Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гарба (Gujarati: ગરબા) – Үндістанның Гуджарат штатынан шыққан гужарати биінің бір түрі. Аты ежелгі санскрит тіліндегі "Garbha" сөзінен шыққан. Көптеген дәстүрлі гарбалар орталықтағы жанған шамның немесе индус құдайы Дурганың суреті немесе мүсінінің айналасында орындалады. Дәстүрлі түрде, ол тоғыз күндік индуист фестивалі Наваратри (Gujarati: નવરાત્રી, мұнда નવ – 9, ал રાત્રી – түндер) кезінде орындалады. Шам (Гарба Дип) немесе әйел құдай Дурганың (Амба деп те аталады) бейнесі құрмет нысаны ретінде концентрлі шеңберлердің ортасына қойылады.
Indian folk dance
Garba (Gujarati: ગરબા) is a form of Gujarati dance which originates from the state of Gujarat, India. The name is derived from the Sanskrit term Garbha Many traditional garbas are performed around a centrally lit lamp or a picture or statue of the Hindu goddess Durga. Traditionally, it is performed during the nine day Hindu festival Navaratri (Gujarati: નવરાત્રી, where નવ means 9, and રાત્રી means nights). Either the lamp (the Garba Deep) or an image of the Goddess, Durga (also called Amba) is placed in the middle of concentric rings as an object of veneration.
Этимология
Гарба сөзі санскрит тілінен алынған, ол "құрсақ", яғни жүктілік, өмір деген мағынаны білдіреді. Дәстүр бойынша, би саздан жасалған, ішіне шам қойылған Гарбха Дип ("құрсақ шам") деп аталатын фонарьдың төңірегінде орындалады. Бұл шам өмірді, әсіресе ана құрсағындағы ұрықты бейнелейді. Бишілер әйелдік құдай Дургаға құрмет көрсетеді. Гарба индуистердің уақытқа қатысты көзқарасының символы ретінде шеңбер нысанында биленеді. Бишілердің шеңбері циклмен айналады, себебі индуизмде уақыт айналмалы болып келеді. Уақыт айналымы – туу, өмір сүру, өлім және қайта туу – осы процестердің арасында тек бір нәрсе өзгермейді, ол – әйелдік бейнедегі Құдай, осы шексіз қозғалыстың ортасындағы қозғалмайтын символ. Би, осы жағдайда әйелдік нысанда бейнеленген Құдайдың, үнемі өзгеріп отыратын ғаламда (джагат) өзгермейтін жалғыз нәрсе екенін көрсетеді. Гарбха Диптің тағы бір символдық мағынасы бар. Құмыраның өзі – денеміздің символы, оның ішінде Құдайлық (Құдайша түрінде) орналасқан. Гарба биі осы символдың төңірегінде барлық адамның ішінде Девидің құдайлық энергиясы бар екендігіне құрмет көрсету үшін биленеді.
The word garba comes from the Sanskrit word for womb and so implies gestation or pregnancy — life. Traditionally, the dance is performed around a clay lantern with a light inside, called a Garbha Deep ("womb lamp"). This lantern represents life, and the fetus in the womb in particular. The dancers thus honor Durga, the feminine form of divinity. Garba is performed in a circle as a symbol of the Hindu view of time. The rings of dancers revolve in cycles, as time in Hinduism is cyclical. As the cycle of time revolves, from birth, to life, to death and again to rebirth, the only thing that is constant is the Goddess, that one unmoving symbol in the midst of all of this unending and infinite movement. The dance symbolizes that God, represented in feminine form in this case, is the only thing that remains unchanging in a constantly changing universe (jagat). The Garbha Deep has another symbolic interpretation. The vessel itself is a symbol of the body, within whom Divinity (in the form of the Goddess) resides. Garba is danced around this symbol to honor the fact that all humans have the Divine energy of Devi within them.
Билеу
Қазіргі Гарбаға дәстүрлі түрде ерлер орындайтын Дандия Раас (гуджарати: ડાંડીયા રાસ) биі де зор әсер етеді. Бұл екі бидің бірігуі бүгінгі бидің жоғары қарқынын қалыптастырды. Ерлер де, әйелдер де гарба мен дандия орындаған кезде әдетте түрлі-түсті киім киеді. Қыздар мен әйелдер үш бөліктен тұратын шания чоли киеді. Шания чоли – кестеленген және түрлі-түсті блузка (чоли), кең етікті юбка тәрізді шания, күрделі өрнекпен тігілген, және дәстүрлі гужарати стилімен оралған дупаттан тұрады. Шания чолилер буындармен, қабықшалармен, айналармен, жұлдыздармен, кестелермен, мәтимен және тағы басқа әшекейлермен безендіріледі. Дәстүр бойынша әйелдер жумка (ірі сырғалар), алқа, бинди, бажубанд, чуда және канган, камарбанд, паял және моджиримен әшекейленеді. Ерлер кафни пижамамен және тізеден жоғары қысқа дөңгелек күрте (гхагра) киеді, сондай-ақ басына бандхини дупат, када және моджири тағады. Гуджарати тілінде ерлер киетін бұл киім "кедию" деп аталады. Жылдар өте келе Гарбаға деген қызығушылық арта түсті. Үндістан жастарының, әсіресе гуджарати диаспорасының арасында Гарбаға зор қызығушылық бар. Дәстүрлі түрде бұл би концентрлі шеңберлерде орындалады, ал барлық топ бір уақытта, біркелкі ырғақпен қадам басады, бастапқыда баяу, біртіндеп қарқыны жоғарылайды. Гарба мен Дандия Раас АҚШ-та да танымал, онда 20-дан астам университеттер жыл сайын кәсіби хореографиямен үлкен Раас/Гарба жарыстарын өткізеді. Канаданың Торонто қаласы қазір Солтүстік Америкадағы ең ірі жылдық Гарба биіне, қатысушылар саны бойынша иелік етеді. Гарба Ұлыбританияда да өте танымал, онда көптеген гуджарати қауымдастықтары өздерінің Гарба кештерін өткізеді және бүкіл әлемдегі гуджарати қауымдастығы арасында кеңінен танылған.
Modern Garba is also heavily influenced by Dandiya Raas (Gujarātī: ડાંડીયા રાસ), a dance traditionally performed by men. The merger of these two dances has formed the high energy dance that is seen today. Both men and women usually wear colorful clothes while performing garba and dandiya. The girls and the women wear Chaniya choli, a three piece dress with a choli, which is an embroidered and colorful blouse, teamed with chaniya, which is the flared, skirt like bottom, with intricate work and dupatta, which is usually worn in the traditional Gujarati manner. Chaniya Cholis are decorated with beads, shells, mirrors, stars, embroidery work, mati, etc. Traditionally, women adorn themselves with jhumkas (large earrings), necklaces, bindi, bajubandh, chudas and kangans, kamarbandh, payal, and mojiris. Boys and men wear kafni pyjamas with a Ghagra a short round kurta above the knees and pagadi on the head with bandhini dupatta, kada, and mojiris. In Gujarati, these clothes worn by men is called 'Kediyu'. Over the years, the interest in Garba has only increased. There is a huge interest in Garba among the youth of India and in particular, the Gujarati diaspora. Traditionally, this dance is performed in concentric circles and the entire group performs once step in sync, with the beat starting slow and slowly catching on speed. Garba and Dandiya Raas are also popular in the United States where more than 20 universities have Raas/Garba competitions on a huge scale every year with professional choreography. The Canadian city of Toronto now hosts North America's largest annual garba by number of attendees. Garba is also very popular in the United Kingdom where there are a number of Gujarati communities who hold their own Garba nights and widely popular among the Gujarati community worldwide.
Дәстүр
Гарба – Навратри мерекесінде тойланатын гужараттық халық биі. Гарба әндері көбінесе тоғыз құдай-ана туралы айтады. Гарба биінің стилі Гуджараттың әр аймағында әртүрлі. Гарба бишілерінің дәстүрлі киімі – қызыл, қызғылт, сары, қызғылт сары және жарқын түсті шания, чоли немесе гагра-чоли; бандани (бағдарламалық бояу), абла (ірі айналар) немесе қалың гужараттық өрнектермен безендірілген дупута. Олар сондай-ақ 2-3 мойынсымыр, жылтыр білезіктер, белдік және ұзын күміспен қапталған сырғалар сияқты ауыр әшекейлер тағады. Дәстүр бойынша, ерлер этникалық кедия және пижама немесе күміс білезік пен мойынсымырмен доти киеді. Әдетте, дандия таяқтары ағаштан жасалған.
Garba is a Gujarati folk dance celebrated in Navratri, a celebration lasting nine nights. Garba songs typically revolve around the subjects of the nine goddesses. Garba styles vary from place to place in Gujarat. The traditional clothing of the Garba dancer is red, pink, yellow, orange, and brightly colored chanya, choli or ghagra choli; dupatta with bandhani (tie dye), abhla (big mirrors) or with thick Gujarati borders. They also wear heavy jewellery, such as 2 3 necklaces, sparkling bangles, waist belts, and long oxidized earrings. Traditionally men wear an ethnic kedia and a pajama or a dhoti with an oxidized bracelet and necklace. Normally, the dandiya sticks are Wooden.
Таныс алу
2023 жылдың желтоқсан айында ЮНЕСКО Гарбаны материалдық емес мәдени мұра тізіміне енгізді.
In December 2023, UNESCO recognised Garba with the Intangible cultural heritage tag.