Кіріспе

Жаңа Зеландия жазушысы

Джон Барри Крамп (15 мамыр 1935 – 3 шілде 1996) – Жаңа Зеландияның жартылай автобиографиялық комик романдарының авторы. Оның романдарының жалпы саны бір миллионнан астам данаға сатылды. Әкесі әйелі мен балаларын жиі зорлық-зомбылыққа ұшыратқан. Крамп көп жыл бойы Жаңа Зеландияның туған ормандарындағы (“буш” деп аталатын) аймақтарда мемлекеттік бұғы аулаушысы болып жұмыс істеді. 1960 жылы ол үкіметтік аңшы ретіндегі тәжірибесіне негізделген өзінің алғашқы романы – «Жақсы жігіт» атты туындысын жазды. Бұл роман жас аңшының басынан өткен оқиғаны баяндайды, ол жұмысқа лайықсыз аңшылық серіктестермен күресуге мәжбүр болады. Бұл роман Жаңа Зеландия тарихындағы ең танымал романдардың біріне айналды, ал Крамптың сәттілігі «Бір минут күте тұр, дос» (1961), «Біздің арамыздағы біреу» (1962), «Сол жақтан, одан кейін қайтадан» (1963), «Шығанақ» (1964), «Жақсы қыз» (1970), «Кездестірген жандар» (1971) және тағы да басқаларымен жалғасты. Бұл романдар оның жақсы мінезді, көшпенді және өзін-өзі қамтамасыз ететін кейіпкерлерінің тартымдылығын және оның алғашқы кітабынан кейін дамытқан ерекше «еркек» стильінде жазылған. 1969 жылы Матахина көліне көлікпен кіріп кеткеннен кейін бес бала суға батып қайтыс болды, ал Крамп бұл оқиғаға қатысты лагерьтің ұйымдастырушыларының бірі болған. Крампқа қаза болғандарға кінәлі деп айып тағылды, бірақ бұл айыптар алынып тасталды. Крамптың бұрынғы әйелі Флэр Адкок балалардың қазасына оның немқұрайлылығы себеп болды деді (әдетте Крамп апат кезінде лагерьде болмаған). 1988 жылы Крамп түлкі аулау кезінде кездейсоқ түрде цианидтің буласын жұтып алып, жартылай өлімге жетті. Өмірінің соңына қарай оның әдеби стилі өзгерді, ол өзі жасаған кейіпкерлерді бейнелейтін балаларға арналған әңгімелер жазды, мысалы, Пунга халқы туралы. Крамп сонымен қатар Toyota Hilux көлігінің Жаңа Зеландиядағы бірнеше танымал телерекламаларында түскен, ол оның «бушман» беделін арттырды. Бұл жарнамалар 1982 және 1995 жылдар аралығында көрсетілді. 1964 жылы Жаңа Зеландияда түсірілген «Қашқын» фильмінде ол типикалық Киви жігітінің рөлін ойнады. Крамптың «Қосымшада» («Side By Side») әні, оның «жанындағы» Скотти (хабар таратушы Ллойд Скотт) есімді досымен бірге, Америка кубогында Жаңа Зеландия командасының ресми әні ретінде пайдаланылды. 1990 жылы Крампқа Жаңа Зеландияның 1990 жылғы еске алу медалі табысталды, ал 1994 жылы Жаңа жылдық құрмет көрсетулерде әдебиет және қоғамға қосқан үлесі үшін Британ империясы орденінің мүшесі болып тағайындалды. 1995 жылы Крамп «Танымал Жаңа Зеландиялықтар» сериясының бір бөлігі ретінде Жаңа Зеландияның 1 долларлық почта маркасында бейнеленді.

Жеке өмір және өлім

Ол бес рет үйленген. Оның әйелдері және олармен некеде болған кезеңдері: (1) Мартина (Тина) Ансо (1957–60), (2) ақын Флёр Адкок (1962), (3) Ванда Хилл (1969–79), (4) Робин Хьюз (кейін Робин Ли Робинсон ретінде белгілі) (1979–91), және (5) Маргарет (Мэгги) Николсон (1993–96). Сонымен қатар, ол Жан Уотсонмен (жазушы) (1962–69) және фотограф Анс Вестрамен (шамамен 1964) қарым-қатынаста болды. Оның осы әйелдерден туған балалары: Иван (1958 ж.т.), Мартин (1959 ж.т.) (Ансодан), Стивен (1960 ж.т.) және Гарри (1965 ж.т.) (Уотсоннан), Лайл (1970 ж.т.) (Хиллден) және Эрик (1965 ж.т.) (Вестрадан). Крамп 1996 жылы күдікті аорта аневризмасынан қайтыс болды. Ол қайтыс болған кезде әйелі Мэггимен Охауитиде тұрды. Оның ұлдарының бірі, Мартин Крамп, қазір танымал радио хабаршысы. Крамптың өлімінен кейін, бұрынғы әйелі Флёр Адкок оны және оның келесі әйелдерін үнемі зорлық-зомбылыққа ұшыратқанын айыптады, оны "садист" деп сипаттады. 2016 жылы Крамптың төртінші әйелі Робин Ли Робинсон, Крамптың "Жабайы шошқа мен су құйыны" романының сюжеттік жоспарын өзі жасағанын мәлімдеді, себебі Крамп негізгі идеяны ойлап тапқаннан кейін "кітапты жазуды жалғастыра алмады". Ли Робинсон бұл мәлімдемені кітаптың "Жабайы адамдарды іздеу" фильмінің Жаңа Зеландиядағы премьерасынан кейін бірнеше күн өткен соң жасады. Ол фильмнің титрлерінде өзінің есімі жазылмағанына көңілі қалды. Крамп тірі кезінде ол романың авторлық құқығына талас қоймаған және романың бір бөлігін өзі жазғанын айтпаған. Крамптың ұлы Мартин, Крамптың көбінесе адамдардан идеялар алғанын айтты, бірақ Ли Робинсон дәлел келтіргенше бұл жағдайды жоққа шығарды.

Барри Крамп туралы кітаптар

Жан Уотсонның «Жаңбырда тұру» романы, 1965 жылы Крамппен араласқан қарым-қатынасына негізделген. «Крампиге құрмет», әртүрлі авторлар (1996). Джордж Джонстонның «Ескі динамит қоймасы» (1999). Колин Хоггтың «Бос қадамдармен өткен өмір; Барри Крамптың тарихы» (2000). Джордж Джонстонның «Кеймақ аралының жалғызбастысы» (2002). Колин Крамптың «Түсініксіз қорқыныш; Шын оқиға» (2002). Робин Ли Робинсонның «Тұз сепкен сорпа; Барри Крамппен он екі жылдық неке туралы әңгіме» (2004). Барри Крамптың алты ұлының «Жақсы, адал адамның ұлдары» (2022).

Барри Крампқа байланысты кітап

Барри Крамптың әкесі, Уолли Крамп, 1964 жылы Жаңа Зеландияда "МакДуннит Дуннит" атты кітап жазған.