Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кордова халифі (976–1009; 1010–1013)
Caliph of Córdoba (r. 976–1009; 1010–1013)
Хишам II немесе Әбу әл-Уалид Хишам II әл-Муайяд биллаһ (ابو الولید ھشام المؤيد بالله, Abū'l Walīd Hishām al Muʾayyad bi ʾllāh) (Аль-Хакам II мен Кордовалық Субхтың ұлы) – 976 жылдан 1009 жылға дейін және 1010 жылдан 1013 жылға дейін Аль-Андалуста билік құрған үшінші Үмәйд халифі.
Hisham II or Abu'l Walid Hisham II al Mu'ayyad bi llah (ابو الولید ھشام المؤيد بالله, Abū'l Walīd Hishām al Muʾayyad bi ʾllāh) (son of Al Hakam II and Subh of Córdoba) was the third Umayyad Caliph of Spain, in Al Andalus from 976 to 1009, and from 1010 to 1013.
Билік
976 жылы 10 жасында Хишам II әкесі Әл-Хакам II-нің орнын басып, Кордова халифатының билеушісі болды. Хишам II таққа отырған кезде кәмелетке толмағандықтан, билік жүргізуге лайық емес еді. Халифаттың мүддесі үшін анасы Субхқа бірінші министр Джафар әл-Мусафи, ал-Мансур ибн Әби Әмір (әл-Манзор деп кеңінен танылған) регенттік қызметін атқаруға көмектесті, ал ол Субхтың басқарушысы болды. 978 жылы әл-Манзор патшалық палатасының басшысы лауазымына қол жеткізді. Халифатты билеуге үміткер болу үшін әл-Манзор мен генерал Ғалиб әл-Сиклаби, Әл-Хакам II-нің мұрагері болуға дайындалып жатқан ағасын саботаж жасады, осылайша Кордованың келесі халифасы болу мүмкіндігінен айырды. 981 жылы Хишам II билікті әл-Манзорға тапсырды, ол 1002 жылы қайтыс болғанға дейін халифаттың де-факто басшысы болды. Әл-Мансур ибн Әби Әмір империяны басқарды және Хишам II-ні жер аударып, оны Кордованың үшінші халифасы ретінде билігінің көп бөлігінде дерлік тұтқын ретінде ұстады. 985 жылы Барселонаға, 988 жылы Леонға жасаған табысты жорықтарымен, сондай-ақ 998 жылы Галисиядағы Сантьяго-де-Компостела қаласындағы Сент-Джеймс шіркеуіне жасаған күшті шабуылымен әл-Манзор Кордова халифатын исламдық Иберия тарихындағы биліктің шыңына жеткізгенімен танымал. 1002 жылы әкесінің (әл-Манзордың) қайтысынан кейін Абд әл-Малик (1002–1008) халифатты биледі және Наварра мен Барселонаға қарсы сәтті жорықтарға жетекшілік етті. 1008 жылы Абд ар-Рахман Санчуэло (1008–1009) өзінің ағасы Абд әл-Малик әл-Музаффарды улаған деген сөз бар, бұл оның 1008 жылдың қазан айында қайтыс болуына әкелді. 1009 жылы Абд ар-Рахман Санчуэло Леонда Альфонсо V-ке қарсы соғыс жүргізіп жатқанда, Мұхаммед II әл-Махди Хишам II-ден тақты тартып алып, оны Кордовада тұтқынға алды. Сол жылдың қараша айында, халифатты билеуді бастағаннан кейін бірнеше ай өткен соң, Мұхаммед II әл-Махди, бұрын оған басшылық еткен, бірақ кейін оны тастап кеткен, негізінен бербер әскері тарапынан жеңіліске ұшырады. Олар Алколеа шайқасында Сүлеймен ибн әл-Хакамға басшылық етті. Шайқастан кейін Абд әл-Малик әл-Музаффар Толедоға жер аударылды, ал Сүлеймен Кордованы қоршап, Мұхаммед II әл-Махдинің билігі кезінде Хишам II-ні тұтқындықтан босатті. Сүлеймен ибн әл-Хакамды бербер әскері халифа етіп тағайындады және 1010 жылдың мамыр айында Мұхаммед II әл-Махди аумақты қайта басып алғанға дейін осы лауазымды сақтап қалды. Соңында, әл-Вахдид басшылығындағы халифаттың славян әскерлері Хишам II-ні халифа ретінде қалпына келтірді (1010–1013). Хишам II енді әл-Вахдидтің ықпалында болды, бірақ ол бербер әскерін бақылауға ала алмады – олар әлі де Сүлейменді қолдады және азаматтық соғыс жалғасты. 1013 жылы берберлер Кордованы тонап, қиратып жасай бастады. Хишамның содан кейін не болғаны белгісіз – ол 1013 жылдың 19 сәуірінде берберлердің қолынан қаза тапқан деген болжам бар. Қалай болғанда да, Сүлеймен әл-Мустаин (1013–1016) халифа болды.
In 976, at the age of 10, Hisham II succeeded his father Al Hakam II as Caliph of Cordoba. Hisham II was a minor at the time of his accession and therefore was unfit to rule. In order to benefit the Caliphate, his mother Subh was aided by first minister Jafar al Mushafi to act as regents with al Mansur ibn Abi Aamir (better known as "Almanzor") as her steward. In 978 Almanzor manipulated his way into the position of royal chamberlain. In an attempt to position himself as a prospective ruler of the Caliphate, Almanzor and General Ghalib al Siklabi sabotaged the brother of Al Hakam II who was set to succeed his brother and become the next Caliph of Cordoba. Still too young to rule, Hisham II handed the reins of power over to Almanzor in 981, who became the de facto leader of the Caliphate until his death in 1002. Al Mansur ibn Abi Amir perpetuated his position as the omnipotent ruler in charge of the empire while he exiled Hisham II and essentially kept him prisoner for most of his reign as the third Caliph of Cordoba. With his countless successful campaigns against Christian powers in the Spanish North such as Barcelona in 985, León in 988, as well as a major strike on the church of St. James in the Galician city of Santiago de Compostela in 998, Almanzor is known for bringing the Caliphate of Córdoba to its apex of power in Islamic Iberian history. In 1002, after the death of his father (Almanzor), Abd al Malik (1002–1008) became the ruler of the Caliphate and led successful campaigns against Navarre and Barcelona. In 1008 Abd al Rahman Sanchuelo (1008–1009) is said to have poisoned his brother (Abd al Malik al Muzaffar) which led to his death in October 1008. In 1009, while Abd al Rahman Sanchuelo was waging war against Alfonso V in León, Muhammad II al Mahdi usurped the throne from Hisham II then held him hostage in Cordoba. In November of the same year, just months after initiating his control as the ruler of the Caliphate, Muhammad II al Mahdi was overthrown by a primarily Berber army (that he had previously commanded, but by which he was later abandoned) which was led by Sulayman ibn al Hakam in the battle of Alcolea. After the battle, Abd al Malik al Muzaffar was exiled to Toledo at which point Sulayman laid siege to Cordoba freeing Hisham II from the imprisonment that took place under the rule of Muhammad II al Mahdi. Sulayman ibn al Hakam was appointed to Caliph by his Berber army and maintained that position until Muhammad II al Mahdi re conquered the territory in May, 1010. Finally the Slavic troops of the Caliphate under al Wahdid restored Hisham II as Caliph (1010–1013). Hisham II was now under the influence of al Wahdid, who was nevertheless unable to gain control of the Berber troops – these still supported Sulayman, and the civil war continued. In 1013 the Berbers took Cordoba with much plundering and destruction. What happened to Hisham after that is uncertain – supposedly he was killed on 19 April 1013 by the Berbers. In any case, Sulayman al Mustaʿin (1013–1016) became Caliph.
Тайфа патшалары тұсында қайта жаңғыру
Оның жоғалуы және осыған байланысты оның тірі қалған болу мүмкіндігі Хишам II-ні халифаттың толық құлауынан кейін пайда болған тайфа патшаларының заңдылық символы ретінде қайта жандандырды: 1035 жылы Севилья тайфасының билеушісі Әбу әл-Қасим Мұхаммед ибн Аббад Хишамның қайта оралғанын жариялады және оған адалдығын білдірді. Келесі жылдары Севильяның ықпалына ішкен басқа тайфалар да осы үрдіске қосылды. 1060 жылға дейін Севилья билеушісі Аббад II әл-Мутадид осы Хишамның 1044 жылы мұрагер қалдырмай қайтыс болғанын мойындады, бірақ оның тірі қалғаны туралы «ыңғайлы қиялдау» кем дегенде 1082-83 жылдарға дейін сақталды, тіпті оның есімі Сарагоса тайфасының монеталарында да кездеседі.
Due to his disappearance, and hence his possible survival, Hisham II was revived as a symbol of legitimacy by the taifa kings who appeared following the definitive collapse of the caliphate: in 1035, the ruler of the Taifa of Seville, Abu al Qasim Muhammad ibn Abbad, announced that Hisham had reappeared, and declared his allegiance to him. Other taifas falling under Seville's sway during the following years followed suit. It was not until 1060 that the Sevillan ruler Abbad II al Mu'tadid acknowledged that this supposed Hisham had died in 1044 without a successor, but the "convenient fiction" of his survival lasted until at least 1082–83, when his name still appears in the coins of the Taifa of Zaragoza.