Содом: 17 ғасырғы әдебиеттегі әуежай және сатиралық пьеса
Sodom, or the Quintessence of Debauchery
Жон Вильмотқа жатқызылатын «Содом» пьесасы (1684) – әдебиеттегі авторлығы даулы, қайта жаңғырту дәуірінің поэзиялық туындысы. Авторлық, жазылу мерзімі зерттеуді қажет етеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Содом – 1684 жылы жарық көрген, реставрация дәуіріне тән, ұятты жағдайды бейнелейтін камералық драма. Бұл туындының авторы – Джон Уилмот, Рочестердің 2-графы деп есептелсе де, авторлығы күмәнді. Туындының жазылған мерзімін және авторлығын анықтау қиын, себебі Реставрация және одан кейінгі мәтіндерде Рочестердің авторлығын растайтын немесе жоққа шығаратын дәлелдердің дұрыс емес атрибуциялануы осыған себеп болып отыр.
Sodom is an obscene Restoration closet drama, published in 1684. The work has been attributed to John Wilmot, 2nd Earl of Rochester, though its authorship is disputed. Determining the date of composition and attribution are complicated owing mostly to misattribution of evidence for and against Rochester's authorship in Restoration and later texts.
Сюжет
Пьеса бес актіден тұрады. Екі пролог, екі эпилог және қысқаша қорытынды сөз бар. Пьеса Содом патшасы Болоксинионның бір жынысты содомияны патшалық ішінде рұқсат етілген жыныстық қатынас ретінде рұқсат еткенімен басталады. Генерал Буггерантос бұл саясатты сарбаздар құптайтынын, соның салдарынан олар жезөкшелерге аз ақша жұмсайтынын, бірақ патшалықтың "дилдолар мен иттерге" жүгінген әйелдеріне зиянды әсерін тигізетіні туралы хабарлайды. Принц Прикет пен принцесса Свивия бір-бірімен инцест жасайды. Сот пен ел эротикалық масқаралыққа ұшыраған кезде, сот дәрігері кеңес береді: "Әйелдерді емізіп, Буггриді енді болмай қалдырыңыз". Алайда патшаның өзі бұл пікірге сенбейді, ал патшайым жыныстық аурудан қайтыс болады. Жын-шайтандар, от және күкірт пайда болған кезде, Болоксинион үңгірге кетіп, сүйіктісі Покенеллоны содомизмге ұшырату әрекеті кезінде өлуге ниетті екенін мәлімдейді.
The play consists of five acts in rhyming couplets. There are two prologues, two epilogues and a short final speech. The play begins with Bolloxinion, King of Sodom, authorising same sex sodomy as an acceptable sexual practice within the realm. General Buggeranthos reports that this policy is welcomed by the soldiers, who spend less on prostitutes as a consequence, but has deleterious effects on women of the kingdom who have recourse to "dildoes and dogs". Prince Pricket and Princess Swivia commit incest with one another. With the court and country reduced to erotic madness, the court physician counsels: "Fuck women, and let Bugg'ry be no more". The king himself, however is unconvinced, while the Queen dies of venereal disease. Amid the appearance of demons, fire, and brimstone, Bolloxinion declares his intention to retire to a cavern and die in the act of sodomising his favourite – Pockenello.
Интерпретация
Содом тек тарихи әдебиеттің бір бөлігі ретінде ғана емес, сонымен қатар Карл II сарайына жасалған жасырын сатира ретінде де назар аударуға лайық, әсіресе Англияда католицизмге қатысты оның көрінетін төзімділігіне, осы дін ресми түрде тыйым салынған кезде. Шамасы, Карлдың 1672 жылғы Кешірім жарлығы жарық көрген кезде (ол католиктер мен басқаларға ресми төзімділік берді) жазылған бұл туынды, өте құмар сюжеті арқылы Карлға ұқсас патшаны бейнелейді. Оның содомияға деген құштарлығын насихаттауға тырысуы сол кезде Англиядағы патшаның діни төзімділікті ілгерілетудегі шынайы ниеті туралы пікірталасқа аналогия ретінде қарастырылуы мүмкін.
Sodom merits attention not just as an historical piece of scabrous literature, but also as a disguised satire on the court of Charles II and especially of his apparent willingness to tolerate Catholicism in England at a time when that religion was officially proscribed. Written presumably at the time of Charles's 1672 Declaration of Indulgence (which promulgated official toleration of Catholics and others), Sodom delineates in its racy plot a king much like Charles whose insistence on promoting his sexual preference for sodomy can be read as an analogue to the debate in England at the time about the king's real motive in pushing religious toleration.
Өнер тарихы
Содомды көпшілік жабық драма ретінде жіктемелейді, яғни ғасырлар бойы оның ірі қойылымы болған емес. 1986 жылы бұл пьеса Висконсин штатының Мэдисон қаласындағы Брум-стрит театрында алты демалыс күні сахналанды. 2011 жылы «Movement Theatre Company» Содомды Эдинбург Фринж фестивалінде «қайта құрастырылған» нұсқасы ретінде таныстырды.
Sodom is popularly classified as closet drama, which means it has not had a major performance for centuries. The play was publicly performed in 1986 for six weekends at Broom Street Theater in Madison, Wisconsin. Sodom was revived at the Edinburgh Fringe Festival in 2011 by the Movement Theatre Company, in what is described as a "reconstructed" version.
Қазіргі заманғы БАҚ
"Либерта" фильмінде Джонни Депп Рочестер рөлінде ашуланған II Карлдың алдында Содомды қойылым ретінде көрсетіп, Рочестер Содом патшасының өзіне бөлшегін ойнайды.
In the film The Libertine, Johnny Depp, as Rochester, is seen staging Sodom in front of an outraged Charles II, with Rochester taking the role of the King of Sodom.