Кіріспе

Америка Тәуелсіздік соғысындағы генерал (1726 – 1777) Одақтық генерал.

Хью Мерсер (16 қаңтар 1726 – 12 қаңтар 1777) Америка Тәуелсіздік соғысы кезінде Континенттік армиядағы бригадир генерал болды. Ол Нью-Йорк және Нью-Джерси науқанында шайқасты және Принстон шайқасында қаза тапты. Ол Шотландияның Абердиншир аймағындағы Пицлигода дүниеге келді және Абердин университетінде медицинаны оқыды. 1745 жылғы Якобит көтерілісінде Каллоден шайқасында Чарльз Эдвард Стюарт армиясында көмекші хирург болып қызмет етті. Көтеріліс сәтсіз аяқталғаннан кейін Мерсер колониялық Пенсильвания провинциясына қашып, қазіргі Мерсерсбург, Пенсильвания және Фредериксбург, Вирджиниядағы Гринкастлде тұрды. Ол дәрігер болып жұмыс істеді және дәріхана ашты. Ол Джордж Вашингтонмен бірге Француз және Үнді соғысы кезінде провинциялық әскерде қызмет етті және Вашингтонмен жақын дос болды.

Ерте өмір және білім

Мерсер 1726 жылғы 16 қаңтарда Шотландияның Абердиншир округіндегі Пицлигода Энн Монро мен Шотландия шіркеуінің пасторы Уильям Мерсер отбасында дүниеге келді. 15 жасында Абердин университетінің Маришал колледжінде медицинаны оқып, 1744 жылы дәрігер дипломын алды. 1745 жылғы Якобит көтерілісі кезінде Карл Эдвард Стюарт армиясында көмекші хирург қызметін атқарды және 1746 жылғы 16 сәуірде Карл армиясы жеңілген Кулоден шайқасында болды. 1747 жылы туған жерінде іздейтін болғандықтан, Мерсер бірнеше ай жасырынып жүріп Шотландиядан қашып кетті. 1746 жылдың күзінде Лейттен кемемен Филадельфияға аттанды. Ол Гринкастлдің жанында, Пенсильванияда, қазір Мерсерсбург деп аталатын жерге қоныстанды және сегіз жыл бойы дәрігерлік пен дәріханашылықпен айналысты.

Француздар мен үндістер соғысы

Мерсер 1745 жылғы Якобит көтерілісінде британдық үкімет күштеріне қарсы болғанымен, француз және үнді соғысы кезінде британдықтармен бірге шайқасты. Ол шайқас кезінде артта қалды және асығыс шегіну кезінде қалып қойды. Бірақ ол өз әскеріне қайта қосылып, жараланған сарбаздарды емдеуді жалғастырды. 1756 жылдың наурыз айында Пенсильвания полкінің капитаны болып тағайындалып, Форт Ширлиге қолбасшылық етті. 1756 жылдың қыркүйегінде Киттанинг экспедициясына подполковник Джон Армстронгпен бірге қатысты. Киттанинг шайқасында Мерсер ауыр жарақат алып, бөлімінен айырылды. Ол 14 күн бойы 161 шақырымды (100 миль) жараланған күйі, ешқандай жабдықсыз орман арқылы жүріп өтті, содан кейін "ешқашан үйге қайта ораламын деген үмітін жоғалтып, жатып қалды". "Патшаның ақысымен алынған Чероки үндістерінің тобы" оны тауып, Форт Литтлтонға жеткізді, онда ол жазылып кетті. 1757 жылы Шиппенсбургтегі гарнизонға жетекшілік етіп, майор шеніне көтерілді. Осы кезеңде Мерсер Джордж Вашингтонмен өмір бойына созылған достық қарым-қатынас орнатты. Вашингтон мен Мерсер екеуі де британдық генерал Джон Форбстың басшылығымен Форбс экспедициясында Форт-Дюкесні басып алудың екінші әрекетіне қатысты. Форбс 1758 жылдың 25 қарашасында өртенген бекіністі басып алды. Форбс дереу британдық мемлекеттік хатшы Уильям Питт Ағаның құрметіне Форт Питт деп аталатын жаңа бекініс салуға бұйрық берді. Ол өзендер арасындағы елді мекенді "Питсборо" деп атады, қазіргі Питсбург қаласы. Мерсер Форт Питт салынысы кезінде уақытша форт салған, ол ресми емес түрде "Мерсер форты" деп аталды. 1760 жылы ол бұзылып жарылды.

Америка революциясы

Вашингтонның ұсынысымен Мерсер 1760 жылы Вирджиния штатындағы Фредериксбургке көшіп, соғыстан кейін медициналық тәжірибасын бастады. Ол шотландиялық эмигрант Джон Пол Джонспен достық қарым-қатынас орнатты. Мерсер қалада танымал азамат және кәсіпкер атанды, жер сатып алып, жергілікті саудамен айналысты. Ол Изабелла Гордонға үйленіп, отбасын құрды. 1767 жылы Фредериксбург масондық ложасына мүше болды. Осы ложаның мүшесі болған Вашингтон кейін президент болды, ал кем дегенде сегіз мүшесі Революциялық соғыс кезінде Континенттік армияның генералдары болды: Вашингтон, Мерсер, Джордж Уидон, Уильям Вудфорд, Филдинг Льюис, Томас Пози, Густав Уоллес және Маркиз де Лафайетт, ол 1824 жылы құрметті генерал атанды – бұл көрсеткіш Революциялық соғыс кезінде кез келген басқа да топтан, мекемеден немесе ұйымнан әлдеқайда жоғары болды. Ложа қазірге дейін сақталған. Содан кейін Мерсер дәрігерлік аптека және жеке практика ашты. Оның Вирджиния штатындағы Фредериксбургтегі дәріханасы бүгінде мұражай болып табылады. Джордж Вашингтонның анасы Мэри Вашингтон Мерсердің пациенттерінің бірі болды, ал Мерсер аймақта құрметті дәрігер ретінде танылды. Мерсер Изабелла Гордонға үйленді және олардың бес баласы болды: Энн Мерсер Паттон, Джон Мерсер, Уильям Мерсер, Джордж Уидон Мерсер және Хью Теннант Мерсер. 1774 жылы Джордж Вашингтон өзінің балалық шағындағы Ферри фермасын Мерсерге сатты, ол осы құнды жерді өзі мен отбасының қоныстануына арналған қалаға айналдыруды жоспарлады. 1775 жылы Мерсер Фредериксбург қауіпсіздік комитетінің мүшесі болды, ал 25 сәуірде ол Фредериксбург қаласының тәуелсіз ротасының мүшелерімен бірге британдықтар Уильямсбургтегі қару-жарақ қоймасынан оқ-дәрі шығарған кезде полковник Джордж Вашингтонға алаңдаушылық білдіретін хат жіберді. Тамыз айындағы дауыс беру нәтижесінде Мерсер Вирджиния конвенциясы құрған жаңа полктердің сайланған басшылығына кіргізілмеді, себебі ол «солтүстік британиялық» болды. Бірақ 12 қыркүйекте ол Спотсильвания, Кинг Джордж, Стаффорд және Каролина округтерінің минуттық полкінің полковнигі болып сайланды. 1775 жылғы 17 қарашада Мерсер Спотсильвания округі үшін құрылған қауіпсіздік комитетінің 21 мүшесінің бірі болды. 1776 жылғы 10 қаңтарда Мерсер Вирджиния желісінің 3-ші Вирджиния полкіне полковник болып тағайындалды, ал ертесі күні Джордж Уидон подполковник болып тағайындалды. Болашақ президент Джеймс Монро және АҚШ-тың болашақ бас судьясы Джон Маршалл да оның қол астында офицерлер болып қызмет етті.

Америка революциялық соғысы

1776 жылдың 5 маусымында Мерсер Филадельфиядағы Екінші Континенттік Конгрестен Джон Хэнкок қол қойған хат алды, ол оны Біріккен Колониялар армиясының бригадир-генералы етіп тағайындады және Нью-Йорктегі штаб-пәтерге дереу баруын сұрады. Мерсер Нью-Джерси штатының Паулус-Хук қаласында орналасқан Пенсильвания милициясының ірі тобына Стейтен аралындағы британ әскерлерінен күтілетін шабуылдан қорғау үшін басшылық етті. Нью-Йорк қаласы үшін жорықтан бұрын Вашингтон Корольдік Әскери-теңіз күштерін тойтару үшін екі бекініс салуды бұйырды. Гудзон өзенінің Нью-Йорк жағында Форт Вашингтон салынды, ал Мерсер Нью-Джерси жағындағы топырақтан жасалған Форт Ли бекінісінің құрылысын жетекшілік етті. Британдықтар 1776 жылдың 16 қарашасында Форт Вашингтонды басып алды, ал американдықтар төрт күннен кейін Форт Лиді тастап кетті. Нью-Джерсиге шегініс "Революцияның дағдарысы" деп аталды, себебі Вашингтонның көптеген сарбаздарының мерзімі 1777 жылдың 1 қаңтарында аяқталды. Мерсер 1776 жылдың 15 қазанында Ричмондтаунға (Стейтен аралы) шабуыл жасады, уақытша қаланы бақылауға алып, Сент-Эндрю шіркеуінің жедел жәрдем ауруханасындағыларды тұтқынға алды, бірақ Нью-Джерсиге кері шегінді, тұтқындарды босатып, осы процесте көптеген британдықтардың қаза табуына себеп болды. Кейбір тарихи деректерде Джордж Вашингтонның Делавэр өзенін кесіп өту туралы ұсыныстың авторы ретінде Мерсер есімі аталады, нәтижесінде 1776 жылдың 26 желтоқсанында Трентон шайқасында Гессендерге күтпеген шабуыл жасалды. Трентондағы жеңіс (және шағын ақшалай сыйлық) Вашингтонның әскерлеріне олардың мерзімін он күнге ұзартуға келісім берді. Вашингтон 1777 жылдың 2 қаңтарында Трентонның екінші шайқасында Корнуоллиспен тікелей қақтығысуға шешім қабылдағанда, Мерсерге қаланы қорғауда маңызды рөл берілді.

Өлім

Келесі күні, 3 қаңтарда 1777 жылы, Вашингтон әскері Принстон шайқасына бет алды. 350 сарбаздан тұратын алғы шепті басқарып келе жатқан Мерсер бригадасы екі британдық полк пен атты әскер тобымен кездесті. Жеміс бағында шайқас басталды, Мерсердің атының астынан атып түсірілді. Ол тұрып, британдық әскерлер оны Джордж Вашингтон деп жаңылысып, қарсыласуын талап етті. Ол қоршалып, басымдыққа түскен жағдайда да, қылышын тартып, тең емес күреске шықты. Соңында оны жерге жығып, жеті рет штыкпен жаралады және өлгендей қалдырды. Британдықтардың шабуылын естіп, Мерсердің жауынгерлерінің кейбіреуінің шегініп бара жатқанын көрген Вашингтон өзі шайқасқа араласты. Вашингтон Мерсердің әскерін қайта жинап, британдық полктарды кері тартты, бірақ Мерсер денесіне көптеген штык жарақаты алып, басына да соққылар тиген күйде қалды. Аңыз бойынша, ауыр жараланған Мерсер, денесіне қадалып қалған штығымен, әскерін және шайқасты тастағысы келмеді. Оған ақ емен ағашының түбінде демалуға рұхсат етілді, ал оның жанында қалғандар өз орнын ұстады. Сол ағаш "Мерсер емені" деп аталды және Нью-Джерси штатының Мерсер округі мөрінің маңызды бөлігі болып табылады. Мерсер табылғаннан кейін, қазір мұражайға айналған Томас Кларк үйіндегі далалық госпитальға жеткізілді. Бұл госпиталь шайқас алаңының шығыс жағында орналасқан. Бенджамин Раш Мерсер мен басқа жараланған сарбаздарға көмек көрсетті. Рашқа жараланғандарды күтіп-баптауда квакерлер де көмектесті. Жергілікті квакерлер Континенталдық армия солтүстікке жылжығаннан кейін де Континенталдық және британдық әскерлердің жараланған жауынгерлеріне көмек көрсетуді жалғастырды. Квакерлердің үйі қазір Принстон шайқасы алаңы мемлекеттік паркімен іргелес орналасқан. Раш Мерсерді құтқару үшін бар күшін салды, бірақ ол қатысты жараланғандықтан тоғыз күннен кейін, 1777 жылдың 12 қаңтарында көз жұмды.

Жерлеу

Мерсер бастапқыда Филадельфиядағы Христос шіркеуінің зиратына жерленген. 1840 жылы ол Лорэл Хилл зиратына қайта жерленді, және Сент-Эндрю қоғамы қаржылаған мемориалдық ескерткіш орнатылды. Осы жеңістердің нәтижесінде Вашингтон армиясының көп бөлігі қайтадан қызметке тұрды, француздар америкалықтарға қару-жарақ пен жабдықтарды жіберуге келісті, ал таңырқаған Корнуоллис Вашингтон мен оның Континенталдық армиясының күтпеген әскери жеңістерін қайта бағалау үшін күштерін Нью-Йоркке қайтарды. Дағдарыс аяқталды, Вашингтон мен оның армиясының күресуге қабілетті екенін көрсетті, сонымен қатар британдықтардың соғысқа қатысуды жалғастыруға деген қолдауы төмендеді. Джон Трумбулл өзінің «Принстон шайқасында генерал Мерсердің қазасы, 3 қаңтар 1777 жыл» атты портреті үшін Мерсердің ұлы Хью кішіні модель ретінде пайдаланды. Чарльз Уилсон Пилдің «Принстон шайқасында Вашингтон, 3 қаңтар 1777 жыл» атты екінші портретінде Вашингтон алдыңғы жолда, ал фондық бөлігінде Хью Мерсер жан сақтап жатқан күйде бейнеленген, оған доктор Бенджамин Раш және майор Джордж Льюис қолдау көрсетіп, американ туын ұстап тұр. Бұл портрет Принстон университетінің ең бағалы мүлігі болып саналады. Пил Принстон шайқасының бір нұсқасын салды, онда Мерсердің жерден көтерілуі бейнеленген, бірақ бұл сурет өте нашар көрінеді.

Танымал мәдениетте

2000 жылы телефильм "Крестовый переход" Вашингтонның Делавэр өзенін кесіп өтуі мен Трентон шайқасын көркемдеп бейнелейді. Мерсерді Роджер Рис сомдайды. 2015 жылы Бродвей мюзиклі "Гамильтон"да Мерсерді Аарон Берр "Осы орынға арналған бөлме" әнінде еске алады: "Жақсы ескі генерал Мерсер туралы хабар естідіңіз бе? Клермонт көшесін білесіз бе? Оны оның атымен атады. Мерсердің есімі мәңгі сақталады". "The Walking Dead: The Ones Who Live" (2024) сериалының 3-ші эпизодында Мерсердің тарихы қайтадан айтылады, ал кейіпкерлердің бірі, генерал-майор Бил, оған тиесілі деген семсерді ұстап тұр.