Кіріспе

Ванье функциялары – қатты дене физикасында қолданылатын толық ортогональды функциялар жиынтығы. Оларды Грегори Ванье 1937 жылы енгізген. Ванье функциялары – кристаллдық жүйелердің локалданылған молекулалық орбиталдары. Кристаллдағы әртүрлі торлық түйіндерге сәйкес Ванье функциялары ортогональды болып келеді, бұл белгілі жағдайларда электрондық күйлерді кеңейту үшін ыңғайлы негізді қамтамасыз етеді. Ванье функциялары кеңінен қолданылады, мысалы, электрондарға әсер ететін байланыстыру күштерін талдауда.

Жергілікті жер

Блохтың ψk(r) күйлері белгілі бір гамильтонианның өзіндік функциялары ретінде анықталады, сондықтан олар тек жалпы фазаға дейін ғана анықталады. Функцияларға eiθ(k) фазалық түрлендіруін қолдану арқылы, кез келген (нақты) θ(k) функциясы үшін, бірдей жарамды таңдау жасауға болады. Бұл өзгеріс Блох күйлерінің қасиеттеріне әсер етпесе де, сәйкес Ванье функциялары осы түрлендірудің нәтижесінде айтарлықтай өзгереді. Сондықтан, ең ыңғайлы Ванье функциялары жиынтығын алу үшін Блох күйлерінің фазаларын таңдау мүмкіндігі пайдаланылады. Іс жүзінде, бұл әдетте максималды локалдануға ие жиынтық болып табылады, онда Ванье функциясы φ'R' R нүктесінің маңында локалданып, R-ден алшақтағанда тез нөлге жуықтайды. Бір өлшемді жағдайда Кохн бұл қасиеттерге ие болатын (белгілі бір симметриялар сақталғанда) әрқашан бірегей шешім бар екенін дәлелдеді. Бұл, сәйкесінше, жоғары өлшемдердегі кез келген бөлінетін потенциалға да қатысты; жалпы шарттар әлі белгіленбеген және олар бойынша зерттеулер жалғасуда. Максималды локалдануға ие Ванье функцияларынан (кристалл жүйелеріне Фостер-Бойз схемасының қолданылуы) айырмашылығы, Пипек-Мези Ванье функциялары σ және π орбиталдарын араластырмайды.

Қатаң нәтижелер

2006 жылы изоляторларда экспоненциалды локальданған Ванье функцияларының болуы математикалық тұрғыдан дәлелденді.

Поляризацияның қазіргі заманғы теориясы

Ванье функциялары жақында кристалдардағы поляризацияны сипаттауда қолданыс тапты, мысалы, ферроэлектриктерде. Поляризацияның қазіргі заманағы теориясын Рафаэль Реста мен Дэвид Вандербильт қадағалады. Мысалы, Бергольд пен Нахмансон еңбектерін, сондай-ақ Вандербильттің PowerPoint презентациясын қараңыз. Қатты денедегі бірлік жасушадағы поляризация Ванье заряд тығыздығының диполь моменті ретінде анықталады:

мұндағы қосынды барлық толқындық белдеулер бойынша алынады, ал Wn – n-ші белдеудегі жасушаға локалданылған Ванье функциясы. Үздіріссіз физикалық процесте поляризацияның өзгеруі – поляризацияның уақыт бойынша туындысы, және оны толқындық күйлердің Берри фазасы арқылы да тұжырымдауға болады.