Скандинавия мифологиясы: Мимир – даналық пен білімді құдай. Оның кесілген басы Одинді құпия кеңестермен қамтамасыз етеді. Мифтер, аңыздар туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нордтардың даналық құдайы
Norse god of wisdom
Мимир немесе Мим – ақыл-парасатымен және білімімен танымал, Эсир-Ванир соғысы кезінде басы кесілген норд мифологиясының кейіпкері. Содан кейін Один Мимирдің басын алып жүріп, одан құпия білім мен кеңес алады. Мимир туралы мәліметтер 13 ғасырда ежелгі дәстүрлі көздерден жинақталған «Поэтикалық Эдда», 13 ғасырда исландиялық Снорри Стурлусон жазған «Прозалық Эдда» және де Снорри Стурлусонның 13 ғасырда жазған «Хеймскрингла» шығармаларында, Эсирлердің бірі ретінде эухемеризацияланған түрде келтірілген. Мимирдің есімі Мимисбруннр құдығының атында және ғалымдардың пікірінше, Иггдрасилдің атауы болып саналатын Мимамейдр және Ходмимис холт атауларында кездеседі. Ғалымдар Бестла Мимирдің қарындасы болуы мүмкін деп жорамалдайды, сондықтан Мимир Одиннің анасының інісі болуы мүмкін.
Mímir or Mim is a figure in Norse mythology, renowned for his knowledge and wisdom, who is beheaded during the Æsir–Vanir War. Afterward, the god Odin carries around Mímir's head and it recites secret knowledge and counsel to him. Mímir is attested in the Poetic Edda, compiled in the 13th century from earlier traditional sources, the Prose Edda, written in the 13th century by Snorri Sturluson of Iceland, and in euhemerized form as one of the Æsir in Heimskringla, also written by Snorri Sturluson in the 13th century. Mímir's name appears in the names of the well Mímisbrunnr, and the names Mímameiðr and Hoddmímis holt, which scholars generally consider to be names for Yggdrasil. Scholars have proposed that Bestla may be Mímir's sister, and therefore Mímir would be Odin's maternal uncle.
Этимология
Мимир мен Мим деген есімдер тарихи тіл білімі мамандары үшін қиындық тудырады. Дегенмен, филологтар арасында ең көп қабылданған этимология бойынша, Мимир прото-индоевропалық *(s)mer етістігінің қайталануынан туындаған, ол "ойлау, еске түсіру, толғану, алаңдау" мағынасын білдіреді (санскрит тіліндегі smárati, авеста тіліндегі hi šmaraiti, ежегі грек тіліндегі mermaírō, гот тіліндегі maúrnan сөздерімен салыстырыңыз). Ғалымдар Мимир мен Мим есімдерінің ағылшын тіліндегі 'memory' сөзімен және оған байланысты түсініктермен байланысты болуы мүмкін екенін атап көрсетеді.
The proper names Mímir and Mim present difficulties for historical linguists. However, the most generally accepted etymology among philologists is that Mímir stems from a reduplication of the Proto Indo European verb *(s)mer , meaning 'to think, recall, reflect, worry over' (compare Sanskrit smárati, Avestan hi šmaraiti, Ancient Greek mermaírō, Gothic maúrnan). In turn, scholars note that the names Mímir and Mim are therefore likely ultimately to be related to the modern English word 'memory' and its associated concepts.
Поэтикалық Эдда
Мимир «Поэтикалық Эдда» поэмаларындағы «Вёлуспа» және «Сигрдрифумаль» өлеңдерінде есімдері аталады. «Вёлуспа» поэмасында Мимир екі шумақта айтылады. 28-ші шумақта Одиннің Мимирдің құдығына көзін құрбан етуі және Мимирдің «Қырғындардың Әкесі [Один] тілігінен» әр таңда мед ішетіні туралы айтылады. 46-шы шумақта Рагнарёк туралы сөз келеді, онда Мимирдің «ұлдары» «тағдыр өртеніп жатқанда» ойнап жүр (олар туралы қосымша мәлімет сақталмаған), Хаймдалр құдайы Гьяллархорнға үрлейді және Мимирдің кесілген басы Одинге кеңес береді. «Сигрдрифумаль» поэмасының 14-ші шумағында Мимирдің сөйлейтін, басы кесілгені туралы айтылады. «Фьолсвиннсмаль» поэмасының 20-шы және 24-ші шумақтарында Иггдрасил Мимамейдр деп аталады.
Mímir is mentioned in the Poetic Edda poems Völuspá and Sigrdrífumál. In Völuspá, Mímir is mentioned in two stanzas. Stanza 28 references Odin's sacrifice of his eye to Mímir's Well, and states that Mímir drinks mead every morning "from the Father of the Slain's [Odin] wager." Stanza 46 describes that, in reference to Ragnarök, the "sons" of Mím are at play while "fate burns" (though no further information about these "sons" has survived), that the god Heimdallr blows the Gjallarhorn, and that Mímir's severed head gives counsel to Odin. The single mention in stanza 14 of Sigrdrífumál is also a reference to Mímir's speaking, decollated head. Stanzas 20 and 24 of the poem Fjölsvinnsmál refer to Yggdrasil as Mímameiðr.
Эдда прозасы
Прозалық Эдданың «Гилфагиннинг» кітабының 15-тарауында, өзімен аттас құдықтың иесі ретінде Мимир өзі одан су ішіп, зор білімге ие болады. Ол құдықтан су ішу үшін Гьяллархорнды пайдаланады, бұл су ішу мүйізі Рагнарёк басталуын жариялау үшін Хаймдалл қолданатын дабыл мүйізімен аттас. Бұл бөлімде құдықтың Йггдрасильдің үш түбірінің бірінің астында, мұздық жотндар мекендейтін әлемде орналасқандығы айтылады. 51-тарауда Рагнарёк басталғанда «Хеймдалл тұрып, бар күшімен Гьяллархорнды үрлейді. Ол барлық құдайларды оятып, кеңес құруға шақырады. Один енді Мимир құдығына барып, өзі және оның ізбасарлары үшін ақыл сұрайды. Йггдрасиль тербеліп, аспан мен жерде қорқынышсыз ешбір нәрсе қалмайды» делінеді. Прозалық Эдданың «Скальдскапармал» кітабында Мимирдің есімі түрлі кенингтерде кездеседі. Бұл кенингтердің ішінде үш жерде «Мимирдің досы» («Один») үшін, «Мимирдің қиянаты» («жотун») үшін кенингтер, сондай-ақ жотун атауларының тізімі бар.
In chapter 15 of the Prose Edda book Gylfaginning, as owner of his namesake well, Mímir himself drinks from it and gains great knowledge. To drink from the well, he uses the Gjallarhorn, a drinking horn which shares its name with the sounding horn used by Heimdallr intended to announce the onset of Ragnarök. The section further relates that the well is located beneath one of the three roots of Yggdrasil, in the realm of the frost jötnar. Chapter 51 relates that, with the onset of Ragnarök, "Heimdall stands up and blows the Gjallarhorn with all his strength. He wakens all the gods who then hold an assembly. Odin now rides to Mimir's Well, seeking council for both himself and his followers. The ash Yggdrasil shakes, and nothing, whether in heaven or on earth, is without fear." In the Prose Edda book Skáldskaparmál, Mímir's name appears in various kennings. These kennings include "Mím's friend" (for "Odin") in three places, "mischief Mímir" (a kenning for "jötunn"), and among a list of names for jötunn.
Геймскрингла
Мимир «Хеймскрингла» жинағындағы «Инглинг сагасының» 4 және 7-тарауларында еске алынады. 4-тарауда Снорри Эсир-Ванир соғысының эухемеризацияланған баяндамасын ұсынады. Снорри екі тараптың соғыстан шаршап, бітім орнату үшін кездесуге келіскенін айтады. Екі тарап та кездесіп, кепілдер алмастырды. Ванахаймр Асгардқа өздерінің ең жақсы адамдарын – бай деп сипатталатын Ньордты және оның ұлы Фрейрді, Асаландтың Хонирімен алмастырып жіберді. Хонирдің денелі, сұлу және Ванахаймр халқының басшы болуға лайық деп есептегені айтылады. Сонымен қатар, Эсирлер Мимді (үлкен түсінігі бар адам ретінде сипатталатын) Ванахаймрдың ең дана адамы деп Снорри атап көрсеткен Квасирмен алмастырды. Снорри былай жалғастырады: Ванахаймрға келгеннен кейін Хонир дереу басшы болып тағайындалды, ал Мимир оған жиі жақсы кеңес берді. Бірақ Хонир Мимирсіз отырыстар мен Тингте болғанда әрқашан: «Басқалар шешсін», – деп жауап беретін.
Mímir is mentioned in chapters 4 and 7 of the saga Ynglinga Saga, as collected in Heimskringla. In chapter 4, Snorri presents a euhemerized account of the Æsir Vanir War. Snorri states that the two sides eventually tired of the war and both agree to meet to establish a truce. The two sides meet and exchanged hostages. Vanaheimr are described as having sent to Asgard their best men: Njörðr—described as wealthy—and his son Freyr in exchange for Asaland's Hœnir—described here as large, handsome, and thought of by the people of Vanaheimr well suited to be a chieftain. Additionally, the Æsir send Mímir—described as a man of great understanding—in exchange for Kvasir, who Snorri describes as the wisest man of Vanaheimr. Snorri continues that, upon arrival in Vanaheimr, Hœnir was immediately made chief and Mímir often gave him good counsel. However, when Hœnir was at meetings and at the Thing without Mímir by his side, he would always answer the same way: "Let others decide."
Теориялар
Hávamál 140 негізінде – онда Один анасы Бестланың есімсіз бауырынан тоғыз сиқырлы ән үйренеді – кейбір ғалымдар Бестланың бауыры шындығында Мимир болуы мүмкін деп болжайды, ол Одиннің шешесінің інісі болар еді. Бұл сонымен қатар Мимирдің әкесі Бөлторн болуы керек екенін білдіреді. Виктор Ридбергтің теорияларында Мимирдің әйелі – Синмара, оның аты Fjölsvinnsmal поэмасында айтылған. Ридбергке сәйкес, Синмара ("сіңірді жарақаттаушы") деген есім "Мимир Нидхадтың" "Вёлундтың тізе буындарын кесуге бұйрық берген патшайымына" сілтеме жасайды.
On the basis of Hávamál 140 – where Odin learns nine magic songs from the unnamed brother of his mother Bestla – some scholars have theorized that Bestla's brother may in fact be Mímir, who would then be Odin's maternal uncle. This also means that Mimir's father would be Bölþorn. In the theories of Viktor Rydberg, Mímir's wife is Sinmara, named in the poem Fjölsvinnsmal. According to Rydberg, the byname Sinmara ("sinew maimir") refers to "Mímir Niðhad"'s "queen ordering Völund's hamstrings to be cut".