Кіріспе

аудан

Тарих

Тавангты монпа халқы мекендейді. Б.з. дейін 500-жылдан б.з. 600-жылға дейін Лхомон немесе Монуль деп аталатын мемлекет бұл аймақты басқарды. Монуль мемлекеті кейіннен көршілес Бутан мен Тибеттің бақылауына көшті. Таванг монастырын 1681 жылы Мерак Лама Лодре Гьяцзо 5-ші Далай-лама Нгаванг Лобсанг Гьяцзоның қалауымен салды. Оның атына қатысты «Ат таңдаған» деген мағына беретін қызықты аңыз бар. 6-шы Далай-лама Цанян Гьяцзо Тавангта дүниеге келген. Таванг тарихи тұрғыдан Тибеттің құрамында болған. 1914 жылғы Симла келісімі Британдық Үндістан мен Тибет арасындағы жаңа шекара ретінде Мак-Махон сызығын белгіледі. Осы келісім бойынша Тибет, Тавангты қоса алғанда, бірнеше жүз шаршы шақырымдық аумағын британдықтарға өткізді, бірақ Қытай бұл келісімді мойындамады. Тибет Қытайдың билігінде болмаған кезде, тибеттіктер Тавангқа оңай жете алатын. 1938 жылы британдықтар капитан Г.С. Лайтфут басқаратын шағын әскери колоннаны Тавангқа жіберіп, оған үстемдік етуге тырысты. 1941 жылы Жапониямен соғыс басталғаннан кейін, Ассам үкіметі Солтүстік-Шығыс Шекаралық Агенттігі (NEFA) аймағындағы билігін нығайту үшін бірқатар «алға бағытталған саясаттарды» жүзеге асырды, ол кейін Аруначал Прадеш болып өзгерді. 1944 жылы Села жотасының оңтүстігіндегі Таванг аймағына әкімшілік бақылау кеңейтілді, сол кезде Д.П. Миллс Диранг дзонгта Ассам атқыштарының бекетін құрды. Дегенмен, Таванг қаласын қамтитын жотаның солтүстігіндегі тибеттіктерді шығарып жіберуге ешқандай қадам жасалмады. 1950 жылдары Тибет тәуелсіздігінен айырылып, жаңа құрылған Қытай Халық Республикасына қосылды. Тибет тәуелсіз дипломатиялық құқықтарынан да айырылды, ал Таванг Үндістан мен Қытай арасындағы шиеленіс ошағына айналды. 1962 жылғы Қытай-Индия соғысы кезінде Таванг қысқа мерзімге Қытайдың бақылауына өтті, бірақ Қытай соғыс аяқталғаннан кейін әскерін шығарып алды. Таванг қайтадан Үндістанның басқаруына көшті. Таванг ауданы 1989 жылы Батыс Каменг ауданынан бөлініп құрылды. 2022 жылғы 9 желтоқсандағы Янцзы қақтығысы Твангтың Янцзы аймағындағы өзара даулы Нақты Бақылау Сызығы (LAC) бойында Үндістан армиясы мен Қытай Халық Азаттық Армиясы (ХАА) әскерлері арасында түнде болды. Кейін қытай әскері шегініп, үнді әскері қақтығыста жеңіске жетті.

Әкімшілік бөлімшелер

Аудан Таванг, Лумла және Жанг деп аталатын 3 бөлімшеге бөлінеді. Таванг бөлімшесі 2 әкімшілік округке бөлінеді: Таванг және Китпи. Лумла бөлімшесі 4 әкімшілік округке бөлінеді: Бонгхар, Дудунгхар, Лумла және Земитанг. Жанг бөлімшесі 4 әкімшілік округке бөлінеді: Жанг, Мукто, Тингбу және Лхоу. Осы ауданда Аруначал Прадеш заң шығарушы жиналысының 3 сайлау округі орналасқан: Лумла, Таванг және Мукто. Бұлардың барлығы Аруначал Батыс Лок Сабха округінің құрамына кіреді.

Демография

2011 жылғы халық санағына сәйкес Таванг ауданында 49 977 адам тұрады. Бұл Үндістандағы 640 ауданның ішінде 633-ші орынға ие екенін көрсетеді.

Дін

Халықтың көпшілігі, оның ішінде Монпа, Такпа және тибеттіктер, дін бойынша тибет буддистері. Буддизмге дейінгі Бөн және шамандық әсер де байқалады. Лосар, Чоскар және Торгия сияқты мерекелер жыл сайын өткізіледі. Дунгюр Торгияның әр үш жылында тойланады. Дунгюр және Торгия мерекелері Тауанг монастырында дәстүрлі қуаныш пен ынтамен аталып өтеді.

Көлік

Маго Тингбудан Виджайнагарға дейінгі Аруначал Прадеш шекаралық тас жолы Мак-Махон сызығы бойымен саланады (жобаланған Шығыс-Батыс өнеркәсіптік дәлізі тас жолымен қиылысады) және осы жерден өтеді, оның жобалау картасын мұнда және мұнда қарауға болады.

Экономика

Көптеген тайпалар күнкөрісі үшін ауыл шаруашылығына тәуелді. Тавангтың суық климатына байланысты шаруалар як пен қой шаруашылығымен айналысады, бірақ төменгі жерлерде егін де егіледі.

Туризм

Тауанг – жақсы сақталған Тауанг монастырының арқасында танымал туристік орын. Села асуы тік көтеріліп, жылдың көп бөлігінде қармен жабылады. Чуми Гятсе және Чанг сарқырамалары туристерді қызықтыратын маңызды тарталымдар. Таванг ауданында жергілікті қолөнерді дамытатын қолөнер орталығы бар. Таванг ауданына бару үшін келушілер үкіметтен арнайы ішкі жол рұқсатын алуы керек, оларды Калькутта, Гувахати, Тезпур және Нью-Делиде алуға болады. Жазықтан тауға көтерілу көбінесе тік жолмен, Села асуы арқылы жүзеге асырылады. Туристтер Тезпурдан (Ассам) Тавангқа автокөлікпен бара алады. Тезпурдан Калькуттаға тікелей рейстер бар. Гувахатиге (Ассам) дейін жол 16 сағатқа созылады. 2008 жылдың маусым айында Аруначал Прадеш үкіметі Гувахатиден күнделікті тікұшақ рейсін іске қосты. Тезпурдан (Ассам) Тавангқа автобустармен, жеке таксилермен және бірлескен таксилермен баруға болады. Бұл қиын саяхат: жолдың көп бөлігі нашар асфальт пен қиыршық тастан тұрады, ал көп жерде лай болып жатады. Дегенмен, бұл шамамен 12 сағатқа созылатын әдемі саяхат, Бомдила асуы (2438 метр), Села асуы (4176 метр), Жасвант Гарх арқылы өтіп, соңында Тавангқа жетеді. Мемлекеттік автобустар жиі бұзылады (әдетте жоғары көтерілгенде), сондықтан жолаушылар жеке көліктер мен таксилерде жолға түседі. Саяхат барысында жергілікті тағамдар, әсіресе ет және вегетариандық момо, кремді бұршақтар таба аласыз. Таванг 2013 жылдың қазан айында 2-ші Халықаралық туризм жәрмеңкесін қабылдады.

Таванг монастыры

Таванг монастырын Мера Лама Лодре Гьяцзо 5-ші Далай-лама Нагванг Лобсанг Гьяцзоның қалауымен құрды. Монастырь Гелугпа сектасына жатады және Үндістандағы ең ірі буддалық монастырь болып табылады. Ол Лхасадағы Дрепунг монастырымен байланысты. "Таванг" деген сөз "Таңдалған ат" деген мағынаны білдіреді. Ол сонымен қатар тибетше басқа да атымен белгілі – Галден Намгей Лхаце, яғни "ашық түнгі аспандағы жұмақтағы нағыз ат".

Далай-лама

Қазіргі Далай-лама (14-ші Далай-лама) 1959 жылы қытай әскерінен қашып Тибеттен қашқанда, 1959 жылдың 30 наурызында Үндістанға өтіп, 18 сәуірде Ассамдағы Тезпурға жеткенге дейін Таванг монастырында бірнеше күн демалды. 2003 жылы Далай-лама Тавангтың "іс жүзінде Тибеттің бір бөлігі" екенін айтқан. 2008 жылы ол бұл ұстанымын өзгертіп, Мак-Махон сызығының заңдылығын және Үндістанның аймаққа қатысты талабын мойындады. Далай-лама 2009 жылдың 8 қарашасында Таванг ауданына сапар жасады. Оның діни сөздерін тыңдауға көршілес Непал және Бутан елдерінен келгендерді қоса алғанда, шамамен 30 000 адам қатысты.