Кіріспе

SS Imperator (көбінесе RMS Berengaria деп аталатын) – 1912 жылы Гамбург-Америка желісі үшін салынған неміс мұхит кемесі. 1913 жылғы маусымда құрылысы аяқталған кезде ол әлемдегі ең үлкен жолаушылар кемесі болды, жаңа White Star лайнері Olympic-ті де басып озды. Imperator – Гамбург-Америка лайнерлерінің бірінен кейін бірі үлкен болған үш кеменің алғашқысы, олардың ішінде Vaterland (кейіннен АҚШ лайнері Leviathan) және Bismarck (кейіннен White Star Line Majestic) бар. Бұл кемелердің барлығы соғыс өтемақысы ретінде алынды. Imperator 14 ай бойы HAPAG-тың Атлантикалық бағытында жүріп, Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін қызмет етті, содан кейін Гамбург портында тоқтады. Соғыстан кейін ол қысқа мерзімге АҚШ Әскери-теңіз күштеріне USS Imperator (ID 4080) ретінде қабылданып, Еуропадан американдық әскерлерді қайтару үшін көлік ретінде пайдаланылды. АҚШ Әскери-теңіз күштеріндегі қызметінен кейін Imperator, RMS Lusitania кемесінің қазасына байланысты, соғыс өтемақысының бір бөлігі ретінде Ұлыбританияның Cunard Line және White Star Line компанияларымен бірлесіп сатып алынды, және карьерасының соңғы 20 жылында RMS Berengaria атты флагмандық кеме ретінде теңізге шықты. Уильям Х. Миллер: «неміс тарихына және интерьерінің тевтондық стиліне қарамастан, 1920 және 30-жылдары ол Ұлыбританияның ең жақсы лайнерлерінің бірі саналды» деп жазды.

Құрылыс және алғашқы мансап

Кеменің алғашқы бөліктері 1910 жылы Германияның Гамбург қаласындағы Вулкан кеме құрылысшылықтарында салынды. Кеме 1913 жылы алғашқы сапарын жасады. 52,117 тонналық сыйымдылығымен «Император» 1914 жылғы мамыр айында «Ватерланд» кемесі теңізге шыққанға дейін әлемдегі ең үлкен кеме болды. 1912 жылғы сәуірде «Титаник» кемесінің қаза тауып кеткеннен кейін, кеме құрылысшылары «Императорға» қосымша құтқару шалкектерін орнатты, барлық жолаушылар мен экипажға жеткілікті орын бар екеніне көз жеткізді. Барлығы «Император» 83 құтқару шалкесін алып жүрді, олардың ішінде 5500 адамға сыйымдылық болды, бұл кеменің ең жоғары сыйымдылығынан 300 адамға артық. 1912 жылғы 23 мамырда кеменің суға түсірілуі алдында Cunard компаниясы өздерінің жаңа кемесінің, сол кезде Глазгодағы Джон Браун кеме құрылысшылықтарында салынып жатқан кемесінің, 1 фут (0 м) ұзартылатынын жариялады, бұл Гамбургте алаңдаушылық тудырды. Бірнеше аптадан кейін, кемеге Aquitania-дан ұзын әрі әсерлі қоладан жасалған мүсін орнатылды. Мүсінді Берлин профессоры Бруно Крузе жасады, ал кеменің мұрты HAPAG ұранымен – «Менің өрісім – әлем» (Mein Feld ist die Welt) жазылған тумен әшекейленді. 1914 жылы Атлант мұхитындағы дауыл кезінде мүсіннің қанаттары жыртылып, кейін мүсін алынып тасталды да, оның орнына кормадағыға ұқсас алтынмен әшекейленген ою-өрнек салынды. Бастапқы теңіз сынақтары кезінде кеме Эльба өзеніне тіреліп, қозғалтқыш бөлімінде өрт шықты, нәтижесінде сегіз экипаж мүшесі ауруханаға жеткізілді. Оның ресми сынақтары кезінде турбиналар қызып кетіп, тұрақсыздық мәселелері анықталды. Сондықтан сынақтар тоқтатылды және құрылысшылар шұғыл жұмыстар жүргізуге шақырылды. 1913 жыл «Кайзердің» күміс тойы болғандықтан, ол кеменің алғашқы сапарына шыққанға дейін Солтүстік теңізде түнгі круизбен сыйланбақ болды. Бірақ түнгі круиз жойылды, ол сол жылдың шілде айында өтті. «Император» 1913 жылғы 11 маусымда, коммодор Ханс Рузердің басқаруымен және Гамбург Америка сапарды жақсы өтуіне көз жеткізу үшін сапарға төрт басқа капитанды тағайындады. Жолда ол Саутгемптон мен Шербургке тоқтады, содан кейін Атлантты кесіп Нью-Йоркке жетті, 1913 жылғы 19 маусымда келді. Бортта 4986 адам болды, оның ішінде 859 бірінші сыныпты жолаушы, 647 екінші сыныпты жолаушы, 648 үшінші сыныпты жолаушы, 1495 рульдік және 1332 экипаж мүшесі болды. Кеме 1913 жылғы 25 маусымда Нью-Джерси штатының Хобокен қаласынан Еуропаға оралды. Ол алғаш келгенде, оны Амброуз арнасына жеткізуге тағайындалған портовый пилот, капитан Джордж Сит, кеменің рульді бұрғанда бір жағынан екінші жағына иеліп кеткенін байқады. Көп ұзамай оны «Лимператор» деп атады. 1913 жылғы қазан айында «Император» Вулкан кеме құрылысшылықтарына оралды, өйткені оның ауырлық орталығы тым жоғары екендігі анықталды (метацентрикалық биіктікке қараңыз). Мәселені шешу үшін бірінші сыныптағы мраморлы ванна бөлмелері алынып тасталды, ал ауыр жиһазтар жеңіл ротангтан жасалған жиһазбен ауыстырылды. Кеменің түтін құбырларының биіктігі шамамен 2000 тоннаға дейін төмендетілді. Бұл жұмыстың құны 200 000 фунт стерлинг болды, оны кеме құрылысшылары кеме иелеріне берген бес жылдық кепілдік аясында төлеуге міндетті болды. Сонымен қатар, кемеде бірнеше өрт болғандықтан, кеме пайдалануға берілгеннен бері, кемеге жаңа өрт сөндіру жүйесі орнатылды. 1914 жылы «Императорды» қайта жөндеу кезінде коммодор Рузер кеме басқаруын капитан Тео Кирге тапсырды және жаңа, үлкен флагман «Ватерландты» басқаруға кетті, ол аяқталуға жақын болды. «Император» 11 наурызда қайтадан қызметке кірісті, ол Нью-Йоркке бес күннен кейін, 19 наурызда келді. Неміс кемелеріне әдетте әйелдік артикль (die) қолданылса, «Императорға» император Вильгельм II-нің тікелей тілегі бойынша еркек артикль (der) қолданылды.

Ішкі бөлмелер

Император және оның бауырлас кемелерінің ішкі дизайнына архитектор және дизайнер Чарльз Мьюес жауапты болды. Бір неміс сыншысы жаңа кемедегі француз стиліндегі декорацияға тоқталып, былай деді: «Луи XVI стиліндегі әшекейлеулерге қарағанда, әлемдегі ең үлкен лайнерде нағыз Император – Луи XVI екенін көруге болады. Людовик XVI әр жерде. Қазіргі заманғы неміс стилі қайда? Компания, әрине, халықаралық, әсіресе американдық аудиторияға қызмет етуі керек». Бір замандас шолуда кеменің «үлкен өлшемдері жолаушыларға арналған ерекше кеңістік беруге мүмкіндік бергені» айтылды. «Мастер, майт және пилот» кітабында бұл туралы былай делінген: «Кеменің үлкен өлшемдерін пайдаланып, көпшілікке арналған кабиналар мен люкс номерлер тығыздық сезімін тудырмас үшін кеңінен жасалған». Императордағы бірінші сынып кабиналарында орынды үнемдеуге арналған құрылғылар – жатын орындары мен бүгілетін жуынатын раковиналар алынып тасталды, олардың барлығында бос тұрған төсектер және ыстық және суық сумен жабдықталған мәрмәр раковиналар болды. Бірінші сыныптың барлық дерлік кабиналары «сыртқы» кабиналар болып табылды, яғни оларда табиғи жарық пен желдету үшін иллюминаторлар немесе терезелер болды. 200-ден астам кабина бір адамға арналған, ал 150-сінде жеке ванна бөлмелері болды. Бірінші сыныптың негізгі асханасы F палубасында орналасқан, ал B палубасында екі ресторан болды. Негізгі асханада 2-ден 8 адамға дейін отыратын үстелдерде 700 қонаққа қызмет көрсетуге болатын. Ритц Карлтон рестораны Directoire стиліндегі қысқы бақ/пальма аллеясымен біріктірілген, оны Лондондағы Карлтон қонақ үйінің қызметкерлері басқарды. Сонымен қатар, B палубасының артқы жағында гриль бөлмесі, шай бақшасы және Veranda кафесі болды. Лаунж, немесе «Әлеуметтік зал» деп аталған бөлме, Гобелендермен безендірілген және театрлық қойылымдар өткізу үшін сахнасы бар еді. Кешке кілемді алып тастап, би билеуге болатын. Кіреберіс залдарында кітап дүкені, гүл дүкені, дәріхана, дәрігердің кабинеті, кассир, бас стюард және жүк бақылаушысының кеңселерi орналасқан. Император бірінші сыныптық жолаушылар үшін екі қабатты, Помпей стиліндегі бассейн ұсынды. Ол 1907 жылы Лондондағы Корольдік автомобиль клубы үшін салынған ұқсас бассейннен шабыттанды, оның сәулетшілерінің бірі Чарльз Мьюес болды. Бассейнмен викториан стиліндегі түрік моншалары, бу моншалары, электр моншалары, массаж және шаштараздық бөлмелері байланысты болды. «The Marine Engineering and Naval Architect» басылымының мәлімдемесіне сәйкес, спорт залы «жолаушылар кемесіне орнатылған ең үлкен және сәнді зал» болды. 1919 жылдың мамыр айының басында ол USS Imperator (ID 4080) ретінде қолданысқа берілді. 2100 американдық әскер мен 1100 жолаушыны көлікке алғаннан кейін, «Император» 1919 жылдың 15 мамырында Брест қаласынан (Франция) шығып, бір аптадан кейін Нью-Йоркке жетті. 3 маусымнан 10 тамызға дейін Крейсерлік және көлік күштерімен бірге Нью-Йорк пен Брест арасында үш рейс жасап, 25 000-нан астам әскер, медбикелер мен азаматтарды АҚШ-қа қайтарды. 17 маусымда Нью-Йоркке бағыт алғанда, «Император» Атлант мұхитында апатқа ұшыраған француз крейсері «Жанна д'Аркқа» көмек көрсетті. Бразилияның сол кездегі президенті Эпитасио Пессоа «Жанна д'Арк» кемесінде болды және «Император» оны және оның серіктерін АҚШ-қа тасымалдады, бірнеше күннен кейін ол жерге жетті. 1919 жылдың басында Нью-Джерси штатының Хобокен қаласында қызметтен босатылған «Император» 20 қыркүйекте британдық кемелерді басқару комитетіне берілді және Cunard компаниясы оны пайдалануға шешім қабылдады. Капитан Чарльз А. Смит және толық экипаж жаңа операторларға Нью-Йоркке жіберілді және 24 қарашада британдық кемелерді басқару комитетінен Cunard компаниясына ресми тапсыру өтті. Содан кейін «Император» Cunard компаниясының 54-ші пирсіне көшірілді.

Berengaria ретінде Cunard қызметі

Кеме 1919 жылы 10 желтоқсанда Саутгемптонға келді, содан кейін жоспарланған жедел жөндеу үшін Ливерпульге бағытталды (жаңа иелері үшін алғашқы сапары 1920 жылғы 10 қаңтарда басталмақ болған). Тексеру кезінде кеме нашар күйде екені анықталды. 6 қаңтарда құрғақ докта кеменің рулінің бір бөлігі жоқ екені және қанаттардың алдыңғы жиектерінде эрозия болғаны байқалды. Бұл мәселелер Cunard Transylvania және Carmania кемелерінен уақытша алынған заттармен жөндеу жұмыстары кезінде шешілді. Атқарылуға тиіс жұмыстардың көлеміне байланысты Imperator 21 ақпанға дейін Ливерпульде қалды. Осы уақыт ішінде компанияның жылдық кешкі асы кемеде өткізілді, содан кейін кеме Солтүстік Атлантика бағытындағы қызметке қайта оралды. 1932 жылғы 11 мамырда Беренгария Солент бұғазында қарап қалды. Бір сағаттан кейін ол қайтадан суға көтерілді. 1934 жылғы мамыр айында Беренгария тағы да жаңалықтарда болды, ол Соленттегі Калшот маңындағы лайлы жағалауға қарап қалды. Оны Саутгемптоннан келген төрт буксир шығарып алды. Кеме зақым алмады және оқиға кеме жүзу кестесіне әсер етпеді. Неміс тарихына қарамастан, Беренгария 1934 жылы Cunard пен White Star Line компаниялары біріккенге дейін Cunard флотының флагманы болды, содан кейін оның бауырласы (сонымен қатар неміс: бұрынғы SS Bismarck) оны алмастырды. Қызметінің соңына қарай кемеде ескірген сымдардың салдарынан бірнеше өрт болды, сондықтан Cunard White Star 1938 жылы оны қызметтен шығаруға шешім қабылдады. Ол "Олимпик" кемесін де сатып алған сэр Джон Джарвиске сатылды, ол Дурхэм графтығының Джарроу қаласындағы жұмыссыз кеме құрылысшыларына жұмыс беру мақсатында сатылды. Беренгария капитан Джордж Гиббонстың басқаруымен Тайн өзеніне суға батып, металдарын шығару үшін бағытталды. Кеменің үлкендігіне және Екінші дүниежүзілік соғыстың басталуына байланысты, толық демонтаж 1946 жылы ғана аяқталды.