Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үнді классикалық биі
Осы бидің Андхра-Прадеш штатындағы, Үндістандағы шыққан ауылы
Indian classical dance
the village where this dance came from in Andhra Pradesh, India
Кучипуди (/k//uː//tʃ//i/'/p//uː//d//i/) (телугу: కూచిపూడి నృత్యం) – сегіз ірі үнді классикалық билерінің бірі. Ол Үндістанның Андхра-Прадеш штатындағы Кучипуди деген ауылдан бастау алады. Кучипуди – ежелгі индуистік санскрит мәтіні «Натья Шастрадан» бастау алған би-драмалық қойылым. Кучипудидің ескі нұсқасының болғанына дәлел 10 ғасырдағы мыс жазуларда, ал 15 ғасырдағы «Мачупалли Кайфат» сияқты мәтіндерде табылады. Кучипуди дәстүрі бойынша, Адвайта Ведантаның саньяссині Тирта Нараяна Яти және оның шәкірті, жетім қалған Сиддхендра Йоги 17 ғасырда Кучипудидің қазіргі нұсқасын құрып, жүйелеген. Кучипуди көбінесе Кришнаға бағытталған Вайшнавизм дәстүрі ретінде дамыды және ол Танджавурда «Бхагавата Мела» деген атпен белгілі. Дәстүрлі Кучипудиді ерлер тобы ғана орындаған. Биші ер адам рөлінде «Агнивастрада», сондай-ақ «Багалбанди» деп те аталатын киім киіп, дхоти (беліне байланған плисселенген мата) киеді. Телугу тілінде орындалатын вокалдық және аспаптық Карнатикалық музыка қойылымға сүйемелдейді. Кучипудидегі негізгі музыкалық аспаптар – мридангам, цимбал, вина, флейта және тамбура. Кучипуди Үндістанда кең танымал болды және бүкіл әлемде орындалады. Рагини Девидің сөзіне сәйкес, ауылдың аты санскрит тіліндегі «Кусилава пурамнан» шыққан, ол «актерлер ауылы» дегенді білдіреді. Кусилава – ежелгі санскрит мәтіндерінде кездесетін термин және ол «саяхатшы бард, биші, жаңалықтар жеткізуші» деген мағынаны білдіреді.
Kuchipudi (/k//uː//tʃ//i/'/p//uː//d//i/) (Telugu: కూచిపూడి నృత్యం) is one of the eight major Indian classical dances. It originates from a village named Kuchipudi in the Indian state of Andhra Pradesh. Kuchipudi is a dance drama performance, with its roots in the ancient Hindu Sanskrit text of Natya Shastra. Evidence of Kuchipudi's existence in an older version are found in copper inscriptions of the 10th century, and by the 15th century in texts such as the Machupalli Kaifat. Kuchipudi tradition holds that Tirtha Narayana Yati – a sanyassin of Advaita Vedanta persuasion, and his disciple, an orphan named Siddhendra Yogi, founded and systematized the modern version of Kuchipudi in the 17th century. Kuchipudi largely developed as a Krishna oriented Vaishnavism tradition, and it is known by the name of Bhagavata Mela in Thanjavur. The traditional Kuchipudi was performed by all males troupe. A dancer in a male role would be in Agnivastra, also known as Bagalbandi, wear a dhoti (a single pleated piece of cloth hanging down from the waist). Vocal and instrumental Carnatic music in the Telugu language accompanies the performance. The typical musical instruments in Kuchipudi are mridangam, cymbals, veena, flute and the tambura. The popularity of Kuchipudi has grown within India and it is performed worldwide. The name of village, states Ragini Devi, is itself derived from Sanskrit Kusilava puram, which means "the village of actors". Kusilava is a term found in ancient Sanskrit texts and refers to "traveling bard, dancer, newsmonger".
Тарих
Кучипуди, Үндістандағы басқа классикалық би түрлері сияқты, сахналық өнердің негізін қалаушы трактат – санскрит тіліндегі «Натья Шастра» шығармасына негізделген. Ол рухани идеяларды, ізгіліктерді және қасиетті жазбалардың мәнін білдірудің бір жолы. Андхра-Прадеш штатындағы би-драма дәстүрінің тамыры тереңде жатыр, ал аймақ «Натья Шастрада» есімдерімен аталады. Бхарата Муни Андхра аймағына әдемі қимыл-қозғалысты тағайындап, оны Кайшики Вритти деп атады. Біздің заманымыздың II ғасырына дейінгі мәтінде бір раг Андхри деп аталады, яғни Андхрадан шыққан. Андхри Гандари мен Арсабхимен байланысты және бірінші мыңжылдықтағы санскрит мәтіндерінде талқыланады. Бруно Неттл және басқалар Кучипудидің пайда болуын б.з.д. III ғасырға жатқызады. Телугу тілінде сөйлейтін Оңтүстік Үндістан аймақтарындағы шайвизммен байланысты би-драма өнерінің көрсетілімдері Х ғасырдың мыс жазуларында кездеседі, олар Брахмана Мела немесе Брахма Мела деп аталған. Орта ғасырлардағы би-драма өнерпаздары брахмандар болған. Бұл өнер, әлдебір уақытта, II мыңжылдықта өркендеген вайшнавтық музыкалық және билік бакти дәстүрлерімен қабылданып, оның жақтастары Андхра аймағында Бхагаватулу, ал Оңтүстік Үндістанның тамил аймағында Бхагаватар деп аталған. Андхрада бұл өнер Кучипудиге айналды, ал Тамил Надуда ол Бхагавата Мела Натака деп танылды. Саския Керсенбумның сөзінше, телугу Кучипуди мен тамил Бхагавата Меласы Карнатакада таралған классикалық индуистік би дәстүрі – Якшаганамен тығыз байланысты. Үшеуі де карнатик музыкасын қамтиды, бірақ костюмдер, құрылым, интерпретация және шығармашылық жаңалықтар сияқты айырмашылықтары бар. Халыққа бакти рухын сіңдіру үшін ол түн бойы Бхагавата Мелаларын ұйымдастырды және Шримад-Бхагавата Пуранадан көптеген би үлгілерін қабылдады. Вайшнавтық дін Андхра мен Орыссаның Калинг аймақтарында Нарахари Тиртха, Шри Джаганнатха Тиртха және олардың шәкірттерінің күш-жігері арқасында үлкен дамуға ие болды. Бхакти хабары Кучипуди және Шри Нарахари Тиртха мен оның шәкірттерінің Бхагавата Мелалары арқылы халыққа тарады. Манохар Варадпанде Кучипуди биінің XIII ғасырдың соңында пайда болғанын айтады, онда Калингтан шыққан Ганг әулетінің билеушілері XII ғасырдың санскрит ғалымы Джаядеваның, әсіресе «Гита Говинданың» негізінде сахналық өнерді қолдады. Оның есімі кейде Сиддхендра Йоги деп те жазылады. Сидхиендра Йоги пьесаны аяқтағаннан кейін, оған лайықты орындаушыларды табу қиын болды. Дәстүрге сәйкес, Сидхиендра ауыл тұрғындарынан жылына бір рет қойылым қоюды сұрады, олар келісім берді, содан бері бұл Кучипуди деп аталады. Аймақта XVI ғасырда исламдық шабуылдар мен Декан сұлтандықтарының құрылуына байланысты соғыстар мен саяси тұрақсыздық болды. Виджаянагара империясының құлауымен және 1565 жыл шамасында мұсылман әскерлерінің ғибадатханалар мен Декан қалаларын қиратуымен музыканттар мен би-драма суретшілері оңтүстікке көшіп кетті. Танджавур патшалығының жазбалары 500-ге жуық Кучипуди суретші отбасылары Андхрадан келгенін, индус патшасы Ачютаппа Наяк оларды қарсы алып, жер бергенін көрсетеді. Бұл жердегі қалыптасқан елді мекендер қазіргі Тамил Наду штатындағы Мелаттурға айналды. Кучипудидің ежелгі Андхра ауылынан барлығы кетпеді, ал қалғандары Андхрадағы оның дәстүрін сақтаушылар болды. Кучипуди XVII ғасырдағы Андхрада құлдырап, өліп бара жатқан өнерге айналды. Әуренгезб барлық музыка мен би өнерінің қоғамдық қойылымдарын тыйым салып, сондай-ақ өзінің Моғол империясының билігіндегі үнді субконтинентінде музыкалық аспаптарды тәркілеуге және жоюға бұйрық берді.
Kuchipudi, like other classical dance forms in India, traces its roots to the Sanskrit Natya Shastra, a foundational treatise on the performing arts. are a form of expression of spiritual ideas, virtues and the essence of scriptures. The dance drama tradition in Andhra Pradesh is of ancient origins, and the region is mentioned in the Natya Shastra. Bharata Muni credits a graceful movement to Andhra region and discusses it as Kaishiki vritti. The pre 2nd century CE text calls one raga as Andhri, that is from Andhra. The Andhri, is related to Gandhari and Arsabhi, and is discussed in many other 1st millennium Sanskrit texts. Some, state Bruno Nettle and others, place the origins of Kuchipudi to 3rd century BCE. Dance drama performance arts related to Shaivism, in Telugu speaking parts of South India, are evidenced in 10th century copper inscriptions, and these were called Brahmana Melas or Brahma Melas. The medieval era dance drama performance artists were Brahmins. This art was likely adopted by the musical and dancing Bhakti traditions of Vaishnavism which grew in the 2nd millennium, whose devotees were called Bhagavatulu in Andhra region and Bhagavatars in Tamil region of south India. In Andhra, this performance art evolved into Kuchipudi, while in Tamil Nadu it became known as Bhagavata Mela Nataka. According to Saskia Kersenboom, both the Telugu Kuchipudi and Tamil Bhagavata Mela are strongly related to the classical Hindu dance tradition of Yakshagana found in Karnataka, all three involve Carnatic music, but these dance drama traditions have differences such as in costumes, structure, interpretation and creative innovations. To instill bhakti in layman he is credited to organizing Bhagavata Mela's throughout the nights and adapted many dance forms from the Srimad Bhagavatha Puranas. Vaishnavism received a big boost in the Kalinga regions of Andhra and Orissa due to the efforts of https://en. wikipedia. org/wiki/Narahari Tirtha, Sri Jagannatha Tirtha and his disciples, the message of Bhakti was percolated through the masses via Kuchpudi and The Bhagavata Melas of Sri Narahari Tirtha and his disciples. According to Manohar Varadpande, the Kuchipudi dance emerged in the late 13th century, when Ganga rulers from Kalinga were patrons of performance arts based on the 12th century Sanskrit scholar Jayadeva, particularly the Gita Govinda. Refn|group=note|His name is sometimes spelled Siddhendra Yogi. When Sidhyendra Yogi finished the play, he had trouble finding suitable performers. According to the tradition, Sidhyendra requested and the villagers agreed to perform the play once a year, and this came to be known as Kuchipudi. The region saw wars and political turmoil with Islamic invasions and the formation of Deccan Sultanates in the 16th century. With the fall of Vijayanagara Empire and the destruction of temples and Deccan cities by the Muslim army around 1565, musicians and dance drama artists migrated south, and Tanjore kingdom records suggest some 500 such Kuchipudi artist families arrived from Andhra, were welcomed and granted land by the Hindu king Achyutappa Nayak, a settlement that grew to become modern Melattur near Tanjore (also called Thanjavur). Not everyone left the old Andhra village of Kuchipudi, and those remaining became the sole custodians of its tradition in Andhra. Kuchipudi declined and was a dying art in 17th century Andhra, Aurangzeb banned public performances of all music and dance arts, along with ordering the confiscation and destruction of musical instruments in Indian subcontinent under control of his Mughal Empire.
Колониялық билік кезеңі
Аурангзеб 1707 жылы қайтыс болғаннан кейін Моғол империясы құлдырады, Үндістанның көптеген аймақтарында, соның ішінде Декан аймағында индустардың көтерілісі болды. XVIII ғасырдың екінші жартысында, осы саяси дағдарыс кезеңінде колониялық еуропалықтар келді, Шығыс Үндістан компаниясының өкілдері Мадрас президенттігін құрды және ол Британ империясының бір бөлігіне айналды. Андхра Мадрас президенттігінің құрамына кірді. Колониялық кезеңде индуизмнің би-драма сияқты өнерлері мен дәстүрлері қорланды. Христиан миссионерлері мен британдық шенеуніктер бишілерді стереотиптеу арқылы кемсітті, үнді классикалық билерін "сатылған әйелдердің, төмендеген эротикалық мәдениеттің, құлшылық пен дін қызметкерлеріне бағынудың" дәлелі деп атады. 1892 жылы христиан миссионерлері барлық осындай би түрлерін тыйым салу мақсатымен "биге қарсы қозғалысты" бастады. Биге қарсы топтар түрлі үнді классикалық билерін проституцияның жамылғысы деп айыптады, ал қайта жаңғыртушылар отаршылдық жазушылардың жасалған тарихын сынады. 1910 жылы Британ империясының Мадрас президенттігі храм билерін толығымен тыйым салды. Дәстүрлі түрде индуистік храмға жақын сахнада түнгі уақытта қойылатын Кучипуди биі де, барлық үнді классикалық билері сияқты, отаршылдық билік кезеңінде құлдырады. Тыйым салынғаннан кейін көптеген үндістер карикатура мен мәдени дискриминацияға наразылық білдіріп, өз мәдениетін сақтау және қайта жандандыру үшін күш-жігер жұмсады. Осы күш-жігердің нәтижесінде 1920 жылдардан бастап үнді классикалық билері қайта өркендеу кезеңін бастан кешірді.
After the death of Aurangzeb in 1707, the Mughal Empire collapsed, Hindu rebellion sprouted in many parts of India, including the Deccan region. In the second half of the 18th century, during this period of political turmoil, the colonial Europeans arrived, the Madras Presidency was formed by the East India Company officials and became a part of the British Empire. Andhra was a part of the Madras Presidency. During the colonial era, Hindu arts and traditions such as dance drama were ridiculed. Christian missionaries and British officials stereotyped and denigrated dancers, calling Indian classical dances as evidence of a tradition of "harlots, debased erotic culture, slavery to idols and priests". Christian missionaries launched the "anti dance movement" in 1892, to ban all such dance forms. The anti dance camp accused the various classical Indian dance forms as a front for prostitution, while revivalists questioned the constructed histories by the colonial writers. In 1910, the Madras Presidency of the British Empire altogether banned temple dancing. Kuchipudi, which was traditionally staged at night on a stage attached to a Hindu temple, was impacted and like all classical Indian dances declined during the colonial rule period. After the ban, many Indians protested against the caricature and cultural discrimination, launching their efforts to preserve and reinvigorate their culture. Due to these efforts from 1920s onwards, the classical Indian dances witnessed a period of renaissance.
Қазіргі заман
Кучипудидегі XX ғасырдың бірінші жартысындағы үш ықпалды тұлға – Ведантам Лакшминараян Састри, Вемпати Венкатанараян Састри және Чинта Венкатарамайя болды. 1958 жылы ұлттық өнер ұйымы «Сангит-натак академиясы» ұйымдастырған тарихи Бүкіл Үндістандық би семинары Кучипудиді ұлттық сахнаға алып шықты. Кейбір батыс бишілері де биді сақтап қалуға үндістерге қосылды. Мысалы, американдық биші Эстер Шерман 1930 жылы Үндістанға көшіп келіп, үнді классикалық билерін үйренді, өзін Рагини Деви деп атады және үнді классикалық билерін сақтау және қайта жаңғырту қозғалысына қатысты. Оның қызы Индрани Баджпай (Индрани Рахман) Кучипуди биін үйреніп, белгілі биші болды. Индрани Рахман мен Ямини Кришнамуртидің Андхра аймағынан тыс жерлерде Кучипуди биін көпшілік алдында орындауы, жаңа шәкірттердің арқасында биге деген қызығушылықты арттырып, Кучипудиді Үндістан мен әлемдегі шығармашылық өнер ретінде дамытуға септігін тигізді.
The three influential figures in Kuchipudi, during the first half of twentieth century, were Vedantam Lakshminarayana Sastri, Vempati Venkatanarayana Sastri and Chinta Venkataramayya. The historic All India Dance Seminar, organized by the national arts organization Sangeet Natak Akademi in 1958, thrust Kuchipudi to the national stage. Some Western dancers joined the Indians in preserving dance. The American dancer Esther Sherman, for example, moved to India in 1930, learnt Indian classical dances, changed her name to Ragini Devi, and joined the movement to save and revive classical Indian dances. Her daughter Indrani Bajpai (Indrani Rahman) learnt and became a celebrated Kuchipudi dancer. The public performances of Kuchipudi by Indrani Rahman and Yamini Krishnamurti outside of Andhra region, created wider enthusiasm and more interest through new students and the expansion of Kuchipudi as a creative performance art both within India and internationally.
Киімдер
Дәстүрлі Кучипудиді ерлер тобы ғана орындады. Еркек рөлінде билейтін биші Ағаустра киеді, оны Бағалбанди деп те атайды, сонымен қатар беліне ілінген плиселенген матадан жасалған дхоти киеді. Кучипуди оркестрінің құрамына барабаншы (мридангам), кларнетші және скрипкашы кіреді. Котари мен Пастричаның сөзіне сүйенсек, стильдер Кучипуди биінің негізгі құрылыс бөліктері – адугулуда көрініс береді. Сенапатидің пікірінше, Деси стилі консервативті Марги стиліне жаңалықтар енгізуді білдіреді. Сенапати олардың әрқайсысының мысалдарын келтіреді. Марги стильдеріне Ведаята, Ведангам, Боммалата, Перани, Чинду, Бахурупам, Пагатившалу және тағы басқалары жатады; ал Деси стильдеріне Сенапати Расака, Чарчарри, Бхандика, Коллата және басқаларын жатқызады. Осы стильдердің кейбіреулерін XIII ғасырдағы Варангал мүсіндерінде де көруге болады. Би стильдері Нандикешвараның «Абхиная Дарпана» және «Бхаратнава» сияқты стандартты трактаттарына негізделген, олар Наттува Мала және Натья Мала болып бөлінеді. Наттува Мала екі түрлі: ғибадатханадағы Балипитта орындалатын Пуджа биі және Каляна Мандапамда орындалатын Калика биі. Натья Мала үш түрлі: құдайларға арналған ритуалдық би, зиялыларға арналған Калика биі және халыққа арналған Бхагаватам биі.
The traditional Kuchipudi was performed by all males troupe. A dancer in a male role would be in Angavastra, also known as Bagalbandi, wear a dhoti (a single pleated piece of cloth hanging down from the waist). The Kuchipudi orchestra ensemble includes a drummer (mridangam), a clarinetist and a violinist. According to Kothari and Pasricha, the styles are reflected in the adugulu or the basic building blocks of the dance in Kuchipudi. According to Senapati, the Desi styles referred to one that incorporated innovations to the conservative Margi styles. Senapati lists examples of each. For Margi styles, he describes Vedayata, Veddangam, Bommalata, Perani, Chindu, Bahurupam, Pagativeshalu and others; while for Desi styles, Senapati describes Rasaka, Charchari, Bhandika, Kollata and others. Some of these styles are discernible in Warangal sculptures of the 13th century. The dance styles are based on the standard treatises, Abhinaya Darpana and Bharatarnava of Nandikeswara, which is sub divided into Nattuva Mala and Natya Mala. Nattuva Mala is of two types — the Puja dance performed on the Balipitha in the temple and the Kalika dance performed in a Kalyana Mandapam. Natya Mala is of three kinds — ritual dance for gods, Kalika dance for intellectuals and Bhagavatam for common place.
Үлкен Кучипуди драмалары
Ең танымал би драмасы – Сиддхендра Йогидің «Бхама Калапам» туындысы. Нараяна Тиерта Кришнаның тууынан бастап Рукминиге үйленгенге дейінгі өмірін баяндайтын «Кришна Лила Тарангини» шығармасын жазды. Көбінесе орындалатын басқа да пьесалар – Тьягараджаның би әндері (критис) және Моввалық Кшетрайя жазған 4500-ден сақталған 700 падам. Кучипуди әртістері, әсіресе телугу диаспорасы қауымдастықтары арасында халықаралық сахнада көрсетілген дәстүрлі туындылар: Шриниваса Кальянам, Рукмини Кальянам (Кришна мен Рукминидің үйлену тойы), Сакунталам Бхамакалпам, Хара Виласам, Прахлада Чаритрам (Холи мерекесімен байланысты оқиға), Уша Паринаям, Сасиреха Паринаям, Рама Наткам (болжам бойынша, ең көне пьеса), Мохини Рукмангада, Чамундешвари Сабда, Ардханариешвара Сабда және Перини Тхандавам.
The most popular dance drama is Bhama Kalapam of Sidhyendra Yogi. Narayana Teertha composed the Krishna Lila Tarangini, a story of Krishna's life beginning from his birth to his marriage to Rukmini. Other commonly performed plays are the dance songs (kritis) of Thyagaraja, and the 700 surviving padams out of 4500 composed by Kshetrayya of Movva. Traditional compositions that have been internationally performed by Kuchipudi artists, particularly among Telugu diaspora communities, include Srinivasa Kalyanam, Rukmini Kalyanam (marriage of Krishna and Rukmini), Sakuntalam Bhamakalpam, Hara Vilasam, Prahlada Charitram (Holi festival related story), Usha Parinayam, Sasirekha Parinayam, Rama Natakam (probably the oldest play), Mohini Rukmangada, Chamundeswari Sabda, Ardhanareeswaram Sabda and Perini Thandavam.
Мектептер мен оқу орталықтары
Кучипудиді оқыту, барлық маңызды классикалық үнді өнерлері сияқты, дәстүрлі түрде жас шақта басталады. Оқуға физикалық жаттығулар, теориялық білім, демонстрациялық сабақтар және көптеген жаттығулар кіреді. Физикалық жаттығулар йогадан бастап, дененің иілгіштігін және аяқ бұлшық еттерінің, төменгі дене бөлігінің, корсеттің, қолдардың, иықтардың және мойынның икемділігін дамытуға арналған арнайы жаттығуларға дейін жетеді. Котари мен Пастрича атап көрсеткендей, арнайы жаттығулардың мысалдары: Дандему, Чакрадандему, Экапада, Гунжелу, Кайлсаму, Каппилу және Моггалу. Олар санскрит және телугу тілдерін үйренеді. Сондай-ақ, музыканы, әдебиетті меңгеріп, әнші болулары да қажет. Халыққа таралуының арқасында, бұл тренинг дәстүрлі отбасылардан бүкіл әлемге тарады.
Kuchipudi training, as with all major classical Indian arts, have traditionally begun at a young age. The training includes physical exercises, theory, demonstration lessons and a lot of practice. The physical exercises range from yoga to special exercises to develop a supple body and flexibility in leg muscles, lower body, core, arms, shoulders and neck. Some examples of special exercises, state Kothari and Pasricha, are Dandemu, Chakradandemu, Ekapada, Gunjeelu, Kailsamu, Kappilu and Moggalu. They are educated in Sanskrit and Telugu. They must also learn music, literature and become vocalists. Training has expanded from within traditional families to anyone across the world due to its popularization.