II Әббас халифа әл-Мансур: Өмірбаяны мен билігі

Кіріспе

2-ші Аббасид халифасы (754–775)

Әбу Жафар ʿАбд Алла ибн Мұхаммад әл-Мансур (/æ//l//m//æ//n/'s//ʊər/; أبو جعفر عبد الله بن محمد المنصور‎; 95 AH – 158 AH/714 CE – 6 қазан 775 CE) көбінесе тек әл-Мансур (المنصور) лақабымен белгілі, екінші Аббасид халифасы. Ол 136 AH жылдан 158 AH жылға дейін (754 CE – 775 CE) билік құрды, алдындағы ағасы әл-Саффахтың орнын басты. Ол Мадинат әл-Саламның "Дөңгелек қаласын" құрғандығымен танымал, ол империялық Бағдадтың ядросына айналды. Қазіргі заманғы тарихшылар әл-Мансурды Әббасид халифалығының нағыз негізін қалаушысы деп есептейді, ол әлем тарихындағы ең ірі мемлекеттердің бірі болып табылады, оның династияны тұрақтандыру және институционализациялаудағы рөлі үшін.

Түпбасқасы және ерте өмір

Әл-Суютидің Халифалар тарихы бойынша әл-Мансур 95 хижри – 158 хижри (714 жыл – 6 қазан 775 жыл) өмір сүрген. Әл-Мансур 714 жылы (95 хижри) Хижаздан көшіп келгеннен кейін Хұмеймада (қазіргі Иордания) Аббасидтер әулетінің үйінде дүниеге келді. Оның анасы – Салама, ол құл қыз болған. Әл-Мансур әл-Саффаның бауыры еді. Екеуі де Абдулла деп аталды, ал оларды ажырату үшін әл-Саффахты оның куниясы – Абу әл-Аббас деп атады. Әл-Мансур ислам пайғамбары Мұхаммедтің інісі Аббас ибн Абд әл-Мұтталибтің шөбересінің шөбересі болды. Әл-Мансурдың бауыры әл-Саффах 740 жылдары халифа болуға ниеттенді және әсіресе араб емес мұсылмандар тұратын Хорасан аймағында белсенділік танытты. 743 жылы Умаид халифасы Хишам ибн Абд әл-Малик қайтыс болғаннан кейін тұрақсыздық кезеңі басталды. Әл-Саффах 747 жылы Аббасид революциясын жетекшілік етті және оның билікке талап етуіне Ирактың барлық мұсылмандары қолдау көрсетті. Ол 750 жылы қарсыластарын жеңгеннен кейін Аббасид халифатының алғашқы халифасы атанды. Әл-Мансур 753 жылы (136 хижри) Меккеге жол тартқанда халифа болып жарияланды және келесі жылы таққа отырды. Әбу Жафар Абдалла ибн Мұхаммед «әл-Мансур» («жеңімпаз») деген лақап алды және өзінің жүрегі жақын туысы Иса ибн Мұсаны Аббасид халифатының мұрагері етіп бекітті. Бұл келісім Аббасид әулеті ішіндегі бәсекелестікті аяқтауға бағытталған еді, бірақ әл-Мансурдың билікке жолына оның ағасы Абдулла ибн Әли ерекше қарсылық көрсетті. Халифа болғаннан кейін әл-Мансур 754 жылы ағасын тұтқындап, 764 жылы өлтірді.

Әбу Мүслимнің өлімі және соңынан

Халық арасында танымал болған Аббасид генералы Әбу Мүслимнің күшінің артуынан қорқып, әл-Мансур оны өлтіруді мұқият жоспарлады. Әбу Мүслим халифамен сөйлесіп отырғанда, белгілі бір сигнал бойынша, оның төрт (кейбір дереккөздер бес дейді) сақшысы кіріп, генералды қазалық жарақатқа ұшыратты. Джон Айкин өзінің "Жалпы өмірбаянында" Мансурдың өлтірумен қанағаттанбағанын, ол "өлген денеге зұлымдық жасап, бірнеше күн сақтап, оны көруден ләззат алғанын" айтады. Бұрынғы уәзір ибн Аттия әл-Бахилиді қызметтен босатқаннан кейін, әл-Мансур оның міндеттерін Хузестаннан Әбу Әюб әл-Мүрияниге жүктеді. Әбу Әюб бұрын Сүлеймен ибн Хабиб ибн әл-Мухаллабтың хатшысы болған, ол әл-Мансурды жазалау үшін соққыға және сауаттан тыс қылуға бұйырған еді. Әбу Әюб әл-Мансурды осы жазадан құтқарған. Бірақ оны уәзір етіп тағайындағаннан кейін, әл-Мансур Әбу Әюбті түрлі қылмыстар, соның ішінде зорлық-зомбылық және адалсыздық жасады деп күдіктенді, бұл оның өліміне әкелді. Бос қалған хатшы лауазымына халифа әл-Мансур қайтыс болғанға дейін Абан ибн Садақа тағайындалды. Өз билігін нығайту үшін әл-Мансур жаңа императорлық резиденция және сарай қаласын – Салам (бейбітшілік қаласы) Мадинатын құрды, ол Императорлық астана Бағдадтың ядросы болды. Әл-Мансур Бағдадтың негізін ежелгі астана әл-Мадаиннің жанында, Тигр өзенінің батыс жағалауында, өзіне де, оның қолбасшыларына да қолайлы жерде салды. Шамамен 2,4 км диаметрі бар дөңгелек қала екі қабатты қалың қорғаныс қабырғасымен және Куфа, Сирия, Хорасан және Басра деп аталатын төрт қақпасымен қоршалған. Қаланың орталығында әл-Мансур халифа сарайын және бас мешітті салды. Әл-Мансур Бағдадты Ирактың Басра және Куфа қалаларындағы үлкен алаңдаушылыққа жауап ретінде салды, олар Әбу әл-Аббастың (кейін әл-Саффах деп танылған) қайтысынан кейін тәртіптің тұрақсыздығына алаңдады. Жаңа астананы салудың тағы бір себебі – Ирандық идеалдардың ықпалымен қалыптасқан, қарқынды дамып келе жатқан Аббасид бюрократиясын орналастыру және оларға тұрақтылықты қамтамасыз ету қажеттілігінің артуы болды. Әл-Мансур Бағдадтың жаңа мұсылмандық империялық астанасында қуатты орталықтандырылған халифат құру туралы өз көзқарасын ұстанды. Қалада ислам әлемінің барлық аймақтарынан келген әр түрлі дін мен мәдениеттердің ерлер мен әйелдері тұрды. Бағдад халқына христиандар, зороастрийшілер және еврейлер кірді және олар араб тілінде сөйлесті. Әл-Мансур әкімшілігін түрлі текті мұсылмандармен толықтыру арқылы исламдықты ілгерілетті. Бағдад әл-Мансурдың ең маңызды жетістіктерінің біріне айналды. Оның билігі көбінесе бейбіт болды, өйткені ол ішкі реформаларға, ауыл шаруашылығына және ғылымды қолдауға баса назар аударды. 764 жылы әл-Мансурдың ұлы әл-Махди халифалыққа мұрагер болып тағайындалды, бұл әл-Мансурдың сіңілі баласы Иса ибн Мұсадан басымдық алды, ол әл-Мансур халифа болып тағайындалғанда мұрагер болып тағайындалған еді. Бұл өзгеріске Аббасид әулетінің бір бөлігі және Хурасандағы Иса ибн Мұсаның жақтастары қарсылық көрсетті, бірақ Аббасид армиясы қолдады. Әл-Мансур 754 жылдан бері ұлының таққа отыруына қолдау көрсетіп, Иса ибн Мұсаның Аббасид әскеріндегі беделін әлсіретті. Әл-Табари өзінің "Пайғамбарлар мен патшалар тарихында" былай деп жазады: "Әбу Жафардың айнасы болды, онда ол досын жауынан ажырата алатын". Әл-Мансурдың құпия қызметі оның империясының шалғай аймақтарына дейін жетті және әлеуметтік толқулардан бастап инжірдің бағасына дейін барлық нәрсені білді, бұл Мансурды оның иеліктері туралы толық хабардар етті. Ол таңертең ерте тұрып, кешкі намазға дейін жұмыс істеді. Ол ұлына және мұрагеріне үлгі болды. Тарихи деректерге сәйкес, әл-Мансур ұлына: "Бүгінгі жұмысты ертеңге қалдырма және мемлекеттік істерге жеке қатыс. Ұйықтама, өйткені әкең халифатқа келгеннен бері ұйықтаған жоқ. Оның көзі ұйқыға кеткенде, оның рухы ояу болды" деді. Әсіресе, әл-Мансур Әбу әл-Дуванек ("Шағын ақшаның әкесі") деп аталды, салық жинаушыларын қатаң бақылады және мемлекеттік шығындардың мұқият бақылануын қамтамасыз етті. Ол: "Ақшасы жоқ адамның адамы жоқ, адамы жоқ адам жауының күшеюін қарайды" деген.

Fearing the increasing power of the Abbasid general Abu Muslim, who gained popularity among the people, al Mansur carefully planned his assassination. Abu Muslim was conversing with the Caliph when, at an appointed signal, four (some sources say five) of his guards rushed in and fatally wounded the general. John Aikin, in his work General Biography, narrates that Mansur, not content with the assassination, committed "outrages on the dead body, and kept it several days in order to glut his eyes with the spectacle." After relieving former vizier ibn Attiya al Bahili, al Mansur transferred his duties to Abu Ayyub al Muriyani from Khuzestan. Abu Ayyub was previously a secretary to Sulayman ibn Habib ibn al Muhallab, who in the past, had condemned al Mansur to be whipped and flogged to pieces. Abu Ayyub had rescued al Mansur from this punishment. Nevertheless, after appointing him as vizier, al Mansur suspected Abu Ayyub of various crimes, including extortion and treachery, which led to the latter's assassination. The vacant secretary role was granted to Aban ibn Sadaqa until the death of the caliph al Mansur. To consolidate his power al Mansur founded the new imperial residence and palace city Madinat as Salam (the city of peace), which became the core of the Imperial capital Baghdad. Al Mansur laid the foundations of Baghdad near the old capital of al Mada'in, on the western bank of the Tigris River, a location acceptable to him and his commanders. The circular city of about 2.4 km diameter was enclosed by a double thick defensive wall with four gates named Kufa, Syria, Khorasan, and Basra. In the center of the city al Mansur erected the caliph's palace and the main mosque. Al Mansur had built Baghdad in response to a growing concern from the chief towns in Iraq, Basra, and Kufa that there was lack of solidity within the regime after the death of Abu'l 'Abbas (later known as al Saffah). Another reason for the construction of the new capital was the growing need to house and provide stability for a rapidly developing Abbasid bureaucracy forged under the influence of Iranian ideals. Al Mansur pursued his vision of a powerful centralized caliphate in the new Muslim imperial capital of Baghdad. The city was populated with men and women of different faiths and cultures from all over the Islamic world. The Baghdad populace included Christian, Zoroastrian and Jewish minorities and communicated in Arabic. Al Mansur pursued Islamization by staffing his administration with Muslims of varied backgrounds. Baghdad became one of al Mansur's lasting achievements. His rule was largely peaceful as he focused on internal reforms, agriculture and patronage of the sciences,

In 764 al Mansur's son al Mahdi was made the designated heir to the caliphate, taking precedence over al Mansur's nephew Isa ibn Musa, who had been named the designated successor when al Mansur was crowned caliph. This change in succession was opposed by parts of the Abbasid family and some allies of Isa ibn Musa in Khurasan, but was supported by the Abbasid army. Al Mansur had cultivated support for his son's accession since 754, while undermining Isa ibn Musa's position within the Abbasid military. Al Tabari writes in his History of Prophets and Kings: "Abu Ja'far had a mirror in which he could descry his enemy from his friend." Al Mansur's secret service extended to remote regions of his empire, and were cognizant of everything from social unrest to the price of figs, making Mansur very knowledgeable of his domains. He rose at dawn, worked until evening prayer. He set the example for his son and heir. According to historic sources al Mansur advised his son: “put not off the work of today until tomorrow and attend in person to the affairs of state. Sleep not, for thy father has not slept since he came to the caliphate. For when sleep fell upon his eyes, his spirit remained awake.” Notably frugal, al Mansur was nicknamed Abu al Duwaneek (“the Father of Small Change”), kept close tabs on his tax collectors, and made sure public spending was carefully monitored. He is reported as having said “he who has no money has no men, and he who has no men watches as his enemies grow great.”

Оның басшылығымен ислам ғалымдары

Алидтер – Мұхаммедтің ең жақын туысы және ағайындысы Әли ибн Әби Талибтен тараған топ, Аббасидтермен Омейяларға қарсы күрескен. Олар билікті Әлидің шөбересі, сол кездегі ислам заң ғылымының ең ықпалды ғалымдарының бірі болған Имам Джафар әл-Садыққа беруді қалаған. Аббасидтер отбасының билікті Алидке беруге ниеті жоқ екені анық болғанда, Әлиге адал топтар оппозицияға көшті. Әл-Мансурдың Алидтерге қатысты қатал мінезі 762–763 жылдары көтеріліске әкелді, бірақ олар соңында жеңілді, бұл Әл-Мансурдың билігінің оныншы жылында болды. Мұхаммедтің немересі, Имам Хасан ибн Әлидің немерелері Мұхаммед пен Ибрагим ибн Абдалла, Әл-Мансурдың билігіне қарсы шыққаннан кейін қуғынға ұшырады. Олар қуғыннан құтылып қалды, бірақ Әл-Мансурдың ашуы олардың әкесі Абдалла ибн Хасанға және оның басқа да отбасы мүшелеріне тиді. Кейіннен Абдалланың ұлдары жеңіліп, қаза тапты. Әл-Мансур ғалымдарды сарайына шақырып, астрономдардың қолдаушысы ретінде танымал болды. Әл-Мансурдың Бағдадтағы сотына аспан денелерінің орнын есептеу кестелерін қамтитын Үнді астрономиялық еңбегі "Зиж әл-Синдхинд" ұсынылғанда, Әл-Мансур осы маңызды үнді жұмысын санскриттен араб тіліне аударуды бұйырды. "Зиж әл-Синдхинд" араб тіліндегі астрономиялық кестелері мұсылман ғалымдары арасында кеңінен қолданыс тапты. Әл-Мансур билігі кезінде грек еңбектері де аударылды, мысалы, Птолемейдің "Алмагест" және Евклидтің "Элементтері". Әл-Мансур білімді жүйелі түрде жинақтау мақсатымен астрономия, математика, медицина, философия және басқа ғылымдар бойынша парсы кітаптарын аудартты. Парсы кітаптарын аудару ежелгі Иран мұрасына деген қызығушылықтың артуымен және Әл-Мансур қолдаған парсы жаңғыру қозғалысының бір бөлігі болды. Персияның исламға дейінгі тілі – пахлави тіліндегі еңбектерді аудару және зерттеу Аббасид халифатын қолдаған зиялылар мен авторлар арасында кең таралды. Әл-Мансурдың әкімшілігінде парсы тегінен шыққан мемлекеттік хатшылар патшалық басқарудың тарихы мен принциптері туралы пахлави мәтіндерін аударуға қаржы жұмсады. Ибн әл-Мукаффа Сасани империясының жүйесі мен иерархиясын сипаттаған мәтіндердің танымал араб тіліндегі аудармаларын жасады. Әл-Мансур аударманың сапасына ерекше мән берді және Евклидтің "Элементтерін" екі рет аудару үшін әл-Хаджадж ибн Юсуф ибн Матарға төлем жасады. 765 жылы Әл-Мансур асқазан ауруынан зардап шекті және Гундешапурдан христиан сириялық тілінде сөйлейтін дәрігер Джурджис ибн Бухтишуді Бағдадқа шақырып, емдеуге алды. Осылайша Әл-Мансур Аббасид халифаларының дәстүрін қалыптастырды, олар несториандық христиан Бухтишу отбасының дәрігерлеріне өздерінің қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін, сондай-ақ медициналық мәтіндерді араб тіліне аударуға және түпнұсқа араб медициналық трактаттарын жазуға ақы төлейтін.

The Alids, a group descended from Muhammad's closest male relative and cousin Ali ibn Abi Talib, had fought with the Abbasids against the Umayyads. They wanted the power to be given to the Imam Ja'far al Sadiq, a great grandson of Ali and one of the most influential scholars in Islamic jurisprudence at the time. When it became clear that the Abbasid family had no intention of handing the power to an Alid, groups loyal to Ali moved into opposition. Al Mansur's harsh treatment towards the Alids led to a revolt in 762–763, but they were eventually defeated. in the tenth year of al Mansur's reign. Muhammad and Ibrahim ibn Abdallah, the grandsons of Imam Hassan ibn Ali, grandson of Muhammad, were persecuted by al Mansur after rebelling against his reign. They escaped his persecution, but al Mansur's anger fell upon their father Abdallah ibn Hassan and others of his family. Abdallah's sons were later defeated and killed. Al Mansur called scientists to his court and became noted as patron of astronomers. When al Mansur's Baghdad court was presented with the Zij al Sindhind, an Indian astronomical handbook that included tables to calculate celestial positions, al Mansur ordered for this major Indian work on astronomy to be translated from Sanskrit to Arabic. The astronomical tables in the Arabic translation of Zij al Sindhind became widely adopted by Muslim scholars. During al Mansur reign Greek works were also translated, such Ptolemy's Almagest and Euclid's Elements. Al Mansur had Persian books on astronomy, mathematics, medicine, philosophy and other sciences translated in a systematic campaign to collect knowledge. The translation of Persian books was part of a growing interest in ancient Iranian heritage and a Persian revivalist movement which al Mansur sponsored. The translation and study of works in Pahlavi, a pre Islamic language of Persia, became fashionable among intellectuals and authors who supported the Abbasid caliphate. Government secretaries of Persian descent in al Mansur's administration sponsored translations of Pahlavi texts on the history and principles of royal administration. Popular Arabic translations were produced by Ibn al Muqaffa of texts that documented the systems and hierarchies of the Sasanian Empire. Al Mansur was greatly interested in the quality of the translation and paid al Ḥajjāj ibn Yūsuf ibn Maṭar to translate Euclid's Elements twice. In 765 al Mansur suffered from a stomach ailment and called the Christian Syriac speaking physician Jurjis ibn Bukhtishu from Gundeshapur to Baghdad for medical treatment. In doing so al Mansur started the tradition among Abbasid caliphs, who would pay physicians of the Nestorian Christian Bukhtishu family to attend to their needs and to write original Arabic medical treatises, as well as translate medical texts into Arabic.

Сыртқы саясат

751 жылы бірінші Аббасид халифасы әл-Саффа Талас шайқасында қытайлық Тан әулетін жеңді. Қытай деректері әл-Мансурдың Қытайға дипломатиялық делегацияларды үнемі жіберіп тұрғанын көрсетеді. Әл-Мансурдың делегациялары Қытайда Хейи Даши (қара киім киген арабтар) деп белгілі болды. 756 жылы әл-Мансур Тан императоры Суцзунға Ан Лушан көтерілісіне көмектесу үшін 3000 жалдамалы әскер жіберді. Ан Лушан көтерілісі кезінде Янчжоу қасабында (760) бұрынғы Ян көтерілісшісі генерал Тянь Шэнгун шетелдік араб және парсы мұсылман саудагерлерін қырғынға ұшыратты. Византия императоры Константин V, Омейяд халифатының әлсіздігін пайдаланып, мұсылман билеушілерінен жерлерді қайтарып алды. Омейяд халифаты әл-Мансурдың ізашары әл-Саффахтан жеңілгеннен кейін, Константин V Арменияға шапқындап, 751 және 752 жылдары оның бір бөлігін басып алды. Әл-Мансурдың билігі кезінде мұсылман әскерлері Византия аумағына шабуылдар жасады. Әл-Мансур Византия империясымен келіссөздер жүргізіп, тұтқынды құтқару үшін алым төлеген алғашқы Аббасид халифасы болды. Константин V пен әл-Мансурдың дипломаттары тұтқындарды алмасу туралы алғашқы келіссөздерді 756 жылы бастады. 763 жылы әл-Мансур әскерін Аббасид империясы үшін әл-Андалусты жаулап алуға жіберді. Бірақ Омейяд халифасы Абд ар-Рахман I өз аумағын сәтті қорғады. Әл-Мансур кері шегінді және содан кейін өзінің әскерін империясының шығыс бөлігін, бұрынғы Парсының бір бөлігі болған жерлерді ұстауға бағыттады. Кейбір тарихшылар әл-Мансурды Аббасид-Каролинг одағын құруға ықпал еткен деп санайды. Шындығында, 765 жылы Каролинг патшасы Пипин III, әл-Мансурдың Бағдат сарайына дипломатиялық елшілерді жіберіп, франк дипломатиясының жаңа дәуірін ашты. Пипин III, олардың ортақ жауы Кордова әмірлігіне қарсы әл-Мансурмен одақтасуға тырысқан болуы мүмкін. 768 жылы Пипин III-тің елшілері халифа әл-Мансурдың елшілерімен бірге Францияға оралды. Пипин III Аквитанияда әл-Мансурдың делегациясын қабылдады және жаңа одақтың белгісі ретінде сыйлықтар алмасты. Бұл одақ 797 және 807 жылдар аралығында патша Шарль Ұлы мен халифа Харун әл-Рашид елшіліктер құрған кезде нығайды. Әл-Мансур өзінің христиан халқына қатал қатысты; ол "олардан үлкен күшпен жеке салық жинады және оларға құлдықтың белгілерін салған". Оның әкесі Мансур әл-Химяри болды. Оның Язид есімді інісі болды. Оның екі ұлы болды: Мұхаммед (болашақ халифа әл-Махди) және Джафар. Ол әл-Мансурдың ағаларының бірі болды. Ол әл-Мансурдың халифаты кезінде қайтыс болды. Фадл ибн Рабианың басқа бір хабарламасында, ол Мансурдың қайтыс болған сәтінде оның жанында болғанын айтады, ол Маимун құдығының жанындағы әл-Батада қайтыс болды және алпыс бес жасында әл-Хаджунға жерленді. Бұл хабарламада Мансур қабырғаға жазылған жаман белгілер туралы ойшалап, күмбезді бөлмеде отырды. Әл-Рабия: "Мен қабырғада ештеңе жазылғанын көрмеймін. Оның беті таза және ақ", - деді. Сонда әл-Мансур: "Менің жаным оның жақын кетуіне дайындалу керектігі туралы ескертілді", - деді. Маймун құдығына жеткеннен кейін ол: "Аллаға мақтау болсын", - деді және сол күні қайтыс болды. Әл-Мансур қайтыс болғанда халифаттың қазынасында 600 миллион дирхам және он төрт миллион динар болды.

In 751 the first Abbasid caliph al Saffah had defeated the Chinese Tang dynasty in the Battle of Talas. Chinese sources record that al Mansur sent his diplomatic delegations regularly to China. Al Mansur's delegations were known in China as Heiyi Dashi (Black Clothed Arabs). In 756 al Mansur sent 3,000 mercenaries to assist Emperor Suzong of Tang in the An Lushan rebellion. A massacre of foreign Arab and Persian Muslim merchants by former Yan rebel general Tian Shengong happened during the An Lushan rebellion in the Yangzhou massacre (760),

The Byzantine emperor Constantine V had used the weakness of the Umayyad caliphate to regain land from Muslim rulers. After the Umayyad caliphate was defeated by al Mansur's predecessor al Saffah, Constantine V invaded Armenia and occupied parts of it throughout 751 and 752. Under al Mansur's rule Muslim armies conducted raids on Byzantine territory. Al Mansur was the first Abbasid caliph to hold a ransom meeting with the Byzantine Empire. Diplomats in the service of Constantine V and al Mansur first negotiated the exchange of prisoners in 756. In 763 al Mansur sent his troops to conquer al Andalus for the Abbasid empire. But the Umayyad caliph Abd al Rahman I successfully defended his territory. Al Mansur withdrew and thereafter focused his troops of holding the eastern part of his empire on lands that were once part of Persia. Some historians credit al Mansur with starting the Abbasid–Carolingian alliance. In fact, it was the first Carolingian king Pippin III who initiated a new era of Franconian diplomacy by sending diplomatic envoys to al Mansur's Baghdad court in 765. It is probable that Pippin III sought an alliance with al Mansur against their common enemies, the Emirate of Córdoba. In 768 the envoys of Pippin III returned to Francia along with caliph al Mansur's ambassadors. Pippin III received al Mansur's delegation in Aquitaine and gifts were exchanged as a sign of the new alliance. This alliance was solidified when between 797 and 807 king Charlemagne and caliph Harun al Rashid established embassies. Al Mansur's treatment of his Christian subjects was severe; he "collected from them capitation with much vigor and impressed upon them marks of slavery." Her father was Mansur al Himyari. She had a brother named Yazid. She had two sons, Muhammad (future Caliph al Mahdi) and Ja'far. one of al Mansur's uncles. She died during al Mansur's caliphate. A different narration from Fadl ibn Rabi'ah, who claimed to have been with Mansur at his time of death, states that he died at al Batha' near the Well of Maimun in which he would have been buried at al Hajun at sixty five years of age. In this narration, Mansur was sitting in a domed room hallucinating about ill omen writings on the wall. When al Rabiah replied "I see nothing written on the wall. Its surface is clean and white," al Mansur replied, "my soul is warned that she may prepare for her near departure." After reaching the Well of Maimun, he reportedly said "God be praised" and succumbed to death that very day. When al Mansur died, the caliphate's treasury contained 600,000,000 dirhams and fourteen million dinars.