Француз Полинезиясындағы саяси дағдарыс және сайлаулар

Кіріспе

2004 жылғы 23 мамырда Француз Полинезиясында Парламент мүшелерін сайлау үшін заң шығару сайлаулары өтті. Күтпеген нәтижеде Оскар Темарудың тәуелсіздік үшін күресетін прогрессивтік коалициясы 57 орындық парламентте бір орындық артықшылықпен үкімет құрды, Гастон Флоссе басқаратын консервативтік партияны жеңіп шықты (Француз Полинезиясындағы саяси партиялар тізімін де қараңыз). 2004 жылғы 8 қазанда Гастон Флоссе басқаратын оппозициялық партия үкіметке сенімсіздік білдіретін резолюцияны қабылдады. Бұл саяси дағдарысқа және Францияның орталық үкіметі ауыр саяси дағдарыс жағдайында жергілікті билік органдарында қайта сайлау жариялау үшін өкілеттіктерін пайдалану керек пе деген пікір қақтығысына әкеп соқты.

Уақыт шкаласы

23 мамыр 2004: Француз Полинезиясының Ассамблеясында (Assemblée de la Polynésie française) аумақтық жиналыс сайлаулары өтті. Тәуелсіздікті жақтас Оскар Темару бастаған прогрессивтік коалиция 26 (немесе 27) орын жеңіп алды және 3 (немесе 2) автономист мүшемен коалиция құрып, бір дауыс артықшылығымен үкімет құрды (Француз Полинезиясындағы саяси партиялар тізіміне де қараңыз). Гастон Флос басқаратын консервативтік партия 28 орын иеленді. 10 маусым 2004: Бұрынғы президент Гастон Флос және оның консервативтік партиясы Тахоераа Хуираатира президенттік сайлауға (Le président de la Polynésie française) қатыспай, оны күштен шығарды, себебі үштен екінің кворумы қажет болды. Кейіннен ол Оскар Темарудан бір қолдаушыны жоғалтты. 14 маусым 2004: Оскар Темару 57 дауыстан 30-ын алып, президент (Le président de la Polynésie française) болып сайланды (қарапайым көпшілік кворумы қажет болған кезде). 5 қазан 2004: Француз Полинезиясы Ассамблеясына (Assemblée de la Polynésie française) екі сенімсіздік білдіру ұсынысы енгізілді. Біреуі Гастон Флос партиясы Тахоераа Хуираатирадан, екіншісі Флос партиясының үш бұрынғы мүшесі бар «Те Ара» жаңа тобынан. 9 қазан 2004: Консервативтік Тахоераа Хуираатира ұсынған сенімсіздік білдіру ұсынысы 57 дауыстан 29-ымен қабылданды. Бұл ұсынысты оппозиция жетекшісі Гастон Флос жасады, себебі Оскар Темару бұрынғы үкіметтің аудитін жүргізуді бұйырған еді. Екінші сенімсіздік білдіру ұсынысы бойынша дауыс берілмеді. 12 қазан 2004: Тахоераа Хуираатира өзінің президенті Гастон Флоссты француз әкімшілігіндегі Француз Полинезиясының президенттігіне ресми кандидат деп жариялады. Француз Полинезиясы Ассамблеясының президенті (Le président de l'Assemblée de la Polynésie française) Антони Герос, Оскар Темарудың коалициялық үкіметінен, парламенттің 25 қазанда жаңа үкімет президентін (Le président de la Polynésie française) сайлау үшін жиналуын талап етті. Алайда, бұл күн Француз Полинезиясындағы Франция Республикасының Жоғарғы комиссары (Le Haut Commissaire de la République en Polynésie française) Мишель Матьенің кеңесіне қайшы келді, ол жазбаша хаттарында Француз Полинезиясы Ассамблеясының (Assemblée de la Polynésie française) сенімсіздік білдіру қабылданғаннан кейін 15 күн ішінде үкіметтің жаңа президенті (Le président de la Polynésie française) туралы дауыс беруге міндетті екенін мәлімдеді. Француз Полинезиясы Ассамблеясының үшінші вице-президенті, Гастон Флос партиясынан Лана Тетуануи, Ассамблеяның 2004 жылдың 20 қазанында отырыс шақыруын ұсынды. 15 қазан 2004: Оскар Темарудың жаңа сайлау туралы екінші өтініші Францияның Теңіз Аймақтары министрі (la Ministre de l’Outre mer) Бриджит Жирардин тарапынан қабылданбады. 16 қазан 2004: 20 000-нан астам адам Француз Полинезиясының басты аралы Таитидегі Папете қаласынан Оскар Темаруды қолдап, жаңа сайлау талап етумен шеруге шықты. Демонстрациялар Француз Полинезиясының басқа да аймақтарында өтті. 19 қазан 2004: Француз Полинезиясының уақытша үкімет басшысы Оскар Темару Папете әкімшілік сотынан (Le Tribunal administratif de la Polynésie française) 9 қазанда қабылданған сенімсіздік білдіру ұсынысын тоқтатуды, содан кейін жоюды сұрады. 20 қазан 2004: Француз Полинезиясы Ассамблеясы жиналды, бірақ Оскар Темаруды қолдаған мүшелердің бойкоты салдарынан қажетті кворум болмағандықтан, жаңа президентті (Le président de la Polynésie française) сайлай алмады. 22 қазан 2004: Француз Полинезиясы Ассамблеясы президентті (Le président de la Polynésie française) сайлау үшін жиналды. Қарапайым көпшілік қажет болды. Гастон Флос бір дауыспен қайта сайланды (Le président de la Polynésie française) және уақытша президент Оскар Темару бойкот еткен парламенттік сессияда дереу ант берді. Парламент Флосседі 57 дауыстан 29-ымен сайлады; тәуелсіздік жақтастарының 28 мүшесі дауыс беруге бойкот жасады. Француз Полинезиясы Ассамблеясының президенті Антони Герос (Antony Géros) жұма күнгі отырысқа қатыспады және Флосседің сайлауын «Тахоераа Хуираатира президентінің сайлауы» деп сипаттады, бұл Флосседің автономияны жақтаушы және тәуелсіздікке қарсы партиясына сілтеме еді. Герос 25 қазан күні парламенттің сенімсіздік білдіруден кейін үкімет президентін сайлауға заңды күн екенін айтты. 23 қазан 2004: Мемлекеттік кеңес (Францияның ұлттық жоғарғы әкімшілік соты) судьясы Таитиден 9 қазандағы француз полинезиясының президенті (Le président de la Polynésie française) Оскар Темарудың көпшілік коалициялық үкіметін құлатқан сенімсіздік білдіру ұсынысын тоқтату туралы екі өтінішті қабылдамады. 26 қазан 2004: Француз Полинезиясындағы жағдай шиеленісіп тұр, өйткені басшылық әлі де күмәнді. Заң шығарушы кеңес 25 қазанда отырыс өткізбеді. Парламент спикері (Le président de l'Assemblée de la Polynésie française) Антони Герос өзі белгілеген отырыстың төрағасы ретінде келмеді. 22 қазанда президент болып сайланған Гастон Флос демалыс күндері президенттік сарайға кіруге тырысты, бірақ есік жабық болды. 15 қараша 2004: Мемлекеттік кеңес Гастон Флос өтініші бойынша мамыр айындағы Жеңіл Аралдар сайлау округіндегі сайлауды оның себебі сайлау комиссиясының бейтараптығы сақталмағандықтан, дауыс есептесуінің айырмашылығы шағын болғандықтан нәтижелерге әсер еткен болуы мүмкін деп жойды. 13 ақпан 2005: Француз Полинезиясы Ассамблеясына Жеңіл Аралдар сайлау округінде қайта сайлау өтті. Тәуелсіздік жақтас коалиция 30 орын жеңіп алды: Коалиция құрамында Оскар Темарудың «Тавини Хуираатира» (халыққа қызмет ететін) партиясымен «Демократия үшін одақ» (Union pour la Démocratie) 27 орынды жеңіп алды, ал «Жаңа Демократия үшін одақ» (Alliance pour une Démocratie Nouvelle) 3 орын жеңіп алды. Консервативтік коалиция (бір ғана партиядан тұрады), автономияны жақтаушы, тәуелсіздікке қарсы «Тахоераа Хуираатира» (халықтық жиын) тек 27 орын жеңіп алды. 3 наурыз 2005: Оскар Темару Француз Полинезиясының президенті (Le président de la Polynésie française) болып екінші рет сайланды.

23 May 2004: Elections for the Assembly of French Polynesia (Assemblée de la Polynésie française), the territorial assembly of French Polynesia, held. A progressive coalition led by pro independence Oscar Temaru wins 26 (27 respectively) seats and forms a coalition with 3 (2 respectively) autonomist members to form a Government with a majority of one (see also List of political parties in French Polynesia). The conservative party led by Gaston Flosse has 28 seats. 10 June 2004: Former President, Gaston Flosse, and his conservative party, Tahoeraa Huiraatira, stayed away from the presidential (Le président de la Polynésie française) election, thus invalidating it, as a three fifths quorum was required. He subsequently lost one defector to Oscar Temaru. 14 June 2004: Oscar Temaru elected President (Le président de la Polynésie française) (when a simple majority quorum was required), gaining 30 out of 57 votes. 5 October 2004: Two motions of censure tabled in the Assembly of French Polynesia (Assemblée de la Polynésie française). One from Gaston Flosse's Tahoeraa Huiraatira party, and one from a new group, Te Ara, that includes three former members of Flosse’s party. 9 October 2004: A motion of censure tabled by the conservative Tahoeraa Huiraatira, was adopted by 29 votes out of 57. The motion was proposed by opposition leader Gaston Flosse after Oscar Temaru ordered an audit of the previous government, which was led by Gaston Flosse. A second censure motion was not voted upon. 12 October 2004: Tahoeraa Huiraatira, endorses its President, Gaston Flosse, as its official candidate for the Presidency in the French administered territory of French Polynesia (Le président de la Polynésie française). The President of the Assembly of French Polynesia (Le président de l'Assemblée de la Polynésie française), Antony Géros, from Oscar Temaru's coalition government, insisted that the parliament should meet on October 25 to elect a new government president (Le président de la Polynésie française). However, this date was against the advice of the French High Commissioner of the Republic in French Polynesia (Le Haut Commissaire de la République en Polynésie française) Michel Mathieu who stated in written letters that the Assembly of French Polynesia (Assemblée de la Polynésie française) is required to vote on a new government president (Le président de la Polynésie française) within 15 days of the passage of a censure motion. The third Vice president of the Assembly of French Polynesia, Lana Tetuanui from Gaston Flosse’s party, called for the Assembly to sit on October 20, 2004. 15 October 2004: Second request by Oscar Temaru for fresh elections denied by French minister for overseas Territories (la Ministre de l’Outre mer) Brigitte Girardin. 16 October 2004: More than 20,000 people march through Papeete on Tahiti, the main island of French Polynesia, in support of Oscar Temaru demanding new elections. Demonstrations also occur across French Polynesia. 19 October 2004: French Polynesia’s caretaker government president, Oscar Temaru, has asked the Papeete administrative court (Le Tribunal administratif de la Polynésie française) to suspend, then cancel the October 9 adopted censure motion. 20 October 2004: The Assembly of French Polynesia meets, but is unable to elect a new president (Le président de la Polynésie française) as there is not a required quorum in attendance due to a boycott of members supporting Oscar Temaru. 22 October 2004: The Assembly of French Polynesia meets to elect President (Le président de la Polynésie française). Simple Majority required. Gaston Flosse was re elected (Le président de la Polynésie française) by a one vote majority and sworn in immediately during a parliamentary session boycotted by caretaker President Oscar Temaru. The parliament elected Flosse with 29 of 57 votes; the 28 pro independence members boycotted the vote. Antony Géros, the president of the Assembly of French Polynesia (Le président de l'Assemblée de la Polynésie française), did not participate in Friday’s session, and also described Flosse’s election Friday as an "election of the president of the Tahoeraa Huiraatira", which is a reference to Flosse’s pro autonomy and anti independence party. Geros said that Monday, October 25, is the only legitimate date for the parliament to elect a government president following the censure motion. 23 October 2004: a Council of State (French national supreme administrative court) judge rejected two petitions from Tahiti to suspend the October 9 censure motion that toppled French Polynesia President (Le président de la Polynésie française) Oscar Temaru’s majority coalition government. 26 October 2004: Tensions remain high in French Polynesia as the Leadership remains in doubt. The Legislative Assembly failed to sit on Monday, October 25. Assembly Speaker (Le président de l'Assemblée de la Polynésie française), Antony Géros, failed to turn up and chair the sitting he himself had scheduled. Gaston Flosse, who was elected President (Le président de la Polynésie française) by an assembly sitting on October 22, attempted to enter the Presidential palace on the weekend but was met by closed gates. 15 November 2004: The Council of State, judging on a request from Gaston Flosse, cancels the May elections in the Windward Islands circonscription for the reason that the neutrality of election officials was not observed in one of the communes, which, given the small difference of vote counts, may have altered the electoral results. 13 February 2005: By elections for the Assembly of French Polynesia are held in the Windward Islands circumscription The pro independence coalition wins 30 seats: Part of the pro independence coalition is the Union for the Democracy (Union pour la Démocratie) with Oscar Temaru's Tavini Huiraatira (People's servant) which wins 27 seats and the Alliance for a New Democracy (Alliance pour une Démocratie Nouvelle) which wins 3 seats. The Conservative coalition (consisting of one party only), the pro autonomy, anti independence Tahoera'a Huiraatira (Popular Rally), wins only 27 seats. 3 March 2005: Oscar Temaru elected President of French Polynesia (Le président de la Polynésie française) for the second time.