. Evan Thomas was never consulted over the account, but had obtained a copy. He arranged to speak to First Lord of the Admiralty Leo Amery in July 1923, but the meeting and ensuing correspondence with the Admiralty failed to reach a satisfactory conclusion. The issue now also included when a flag signal from Lion had been hoisted and then lowered (which was the point at which the ship receiving the order was supposed to act upon it), the failure of which signal caused Evan Thomas to continue steaming towards the enemy when he should have turned away with Beatty's other ships. Evan Thomas arranged another interview in December 1923, but on this occasion Beatty interrupted the meeting before Evan Thomas could explain his business, and 'pushed' him out of the room. Evan Thomas returned to Chatham, but by 2.30 pm that day he was taken ill and was diagnosed to have suffered a stroke. In March 1924, he was obliged to retire, and was not sufficiently well to attend a formal interview with the King, as would be expected for a retiring admiral. He was awarded the grand cross of the Order of the Bath (GCB) for his services to the Royal Navy. In June 1924, the Admiralty Narrative was published, still without the corrections demanded by Jellicoe. Instead, a list of Jellicoe's objections was included as an appendix, together with refutations by the Admiralty which Jellicoe had not been permitted to see. In May 1925, Evan Thomas was finally able to see the King and discuss the matter. King George was now in the position of formally having to support the Admiralty: He recognised Evan Thomas' legitimate grievances, but felt Beatty was an effective First Sea Lord at a time when the Navy was under considerable threat from spending cuts and changes in public opinion, he felt it 'better for the nation that there should be no more controversy'. Matters continued to simmer. German accounts of the battle were published, which went some way to credit Evan Thomas' ships with most of the success against Hipper during the battle cruiser action. Then in 1927, Winston Churchill published his own account of the war, coming down heavily on Beatty's side in the argument. This prompted Evan Thomas, now somewhat recovered from his illness, to write to The Times, publicly stating his case. A number of newspapers carried articles criticising Beatty's connection with the official report, and its contents. In March, a staged question about Evan Thomas' failure to close up his ships with Beatty's was asked in the House of Commons, and answered with a statement that signal logs from Barham indicated signals to change course had indeed been received, at least as far as her accompanying destroyers were concerned. Harper had now retired from the navy, and published a new version of his account (The Truth about Jutland). Beatty was coming to the end of his appointment as First Sea Lord and was due to be replaced by Jellicoe's brother in law, Sir Charles Madden, and found his last few months a time of considerable criticism. The original Harper Record was now also published. A further rebuttal against Harper, The Truth about Harper, also appeared, and many other books have been published since. Evan Thomas became Commander in Chief, The Nore, in 1921 and retired in 1924.

Мұра

Альбертадағы (Канада) Опал тау жотасындағы ең биік шың Эван Томас тауы оның құрметіне аталған.