Кіріспе

Альфред Хичкоктың 1953 жылғы фильмі «Мен мойынға аламын» – Альфред Хичкок режиссерлік еткен, Монтгомери Клифт католик діни қызметкері Майкл Уильям Логан, Энн Бакстер Рут Грандфорт және Карл Малден инспектор Ларру рөлінде ойнаған 1953 жылғы американдық нуар фильмі. Фильм 1902 жылы француз драматургі Поль Антельмнің «Біздің екі ар-ожданымыз» (Nos deux consciences) атты пьесасы негізінде жасалған, оны Хичкок 1930 жылдары көрген. Сценарийді Джордж Табори жазды. Фильмнің түсірілімі көбінесе Квебек қаласында өтті, қаланың көрікті жерлерінің, әсіресе Сент-Зефирин және Шато Фронтенак сияқты танымал ғимараттардың көптеген кадрлары түсірілді.

Сюжет

Логан әкесі Квебек қаласындағы Сен-Мари шіркеуінің руханы. Ол неміс иммигранттары Отто мен Альма Келлерді үй шаруасын жүргізуші және үй иесі ретінде жұмысқа алады. Отто Келлер сонымен қатар Виллетт деген күдікті адвокаттың бағбаны болып жұмыс істейді. Фильм кешкі уақытта басталады: кассик киген бір адам Виллетттің үйінен шығып кетеді, ал адвокаттың денесі үй ішінде еденде жатыр. Бірден кейін, шіркеуде мойындау бөлмесінде Отто Логанға оны тонауға тырысқанда Виллеттті қазақстандық өлтіргенін мойындайды. Отто бұл жайлы әйеліне айтады және дін қызметкерінің мойындау кезінде естігенін жарияламауы керектігіне сендіреді. Келесі күні таңертең Отто Виллетттің үйіне барып, полицияға оның өлімі туралы хабарлайды. Логан да Әлманың күйеуінің онда екенін айтқаннан кейін қылмыс орнына келеді және полицияны табады. Логанды инспектор Ларру сұраққа алады, ол Логанның үйден шығып бара жатқан әйелмен сөйлескенін көреді. Полиция бөлімінде екі жас қыз Ларруға Виллетттің үйінен дін қызметкерінің шығып бара жатқанын көргендерін айтады. Бұл Ларруды Логанды қайтадан сұраққа алуға итермелейді, бірақ Логан кісі өлтіру туралы ешқандай ақпарат беруден бас тартады. Логанды ерте күдікке ұшыратып, Ларру детективке оны қадағалауды бұйырады және Рут Грандфортқа қонаққа барған Корольдік прокурор Робертсонмен байланысады. Рут Робертсонның Логан туралы сөйлесіп жатқанын естіп, Ларрудың детективі онымен кездескеннен кейін келесі күні үйіне еріп, оның кім екенін анықтайды. Логанмен сөйлескен әркімді күдікті деп есептейтін Ларру Рут пен Логанды жауапқа тартады, ал Рут шындықты айтады, бірнеше естеліктерді баяндайды: олар Логанмен балалық шақта достасқанда ғашық болған, бірақ ол Екінші дүниежүзілік соғыста Регина атқыштар полкімен соғысқа барды және соңында оған хат жазуды тоқтатты. Ол ақырында Пьерге тұрмысқа шықты, оның хатшысы болып жұмыс істеген. Логан соғыстан оралғаннан кейін, олар бір күнді жақын маңдағы аралда өткізді. Дауыл оларды түнде павильонда паналауға мәжбүр етті, ал таңертең Виллетт оларды танып қалды. Рут Логанды бірнеше жылдан кейін, ол дін қызметкері болып тағайындалғанда қайта көрді. Виллетт Руттан күйеуін салық алаяқтығынан құтқаруға көмектесуін сұрады, егер ол бас тартса, ол Логанмен өткізген түні туралы жариялайды. Ол Логанмен кісі өлтірген күні кездесті, ол Виллеттпен араласуға келісті. Рут пен Логанның кездесуі сол күні сағат 9-дан 11-ге дейін болды, бірақ Ларру Робинсонға Виллетттің өлімі туралы есептерді көрсетті, онда Виллетт сағат 11:30-дан бұрын қайтыс бола алмайды делінген. Рут пен Логанның кездесуі сағат 23:00-де аяқталғандықтан, Логанның алибисі жоқ. Логан өзін тұтқындалатынын білген соң, келесі күні Ларрудың кеңсесіне келіп, өзін ұстап беруге келіседі. Келлер Логанның заттарының арасына қанды кассик орналастырды, ал Логан сотқа келгенде Келлер Логанның кісі өлтіргеннен кейін шіркеуге кіргенін және күдікті түрде әрекет еткенін көргенін айтады. Сот Логанды дәлелдер жеткіліксіз болғандықтан кінәсіз деп табады, бірақ сот ғимаратының сыртындағы көпшілік оны соттан шыққан кезде қоршап алады. Бұл Әлманы қатты ренжітіп, Логанның кінәсіз екенін айқайлай бастайды. Отто өзін өлтіруші ретінде танылатынын сезініп, Альманы атып өлтіреді. Полиция қызметкерлері қуып жүрген кезде ол Шато Фронтенаққа қашып кетеді, бұл процесте ас үй шефін өлтіреді. Ларру ақыры Оттоның кісі өлтіруші екенін түсінеді, оны Шато Фронтенақтың үлкен залында бұғаулап, оны кісі өлтіруді мойындауға итермелейді. Отто Логанның өзін полицияға сатқанын сезініп, оны атумен қорқытады. Алайда Логан зорлық-зомбылыққа қарағанда бейбітшілікке басымдық береді және Оттомен сөйлесу үшін залға кіреді. Полиция қызметкерлері дереу артынан келеді, Логан Оттомен сөйлеседі, оның басты мақсаты - зал ішінде атыс-шабуылға жол бермеу, бірақ Отто оған оқ атып, полицияның мергеншісі Оттоны атып, Логанның өмірін құтқарады. Өлімге ұшыраған Отто Логанды шақырып, одан кешірім сұрағаннан кейін бірден қайтыс болады.

Өндіріс

«I Confess» фильмінің түсірілімге дейінгі дайындық кезеңі ең ұзақ болған фильмдердің бірі болды, Хичкок үшін сегіз жыл бойы сценарийді 12 жазушы дамытты (Хичкок 1951 жылы қызы Патриция Хичкоктын үйлену тойына үзіліс алды, сондай-ақ ол Сидни Бернштейнмен «Transatlantic Pictures» серіктестігін тарату процесінде болды). Алғашқы сценарийде, бастапқы пьесаға сәйкес, дін қызметкері мен оның сүйіктісінің заңсыз баласы болды, ал дін қызметкері фильмнің соңында өлім жазасына кесілді. Бұл элементтер «Warner Brothers» басшыларының талабымен алынып тасталды, олардың ойынша, бұл жағымсыз реакция тудыруы мүмкін еді. Хичкок алғаш рет Анита Бьоркді «Мисс Джули» (1951) фильмінде көргеннен кейін әйел басты рөлге шақырды. Бірақ ол өзінің серігі және баласымен Голливудқа келген кезде «Warner Bros.» Хичкоктан рөлге басқа актрисаны табуды талап етті. Фильмнің түсірілімі 1952 жылдың 21 тамызынан 22 қазанына дейін Голливуд пен Квебек қалаларында өтті. Хичкок әдеттегідей, әрбір көрініс үшін егжей-тегжейлі раскадровкалар жасады. Ол Клифттің актерлік әдісін түсіне алмады және Хичкок берген нұсқауларды орындамағандықтан, Клифттің бір-бірінен кейін жасаған қателерге байланысты тез ашуланды. Біз, католиктер, дін қызметкерінің құпиясын ашуға болмайтынын жақсы білеміз, бірақ протестанттар, атеистер және агностиктер: «Бұл абсурд! Ешбір адам мұндай нәрсе үшін үндемей, өмірін құрбан етпес еді» дейді. Альфред Хичкоктың эпизодтық ролі фильмнің екінші минутында – ашылу титрлерінен кейін – баспалдақ үстінен өтіп бара жатып көрінеді.

Қабылдау

Фильм сыншылардан аралас жағымсыз пікірлер алды. The New York Times газетінің Bosley Crowther басылымы "көрінетіндей, әдейі созылған" және "күмәнді сценарий" деп айыптады, түсіндіріп: "тек ең сенімді көрермен ғана кейіпкердің құтқарушы рақым арқылы қиын жағдайынан шыға алмайтынына ұзақ уақыт бойы алаңдайды. Бұл жағдайды түсінген соң, жағдайдың барлық күмәні жеңілдейді". Краутердің шолуында: "Мырза Хичкок кішкентай бейнелерді енгізеді және фильмге өзінің стиліне сай тегіс, таза жарқырауды беретін кішкентай құрылымдық тәсілдерді ойлап табады. Квебекте түсірілген, оның да ерекше атмосферасы бар. Бірақ ол тұрып, бір жерге жылдамдай алмайды. Ол жай ғана баяу және монотонды". Variety басылымы фильмнің "көпшілік күткендей шиеленіссіз және әңгімеге тым ұзақ" екенін жазды, бірақ "бірқатар үздік актерлік жұмыстарды" атап өтті. The Washington Post газетінің Ричард Л. Коу фильмге теріс пікір жазып, фильмнің "әдеттегі сенімсіздікті тоқтатудан гөрі көбірек талап ететінін" жазды, себебі "пастор әлсіз емес, бұл жазушылар мен режиссерлер фильмнің сенімділігі үшін оны ұмытуға тырысады. Әрине, мұндай жас діни қызметкердің басшылары оның проблемасына көбірек қатысы бар сияқты, егер ол бастапқыда болмаса, мәселе сотқа дейін келместен бұрын. Адам өлтіру ісіне кінәлауды қолдану сияқты идеяны ұсынса және картина шіркеулік мәселелерге қатысты болып көрінсе де, негізгі тұжырымдама қате. Нәтижесінде, фильмнің шебер режиссеріне лайық емес, алдауға толы сурет шығады". The New Yorker журналының Джон Маккартен де жағымсыз пікір білдіріп, былай деп жазды: "Бұл құпия драма болуы керек. Бірақ шын мәнінде, бұл діни қызметкердің конфессионалдық құпияларды бұзбай сақтауынан туындайтын қиындықтарды көрсетеді. Тақырыпқа кісі өлтіру мен романтика қосылады, бірақ бұл жерде көрсетілгендей, екеуі де шиеленіс немесе ойын-сауық туғызбайды. Мүмкін, бұл рөлді ойнайтын Монтгомери Клифт діни қызметкерді шатасқан, жас адам ретінде бейнелеуді дұрыс емес деп тапқан, бір қозыны, тіпті отарын басқаруға тым бейтарап". The Monthly Film Bulletin журналының аралас пікірінде фильм "Поездағы бейтаныс адамдардан сәл нашар, бірақ Хичкоктың "Жылбыр" фильмінен кейін жасаған кез келген нәрседен әлдеқайда жақсы" делінген. "Шындығында, фильмдегі қарапайым триллер техникасы мен кейіпкердің психологиялық тұрғыдан терең зерттелуі арасындағы шешілмеген қайшылық әлсіздік ретінде сезіледі". Chicago Tribune журналы да фильмге аралас пікір білдіріп, "Бұл фильмде әдемі көріністер мен мұқият бөлінген шиеленіс болса да, фильм тым көпке толы және сюжеті айлакерлік, режиссер Хичкоктің бұрынғы үздік туындыларымен салыстыруға келмейді. Финал сәл асыра айтылған, тіпті атақты қонақүйді көрсетуге мүмкіндік берсе де". Лос-Анджелес Таймс газетінің Филип К. Шойер оң пікірлердің бірін жазып, Хичкок "соңғы апталардағы ең берік және ең тәжірибелі жасалған драмалардың бірі болып табылатын, көңілге қонымды экрандық драма жасады. Хичкок өзінің мұқият қарауында адамдық қарым-қатынастарға әдеттегіден гөрі тереңірек кіріп, физикалық қуғын-сүргінге немесе пойыздар мен аттракциондар сияқты театрлық реквизиттерге емес, сенім мен күмән арасындағы өзара әрекетке сүйеніп, өзінің танымал күмәнді атмосферасын жасайды". "Харрисонның есептері" журналында былай делінген: "Альфред Хичкок өзінің жанды фильмдердегі шеберлігімен танымал болғандықтан, "Мен мойындап отырмын" фильмінде әсерлі драмалық ойын-сауық жасады. Бұл қуаныш сыйлайтын сурет емес, бірақ ол көрерменді шиеленісте ұстап тұрады". Фильм Ирландияда тыйым салынды, өйткені ол діни қызметкердің әйелмен қарым-қатынаста болғанын көрсетті (әлі де фильмде қарым-қатынас кейіпкер діни қызметкер болғанға дейін орын алады). Фильм 1953 жылы Канн кинофестиваліне қатысты. Фильмнің түсірушісі/тарихшысы Питер Богдановичтің айтуынша, "Мен мойындап отырмын" француз жаңа толқыны режиссерлерінің сүйіктісі болды. Кино сыншысы Сара Ортиз "Мен мойындап отырмын" фильмін "Хичкок фильмдерінің ішіндегі ең католиктік фильм" деп сипаттады. 2012 жылы The Guardian бұл фильмді "Естен кеткен, бірақ кемшіліктері бар шедевр" деп атады. Rotten Tomatoes сайтында "Мен мойындап отырмын" 31 пікірдің 81% бағасын алды.

Бейімделулер

"Мен мойындадым" 1953 жылдың 21 қыркүйегінде "Люкс радио театры" радио бағдарламасына бейімделді, онда Монтгомери Клифт рөлін Кэри Грант ойнады.