Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
аудан
the district
Тарих
Тавангты монпа халқы мекендейді. Б.з. дейін 500-жылдан б.з. 600-жылға дейін Лхомон немесе Монуль деп аталатын мемлекет бұл аймақты басқарды. Монуль мемлекеті кейіннен көршілес Бутан мен Тибеттің бақылауына көшті. Таванг монастырын 1681 жылы Мерак Лама Лодре Гьяцзо 5-ші Далай-лама Нгаванг Лобсанг Гьяцзоның қалауымен салды. Оның атына қатысты «Ат таңдаған» деген мағына беретін қызықты аңыз бар. 6-шы Далай-лама Цанян Гьяцзо Тавангта дүниеге келген. Таванг тарихи тұрғыдан Тибеттің құрамында болған. 1914 жылғы Симла келісімі Британдық Үндістан мен Тибет арасындағы жаңа шекара ретінде Мак-Махон сызығын белгіледі. Осы келісім бойынша Тибет, Тавангты қоса алғанда, бірнеше жүз шаршы шақырымдық аумағын британдықтарға өткізді, бірақ Қытай бұл келісімді мойындамады. Тибет Қытайдың билігінде болмаған кезде, тибеттіктер Тавангқа оңай жете алатын. 1938 жылы британдықтар капитан Г.С. Лайтфут басқаратын шағын әскери колоннаны Тавангқа жіберіп, оған үстемдік етуге тырысты. 1941 жылы Жапониямен соғыс басталғаннан кейін, Ассам үкіметі Солтүстік-Шығыс Шекаралық Агенттігі (NEFA) аймағындағы билігін нығайту үшін бірқатар «алға бағытталған саясаттарды» жүзеге асырды, ол кейін Аруначал Прадеш болып өзгерді. 1944 жылы Села жотасының оңтүстігіндегі Таванг аймағына әкімшілік бақылау кеңейтілді, сол кезде Д.П. Миллс Диранг дзонгта Ассам атқыштарының бекетін құрды. Дегенмен, Таванг қаласын қамтитын жотаның солтүстігіндегі тибеттіктерді шығарып жіберуге ешқандай қадам жасалмады. 1950 жылдары Тибет тәуелсіздігінен айырылып, жаңа құрылған Қытай Халық Республикасына қосылды. Тибет тәуелсіз дипломатиялық құқықтарынан да айырылды, ал Таванг Үндістан мен Қытай арасындағы шиеленіс ошағына айналды. 1962 жылғы Қытай-Индия соғысы кезінде Таванг қысқа мерзімге Қытайдың бақылауына өтті, бірақ Қытай соғыс аяқталғаннан кейін әскерін шығарып алды. Таванг қайтадан Үндістанның басқаруына көшті. Таванг ауданы 1989 жылы Батыс Каменг ауданынан бөлініп құрылды. 2022 жылғы 9 желтоқсандағы Янцзы қақтығысы Твангтың Янцзы аймағындағы өзара даулы Нақты Бақылау Сызығы (LAC) бойында Үндістан армиясы мен Қытай Халық Азаттық Армиясы (ХАА) әскерлері арасында түнде болды. Кейін қытай әскері шегініп, үнді әскері қақтығыста жеңіске жетті.
Tawang is inhabited by the Monpa people. From 500 BC to 600 AD a kingdom known as Lhomon or Monyul ruled the area. The Monyul kingdom was later absorbed into the control of neighbouring Bhutan and Tibet. Tawang Monastery was founded by the Merak Lama Lodre Gyatso in 1681 in accordance with the wishes of the 5th Dalai Lama, Ngawang Lobsang Gyatso, and has an interesting legend surrounding its name, which means "Chosen by Horse". The sixth Dalai Lama, Tsangyang Gyatso, was born in Tawang. Tawang was historically part of Tibet. The 1914 Simla Accord defined the McMahon Line as the new boundary between British India and Tibet. By this treaty, Tibet relinquished several hundred square miles of its territory, including Tawang, to the British, but it was not recognised by China. When Tibet was not governed by mainland China, Tawang was easily accessible to Tibetans. In 1938, the British made a cautious move to assert sovereignty over Tawang by sending a small military column under Capt. G. S. Lightfoot to Tawang. After the outbreak of the war with Japan in 1941, the government of Assam undertook a number of 'forward policy' measures to tighten their hold on the North East Frontier Agency (NEFA) area, which later became Arunachal Pradesh. In 1944, administrative control was extended over the area of the Tawang tract lying South of the Sela Pass when J. P. Mills set up an Assam Rifles post at Dirang Dzong. However, no steps were taken to evict the Tibetan from the area North of the pass which contained Tawang town. Tibet lost its independence in 1950's and was annexed into the newly established People's Republic of China. Tibet also lost its independent diplomatic freedom and Tawang was now a stress point between India and China. During the Sino Indian war of 1962, Tawang fell briefly under Chinese control, but China withdrew its troops at the end of the war. Tawang again came under Indian administration. Tawang district was formed in 1989, when it was split from West Kameng district. The Yangtse clash of 9 December 2022 occurred at night between the troops of the Indian Army and the Chinese People's Liberation Army (PLA) along their mutually contested Line of Actual Control (LAC) in the Yangtse region of Tawang. Later Chinese army retreat and Indian army won in clash.
Әкімшілік бөлімшелер
Аудан Таванг, Лумла және Жанг деп аталатын 3 бөлімшеге бөлінеді. Таванг бөлімшесі 2 әкімшілік округке бөлінеді: Таванг және Китпи. Лумла бөлімшесі 4 әкімшілік округке бөлінеді: Бонгхар, Дудунгхар, Лумла және Земитанг. Жанг бөлімшесі 4 әкімшілік округке бөлінеді: Жанг, Мукто, Тингбу және Лхоу. Осы ауданда Аруначал Прадеш заң шығарушы жиналысының 3 сайлау округі орналасқан: Лумла, Таванг және Мукто. Бұлардың барлығы Аруначал Батыс Лок Сабха округінің құрамына кіреді.
The district is divided into 3 sub divisions: Tawang, Lumla and Jang. Tawang sub division is divided into 2 administrative circles: Tawang and Kitpi. Lumla sub division is divided into 4 administrative circles: Bongkhar, Dudunghar, Lumla and Zemithang. Jang sub division is divided into 4 administrative circles: Jang, Mukto, Thingbu and Lhou. There are 3 Arunachal Pradesh Legislative Assembly constituencies located in this district: Lumla, Tawang and Mukto. All of these are part of Arunachal West Lok Sabha constituency.
Демография
2011 жылғы халық санағына сәйкес Таванг ауданында 49 977 адам тұрады. Бұл Үндістандағы 640 ауданның ішінде 633-ші орынға ие екенін көрсетеді.
According to the 2011 census Tawang district has a population of 49,977, This gives it a ranking of 633rd in India (out of a total of 640).
Дін
Халықтың көпшілігі, оның ішінде Монпа, Такпа және тибеттіктер, дін бойынша тибет буддистері. Буддизмге дейінгі Бөн және шамандық әсер де байқалады. Лосар, Чоскар және Торгия сияқты мерекелер жыл сайын өткізіледі. Дунгюр Торгияның әр үш жылында тойланады. Дунгюр және Торгия мерекелері Тауанг монастырында дәстүрлі қуаныш пен ынтамен аталып өтеді.
Most of the people, which includes the Monpa, Takpa and the Tibetans, are Tibetan Buddhist by religion. Pre Buddhist Bön and Shamanist influence is also evident. Festivals that include Losar, Choskar, and Torgya are held annually. The Dungyur is also celebrated in every three years of the Torgya. Both the Dungyur and Torgya festivals are celebrated at the Tawang Monastery with traditional gaiety and enthusiasm.
Көлік
Маго Тингбудан Виджайнагарға дейінгі Аруначал Прадеш шекаралық тас жолы Мак-Махон сызығы бойымен саланады (жобаланған Шығыс-Батыс өнеркәсіптік дәлізі тас жолымен қиылысады) және осы жерден өтеді, оның жобалау картасын мұнда және мұнда қарауға болады.
The proposed Mago Thingbu to Vijaynagar Arunachal Pradesh Frontier Highway along the McMahon Line, (will intersect with the proposed East West Industrial Corridor Highway) and will pass through here, alignment map of which can be seen here and here.
Экономика
Көптеген тайпалар күнкөрісі үшін ауыл шаруашылығына тәуелді. Тавангтың суық климатына байланысты шаруалар як пен қой шаруашылығымен айналысады, бірақ төменгі жерлерде егін де егіледі.
Most of the tribes depend on agriculture for a living. Owing to Tawang's cold climate, farmers breed yak and sheep, although in lower altitudes crops are also planted.
Туризм
Тауанг – жақсы сақталған Тауанг монастырының арқасында танымал туристік орын. Села асуы тік көтеріліп, жылдың көп бөлігінде қармен жабылады. Чуми Гятсе және Чанг сарқырамалары туристерді қызықтыратын маңызды тарталымдар. Таванг ауданында жергілікті қолөнерді дамытатын қолөнер орталығы бар. Таванг ауданына бару үшін келушілер үкіметтен арнайы ішкі жол рұқсатын алуы керек, оларды Калькутта, Гувахати, Тезпур және Нью-Делиде алуға болады. Жазықтан тауға көтерілу көбінесе тік жолмен, Села асуы арқылы жүзеге асырылады. Туристтер Тезпурдан (Ассам) Тавангқа автокөлікпен бара алады. Тезпурдан Калькуттаға тікелей рейстер бар. Гувахатиге (Ассам) дейін жол 16 сағатқа созылады. 2008 жылдың маусым айында Аруначал Прадеш үкіметі Гувахатиден күнделікті тікұшақ рейсін іске қосты. Тезпурдан (Ассам) Тавангқа автобустармен, жеке таксилермен және бірлескен таксилермен баруға болады. Бұл қиын саяхат: жолдың көп бөлігі нашар асфальт пен қиыршық тастан тұрады, ал көп жерде лай болып жатады. Дегенмен, бұл шамамен 12 сағатқа созылатын әдемі саяхат, Бомдила асуы (2438 метр), Села асуы (4176 метр), Жасвант Гарх арқылы өтіп, соңында Тавангқа жетеді. Мемлекеттік автобустар жиі бұзылады (әдетте жоғары көтерілгенде), сондықтан жолаушылар жеке көліктер мен таксилерде жолға түседі. Саяхат барысында жергілікті тағамдар, әсіресе ет және вегетариандық момо, кремді бұршақтар таба аласыз. Таванг 2013 жылдың қазан айында 2-ші Халықаралық туризм жәрмеңкесін қабылдады.
Tawang is a popular tourist destination thanks to the well preserved Tawang Monastery. The Sela Pass rises steeply and is covered with snow for most of the year. Chumi Gyatse Falls and Jang waterfall is a big tourist attraction. Tawang district has a handicrafts centre that promotes the small scale industries for local handicrafts. Visitors to Tawang district require a special Inner Line Permit from the government which are available in Kolkata, Guwahati, Tezpur, and New Delhi. Most of the travel from the plains is on a steep hill road journey, crossing Sela Pass at Tourists can travel to Tawang from Tezpur, Assam by road. Tezpur has direct flights from Kolkata. Guwahati, Assam, is 16 hours by road. In June 2008, a daily helicopter service from Guwahati was started by the Arunachal Pradesh government. Road travel to Tawang from Tezpur, Assam, is by buses, private taxis and shared taxis. It is an arduous journey: most of the road is loose tarmac and gravel giving way to mud in many places. However, it is a scenic journey of nearly 12 hours, crossing Bomdila Pass 2,438 metres (8,000 feet), peaking at Sela Pass 4,176 metres (13,700 feet), Jaswant Garh and, finally, Tawang. Government buses often break down (usually on the way up) and passengers end up hitchhiking in private cars and taxis. En route, local food is available, especially meat and vegetarian momos and cream buns. Tawang also hosted the 2nd International Tourism Mart in October 2013.
Таванг монастыры
Таванг монастырын Мера Лама Лодре Гьяцзо 5-ші Далай-лама Нагванг Лобсанг Гьяцзоның қалауымен құрды. Монастырь Гелугпа сектасына жатады және Үндістандағы ең ірі буддалық монастырь болып табылады. Ол Лхасадағы Дрепунг монастырымен байланысты. "Таванг" деген сөз "Таңдалған ат" деген мағынаны білдіреді. Ол сонымен қатар тибетше басқа да атымен белгілі – Галден Намгей Лхаце, яғни "ашық түнгі аспандағы жұмақтағы нағыз ат".
The Tawang Monastery was founded by the Mera Lama Lodre Gyatso in accordance to the wishes of the 5th Dalai Lama, Nagwang Lobsang Gyatso. The monastery belongs to the Gelugpa sect and is the largest Buddhist monastery in India. It is associated with Drepung Monastery in Lhasa. The name Tawang means Chosen Horse. It is also known by another Tibetan name, Galden Namgey Lhatse, which means a true name within a celestial paradise in a clear night.
Далай-лама
Қазіргі Далай-лама (14-ші Далай-лама) 1959 жылы қытай әскерінен қашып Тибеттен қашқанда, 1959 жылдың 30 наурызында Үндістанға өтіп, 18 сәуірде Ассамдағы Тезпурға жеткенге дейін Таванг монастырында бірнеше күн демалды. 2003 жылы Далай-лама Тавангтың "іс жүзінде Тибеттің бір бөлігі" екенін айтқан. 2008 жылы ол бұл ұстанымын өзгертіп, Мак-Махон сызығының заңдылығын және Үндістанның аймаққа қатысты талабын мойындады. Далай-лама 2009 жылдың 8 қарашасында Таванг ауданына сапар жасады. Оның діни сөздерін тыңдауға көршілес Непал және Бутан елдерінен келгендерді қоса алғанда, шамамен 30 000 адам қатысты.
When the current Dalai Lama (14th Dalai Lama) fled from Tibet in 1959 to escape from the Chinese army, he crossed into India on 30 March 1959 and spent some days resting at Tawang Monastery before reaching Tezpur in Assam on 18 April. As recently as 2003, the Dalai Lama said that Tawang was "actually part of Tibet". He reversed his position in 2008, acknowledging the legitimacy of the McMahon Line and the Indian claim to the region. The Dalai Lama visited Tawang district on 8 November 2009. About 30,000 persons, including those from neighbouring Nepal and Bhutan, attended his religious discourse.