Кіріспе

Жануарларды бағу термині

Яһуда ешкісі – жалпы мал бағуда қолданылатын, үйретілген ешкі. Яһуда ешкісі қой немесе ірі қарамен араласып, оларды белгілі бір жерге жетектеп баруға үйретіледі. Мал сою орындарында, Яһуда ешкісі қойларды союға апарып, өзінің өмірін сақтайды. Сондай-ақ, басқа малды арнайы қаптарға және көліктерге жетектеп салу үшін де Яһуда ешкілері қолданылады. Соңғы кезде олардың қолданылуы азайды, бірақ әлемнің кейбір аймақтарындағы шағын мал сою орындарында және табиғатты қорғау жобаларында әлі де кездеседі. Малшылар Яһуда ешкісінің қызметін атқару үшін Яһуда бұқасын да пайдаланады. Бұл тәсіл және термин 1800 жылдары АҚШ-та мал айдау кезінде пайда болған. Бұл термин Жаңа өсиетте Иса Мәсіхке сатқындық жасаған, оның елшісі Яһуда Искариотқа сілтеме жасайды.

Жабайы ешкілерді іздейді

Бұл тіркес сонымен қатар жойылуға арналған жабайы ешкілерді іздеу үшін пайдаланылатын ешкіні сипаттау үшін де қолданылады. «Яһуда ешкесі» әдетте мүшесіз етіліп, радиожабдық орнатылып, қызыл түспен боялып, содан соң босатылады. Бұл ешкі жабайы ешкілердің қалған топтарын табады, бұл аңшыларға оларды жоюға мүмкіндік береді. «Радиолаб» подкасты Галапагос аралдарына арналған эпизодының бір бөлігін жабайы ешкілердің аралдардың экологиясына тигізген әсеріне және «Яһуда ешкілерінің» аралдарды табиғи күйіне қайтаруға көмектесуіне арнады. Қазір бұл техника басқа да инвазивті түрлерді жою үшін қолданылады, мысалы, Австралиядағы түйелерді, Америкадағы қабанды ешкілерді, Мексикадағы егеуқұйрықтарды және Еуропадағы енотот тәрізді иттілерді.

Сан-Клементе аралында ешкілерді жою

Сан-Клементе аралындағы эндемик түрлер 1875 жылдан бері жабайы ешкілердің зиянына ұшырап келеді. АҚШ Әскери-теңіз күштерінің басқаруымен 1972-1989 жылдар аралығында жүргізілген қарқынды жою бағдарламасы аралдағы 28 000 ешкіні жойды. Кейбір жабайы ешкілер құрғақ өңірлерде жасырынып, жою жұмыстарына әскери-теңіз күштерінің жиі бомбалау операциялары кедергі келтірді. 1989-1991 жылдары қалған жабайы ешкілерді табу үшін аралда радиомойындық тағылған он екі "Яһуда" ешкісі пайдаланылды. 263 ешкі өлтірілді.

Галапагос аралдарындағы Изабела жобасы

Project Isabela - 1997 жылы басталып, 2006 жылы аяқталған Галапагос аралдарындағы ешкілерді жою жобасы. Аралдарда шамамен 140 000 ешкі жабайы күйде өмір сүрді және жергілікті экожүйеге қауіп төндірді. Ешкілер тікұшақтан және жаяу қарулы адамдармен атылып өлтірілді. Қалған ешкілерді ұстау үшін "Яһуда ешкілері" пайдаланылды. Жобаға 6 миллион доллар жұмсалды.