Кіріспе

Американдық әскери офицер және геодезист (1722–1782)

Уильям Кроуфорд (2 қыркүйек 1722 – 11 маусым 1782) – американдық әскери офицер және геодезист, Джордж Вашингтон жас кезінде жер агенті ретінде оныңмен бірге жұмыс істеген. Кроуфорд француз және үнді соғысында, Лорд Данмор соғысында және американдық революциялық соғыста полковник шеніне дейін көтерілді. 1782 жылы оның жасағы шабуылға ұшырады, ол және оның хирургы бір күнге жуық қашып құтылғанмен, Кроуфорд ақырында қолға түсіріліп, оның бұрынғы әскери қызметшісі, британдық агент Саймон Гирти және Делавэр тайпасының басшысы капитан Пайппен азапталды және тірідей өртеліп өлтірілді.

Ерте мансап

Кроуфорд 1722 жылдың 2 қыркүйегінде Вирджиния штатының Вестморленд округінде дүниеге келген. Аллен В. Шолл 1995 жылы жүргізген генеалогиялық зерттеуге дейін оның туған жылы 1732 жыл деп қате есептелген. Ол шотланд-ирландтық фермерлер Уильям Кроуфорд аға мен оның әйелі Хонора Граймстің ұлы болды. Уильям Кроуфорд аға – Шотландиядан, қазіргі Солтүстік Ирландиядағы Колорейн қаласынан шыққан шотландтық пресвитериан, ал Хонора Граймс – Шотландиядан, қазіргі Солтүстік Ирландиядағы Баллимони қаласынан шыққан шотландтық пресвитериан. 1736 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін Кроуфордтың анасы Ричард Стивенсонға үйленді. Кроуфордтың кіші інісі – Валентин Кроуфорд, сондай-ақ анасының екінші некесінен бес ағасы мен бір апасы болды. Кроуфордтың бірінші туысы Бенджамин Льюис 1768 жылдың желтоқсанында Томас Джефферсонмен бірге Канахва және Огайо аймағында кеңейтілген зерттеулер қажеттігі туралы науқанға жетекшілік етті. Кроуфорд Вашингтонның басшылығымен 1773 жылға дейін Канахва, Огайо және Кентукки аймақтарының кейінгі зерттеулерін жүргізді. 1742 жылы Кроуфорд Энн Стюартқа үйленді, 1743 жылы олардан да қыз дүниеге келді. Ол, көрінеу, босанғаннан кейін немесе одан көп ұзамай қайтыс болды, ал 1744 жылдың 5 қаңтарында ол 1723 жылы Пенсильванияда туған Ханна Вэнске үйленді. Олардың ұлы Джон Эффи Граймске үйленді; Офелия Солтүстік-Батыс үнді соғыстары кезінде капитан болған Уильям МакКормикке үйленді, ал Сара капитан Пайп тұтқындаған және өлтірген майор Уильям Харрисонға үйленді. Саймон Гирти Кроуфордты азаптап өлтіру алдында, оған өтірік айтып, күйеу баласының тірі екенін және оны өлтірілген басқа шоуни тұтқынға ұстап отырғанын айтты. 1749 жылы Кроуфорд Джордж Вашингтонмен танысты, ол сол кезде әлі жасөспірім еді және жақында ғана Калпепер округінің геодезигі болып тағайындалған. Кроуфорд Вашингтонмен бірнеше геодезиялық сапарларға қатысты. 1755 жылы Кроуфорд Вирджиния ополчениесіне шақырылып, Брэддок экспедициясында прапорщик шенімен қызмет етті. Вашингтон сияқты ол да Мононгахела шайқасынан аман қалды. Француз және үнді соғысы кезінде ол Вашингтонның Вирджиния полкінде қызмет етіп, Вирджиния шекарасын үнді шабуылдарынан қорғады. 1758 жылы Кроуфорд генерал Джон Форбстың армиясының құрамында болды, ол қазір Пенсильвания штатының Питтсбург қаласы орналасқан Форт-Дюкесниді басып алды. Ол 1763 жылы Понтиак соғысына қатысып, әскерде қызмет етуді жалғастырды. 1765 жылы Кроуфорд Пенсильвания штатының Файетт округіндегі Конеллсвиллде Югиогени өзенінің бойындағы Брэддок жолында үй салды. Келесі жылы оған әйелі мен үш баласы қосылды. Кроуфорд өзін фермер және тері саудагер ретінде асырады. 1768 жылы Ирокездермен жасалған Форт-Стенвикс келісімшарты қоныстану үшін қосымша жерлерді ашты, Кроуфорд қоныстанушылар мен спекулянттар үшін жерлерді іздестіруде геодезист ретінде қайтадан жұмыс істеді. Губернатор Роберт Динвидди Вашингтонның Вирджиния полкінің ер адамдарына француз және үнді соғысындағы қызметтері үшін жер сыйлығын уәде еткен. 1770 жылы Кроуфорд пен Вашингтон Огайо өзенімен полк ардагерлеріне берілетін жерді таңдау үшін саяхат жасады. Бұл жер қазіргі Батыс Вирджиния штатының Пойнт-Плезант деген жеріне жақын орналасқан. Кроуфорд сонымен қатар 1773 жылы Вирджиния губернаторы Лорд Данмордың рұқсатымен Томас Буллитт басқарған батыс барлау сапарына қатысты. 40-тан астам адамнан тұратын экспедицияда капитан Джошуа Моррис, Мэтью Арбакл, Джон Алдерсон және полковник Джон Филд болды. Вашингтон өзінің өгей қызының кенеттен қайтыс болуына байланысты оларға еріп бара алмады. Экспедиция кезінде Аркбакл мен Альдерсон 1774 жылы Томас Хансон "дүниедегі ғажайыптардың бірі" деп сипаттаған Канаваның жанған бұлақтарын тапты. Судың 3 немесе 4 дюйм аралығында қарағай жағып, су бірден жалынға айналады, және желдің күшімен сөнгенше солай жалғастырыңыз. Бұлақтар шағын және отқа құмыра сияқты үнемі қайнайды; су қара және нитраттың дәмін татып көріңіз. 1774 жылы Данмор соғысы басталғанда Кроуфорд лорд Данмордан майор шеніне көтерілді. Ол қазіргі Уиллинг, Батыс Вирджиния қаласында Форт-Финкастлді салдырды. Ол сондай-ақ Вирджинияға бас логанның шабуылдарына кек алу үшін екі минго ауылын (қазіргі Стьюбенвиллге жақын, Огайо штаты) жойған экспедицияға жетекшілік етті. Кроуфордтың Вирджинияға Дунмор соғысындағы қызметі Пенсильванияда даулы болды, өйткені колониялар Форт Питт маңындағы шекаралары туралы қатал даумен айналысты. Кроуфорд 1771 жылдан бері Пенсильванияда бейбіт судья болып жұмыс істеді, алдымен Бедфорд округінде, содан кейін 1773 жылы құрылған Вестморленд округінде. 1776 жылдан бастап Кроуфорд Вирджинияның қысқа мерзімді Йохогания округі үшін геодезист және бейбіт судья болып қызмет етті.

Америка революциясы

Америка төңкерісі басталғанда, Кроуфорд бастапқыда 1776 жылдың 13 ақпанында 5-ші Вирджиния полкінің подполковнигі болып тағайындалды. 5-ші Вирджиния Ричмонд маңындағы округтерде құрылды және бастапқыда Уильямсбургте орналасқан, онда Кроуфорд полкке жаңадан келгендерді даярлауға қатысу үшін қосылды. Сол жылы Кроуфорд 7-ші Вирджиния полкінің полковнигі болып тағайындалды, бұл полк командирі Уильям Дэйнгерфилд лауазымынан бас тартқанда бос орынды толтырды. Кейбір тарихшылар Кроуфордтың төңкеріс басталғанда Форт-Пит маңында 7-ші Вирджиния полкін құрғанын дұрыс емес айтады. 7-ші Вирджиния полкі бастапқыда Вирджинияның оңтүстік-шығысында, Глостер сотының жанында құрылды. Бұл шатасу Кроуфордтың Форт-Питке жақын жерде тағы бір полк, 13-ші Вирджинияны құрудағы рөлінен болуы мүмкін, ол 1778 жылы 9-шы Вирджиния болып қайта аталды, ал кейіннен 1781 жылы 7-ші Вирджиния болып қайта нөмірленді. Кроуфорд 1777 жылы 13-ші Вирджиния полкіне бір уақытқа басшылық етті. Көптеген тарихшылар Кроуфордтың 7-ші Вирджинияны Лонг-Айленд шайқасында және одан кейінгі Нью-Джерсиге шегінуде жетекшілік еткенін дұрыс емес көрсетіп жатыр. Кроуфордтың өзінің 1776 жылдың 20 қыркүйегінде Джордж Вашингтонға Вильямсбургтен жазған хатында: "Мен Нью-Йоркқа оларға бұйрық берілгендермен бірге баруым керек еді, бірақ мен тиесілі полк осы жерге бұйрықталды" деп жазған сөздері бұл көзқарасқа қайшы келеді. 7-ші Вирджиния полкінің тарихы және басқа да тарихи деректер 7-ші Вирджинияның Лонг-Айленд шайқасына қатыспағанын көрсетеді. Сонымен қатар, Кроуфордтың Делавэр өзенін кешіп өтуде және Трентон мен Принстон шайқастарында Вашингтонмен бірге болғаны туралы айтылатын әңгімелер де нақты емес. Жақындағы тарихшылар осы қателіктерді түзетуге тырысты, мысалы, Вирджиниядан шыққан төңкеріс сарбаздарының өмірбаянында Х. Уорд: "Кроуфордтың 1776 және 1777 жылдардағы Нью-Йорк және Нью-Джерси науқандарының кез келген бөлігінде қызмет еткені күмәнді" деп жазды. 1776 жылдың 22 қарашасында "Вирджиния газеті" газетінде 7-ші Вирджиния полкінің офицерлері Кроуфордқа жазған қоштасу хаты жарияланды. Ол Газеттің сол санында 7-ші Вирджинияға қоштасу хатымен жауап берді. 1776 жылдың соңында ол шекарадағы үйіне оралды және 1776 жылдың қыркүйегінде Конгресс бекіткен 13-ші Вирджиния полкін құрумен белсенді айналысты, ол 1776 жылдың желтоқсанында Вирджинияның Батыс Аугуста округінде рекрутингпен басталды (бұл аймақ Вирджинияның талабында болды және қазіргі Батыс Пенсильвания мен Батыс Вирджинияның бір бөлігін қамтыды). Кроуфорд 1777 жылдың 12 ақпанында Мэриленд штатының Фредерикстаунынан Вашингтонға хат жазып, полк офицерлері шекарадан шамамен 500 адамды жалдағанын хабарлады. Ол қару-жарақ пен жабдықтар үшін қаржы алу үшін Конгреске бара жатқан еді, содан кейін дереу үйіне оралуды жоспарлады. 1777 жылдың 17 ақпанында Континенттік Конгресс: "Вирджинияның жаңадан шақырылған әскерлерінің бір бөлігі ретінде полковник Уильям Кроуфордқа өз қолбасшылығындағы полкті жинап, жарақтандыру үшін 20 000 доллар төленсін" деп шешті. 13-ші Вирджиния немесе Батыс Аугуста полкі, егер үнді соғысы болған жағдайда, батыста қалу шартымен құрылды. Алайда, Вашингтонның шығыста күшейтуді қажет еткендіктен, Континенттік Конгресс 1777 жылдың 8 қаңтарында Вирджиния губернаторынан Батыс Аугуста полкін Нью-Джерсидегі Вашингтонға қосылуға бұйырды. Бірақ 1777 жылдың басында британдықтармен одақтасқан үндістердің шекаралық елді мекендерге шабуылдары күшейген кезде, 1777 жылдың 24 наурызында Форт-Питте өткен Соғыс кеңесі 13-ші Вирджинияны сол кезде Шығысқа жібермеу керек деп шешті. Кроуфорд Конгреске 1777 жылдың 22 сәуірінде былай деп жазды: "Құрметті мырза, менің командамдағы батальонмен бірге генерал Вашингтонға қосылуға бұйрық алдым, бұл бұйрықты орындауға дайын болған едім, егер осы жерде өткен соғыс кеңесі (оның шешімі Конгреске тікелей жіберілген) мен басқа бұйрық берілгенше мұнда қалуым керек деп шешпеген болса". Алайда, полковник Уильям Рассел қазір 13-ші Вирджиния полкінің командирі болды және 1777 жылдың 9 маусымында майор Чарльз Симмс басқарған полк жасағы Филадельфияға қарай аттанды. Полковник Рассел 13-ші Вирджиния полкінің тағы бір жасағын шілде айында шығысқа қарай алып барды, ол шешекке қарсы егілгеннен кейін. Сол сияқты, Кроуфорд 1777 жылдың шілдесі немесе тамызында Вашингтонға қосылғанда өзімен бірге бірнеше жаңадан келгендерді алып келген болуы мүмкін. Филадельфия науқаны кезінде Кроуфорд Вашингтон армиясының жеңіл әскер корпусының құрамында барлау жасау тобына басшылық етті. Жеңіл әскерге генерал Уильям Максвелл басшылық етті және Кроуфорд Максвеллдің қолбасшыларының бірі болып таңдалды. Жеңіл әскердің мүшесі Уильям Уокер Кроуфордты шекаралық аңшының киімінде сипаттады: "Полковник Кроуфорд былғары аңшылық көйлегі, шалбар және мылтығымен". Британ әскері Мэриленд штатының Хед-оф-Элк маңына қонғаннан кейін, Делавэр арқылы оңтүстіктен Филадельфияға жақындады. Вашингтон Максвеллдің жеңіл әскерін Вилмингтонға баратын басты жолдың бойындағы Кристиана өзенінің қиылысындағы Куч көпірінде британдықтардың жолын тоқтату үшін жіберді. 1777 жылдың 3 қыркүйегінде Максвеллдің жеңіл әскері мен британдық алғы шеп арасында қақтығыс болды, оны 3-ші Вирджиния полкінің сарбазы Джон Чилтон өзінің күнделігінде былай деп жазды: "3 қыркүйек. Дұшпан Қызыл Арыстанға дейін жетті, олар полковник Кроуфорд басқарған біздің алғы жасағымызбен кездесті - шайқас қызып кетті. Екі тараптан да бірнеше адам жараланды және көбі өлтірілді". Көбірек сандар мен қару-жарақтары бар жеңіл әскер Куч көпірінен ығыстырылды және Вилмингтон, Делавэр маңындағы американдық басқару орталығына шегінді. Кроуфорд Брендивайн және Джермантаун шайқастарында жеңіл әскер корпусында қызметін жалғастырды. 1777 жылдың 11 қазанында Вирджиния округтерінің - Принс Уильям, Калпепер, Лаудон және Берклиден құралған әскерлік бөлімдер Кроуфордтың басқаруына берілді. Алайда, 1777 жылдың соңында батыстағы соғыс күшейгендіктен, Кроуфорд Континенттік армияның Батыс бөліміне ауыстырылды. 1777 жылдың 20 қарашасында Конгресс Вашингтоннан "полковник Уильям Кроуфордты генерал Хэнд басшылығымен Батыс бөліміндегі Континенттік әскерлері мен милициясының басқаруын жүзеге беру үшін Питтсбургке жіберсін" деп өтінді. Ол генералдар Эдвард Хэнд пен Лаклан МакИнтош басшылығымен Форт-Питте қызмет етті. Кроуфорд 1778 жылы Форт-Пит келісіміне қатысты және сол жылы Форт Лоренс пен Форт МакИнтош құрылысына көмектесті. Алайда, шекарада ресурстар жетіспеді және Форт Лоренс 1779 жылы тастап кетілді. 1780 жылы Кроуфорд батыс шекарасы үшін қосымша қаражат сұрап Конгреске барды. 1781 жылы ол әскери қызметтен зейнетке шықты.

Кроуфорд экспедициясы

1782 жылы генерал Уильям Ирвин Кроуфордты Сандуски өзені бойындағы жау үнді ауылдарына қарсы жорыққа басшылық етуге көндірді. 16 мамырда жорыққа аттанғанға дейін, ол өсиетнамасын жазып дайындады. Оның ұлы Джон Кроуфорд, күйеу баласы Уильям Харрисон және оның туысы, сондай-ақ атымен аталас Уильям Кроуфорд та жорыққа қосылды. Кроуфорд 500-ге жуық еріктілерді американдық үнділердің аумағына терең алып кірді, оларды күтпеген шабуылмен таңқалдыруды үміттенеді. Алайда, Детройттағы үнділер мен олардың британдық одақтастары жорық туралы бұрыннан біліп, Сандускиге 440-қа жуық адамды жинап, американдықтарға қарсы тұрды. Бір күндік шешілмейтін шайқастан кейін американдықтар қоршауға түсті. Шатасқан шегініс кезінде Кроуфорд пен оның ондаған серіктері тұтқынға алынды. Делавэр тайпалары жыл басында болған Гнаденхуттен қырғынына жауап ретінде көптеген адамдарды азаптап өлтірді, онда Пенсильвания жасақтары 96 бейбіт христиан үнді ерлер, әйелдер мен балаларын өлтірген еді. Кроуфордты азаптап өлтіру өте қатыгез болды, оған Кроуфордтың бұрынғы қолбасшысы Саймон Гирти бақылық жасады, ол 1778 жылы мемлекетке қарсы қызмет еткені үшін іздеуде болғаннан кейін лауазымынан бас тартып, мемлекеттік опасыздық жасады. Кроуфордты өртке тигізер алдында кем дегенде екі сағат бойы азаптап жатты. Оның туысы мен күйеу баласы да тұтқынға алынып, өлім жазасына кесілді. Соғыс көп ұзамай аяқталды, бірақ Кроуфордтың қорқынышты өлімі АҚШ-та кеңінен жарияланды, бұл американдық үнділер мен еуропалық американдықтар арасындағы қарым-қатынасты одан бетер нашарлатты.

Мұра

1982 жылы полковник Кроуфордтың атылу орны Тарихи орындардың ұлттық тізіліміне қосылды. 1877 жылы Уайандот округінің пионерлер қауымдастығы осы орынға жақын жерде 2,6 метрлік Берея құмтасынан жасалған ескерткіш орнатты. Огайо тарихи қоғамы да жақын жерде тарихи белгі орнатқан. Огайо штатының Кроуфорд округі, Пенсильвания штатының Кроуфорд округі, Мичиган штатының Кроуфорд округі және Индиана штатының Кроуфорд округі Уильям Кроуфордтың құрметіне аталған. Огайо штатының Солтүстік Робинсон қаласындағы полковник Кроуфорд атындағы орта мектеп те солай. Пенсильвания штатының Коннелсвилл қаласында Кроуфордтың үйінің көшірмесі сақталған. Кроуфордтың жартылай бауыры Джеймс Стивенсон Пенсильвания штатының сенатының мүшесі болды.