Солтүстік-батыс Уэльстегі Саут Стак аралының геологиясы мен табиғаты
South Stack
Уэльстің Англси аймағындағы South Stack (Ynys Lawd) аралы – теңіздік тас. Геологиялық құрылымы, тау жыныстары және толқындардың әсерінен пайда болуы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Уэльстің солтүстік-батысындағы Англси аралының жанындағы арал.
Island off northwest Anglesey, Wales
Оңтүстік Стак (Ynys Lawd) – Уэльстің Англси аралының солтүстік-батыс жағалауындағы Холи аралынан жақын жерде орналасқан арал.
South Stack (Ynys Lawd) is an island situated just off Holy Island on the northwest coast of Anglesey, Wales.
Геология
Оңтүстік Стак – теңіз стегі деп аталатын арал. Бұл арал бір кезде материкпен байланысқан шөгінді тау жыныстарының толқын әсерінен эрозияға ұшырауы нәтижесінде пайда болған. Аймақ геологиялық тұрғыдан Оңтүстік Стак формациясы деп белгіленеді. Оның қабаттарына ірі бүктелулер мен қырысулардың әсерінен деформацияланған құмтастар мен аралас шиыршықтар кіреді. Бұл бүктелулер теңіз жартастарында жақсы көрінеді (ең жақсысы маяққа апаратын баспалдақтардан қарауға болады). Бұл қалың шөгінді тау жыныстарының үстінде Холихед тауының көп бөлігін құрайтын таза Холихед кварцитінің қалың қабаттары орналасқан. Жақындағы зерттеулер тау жыныстарының пайда болуына ірікөлденді жер қозғалысы себеп болғанын көрсетеді, бұл қалыпты шөгінді процестің бөлігі емес; алайда, бұл теория әлі де даулы болып қала береді. Оңтүстік Стактың оңтүстігіндегі жартастарда да осындай жоғары көтерілудің белгілерін көруге болады. Лондон геологиялық қоғамы Оңтүстік Стак геологиясын кішкентай масштабтағы бүктелулерді көрсетуі үшін Ұлыбританиядағы 100 ең маңызды геосайттың бірі деп таңдады.
South Stack is an island known as a sea stack. It was formed by the wave erosion of sedimentary rocks that once connected the island to the mainland. The area is known geologically as the South Stack Formation. Its strata includes sandstones and interbedded shales which have been contorted by large folds and crumples. The folds can be seen in the seacliffs (best viewed from the steps leading down to the lighthouse). Thick beds of pure Holyhead Quartzite, which forms the bulk of Holyhead Mountain, lie above these folded sedimentary rocks. Recent studies suggests the rocks appearance was caused by large scale earth movements which is not a part of the normal sedimentary process; however, this theory remains controversial. Similar evidence of upthrusts can be seen in the cliffs to the south of South Stack. The geology of South Stack has been chosen as one of the top 100 geosites in the United Kingdom by Geological Society of London, for its display of small scale folding.
Маяк
1809 жылы құрылысы аяқталған Оңтүстік Стак маяғы Оңтүстік Стак үстінде, теңіздің үстінде орналасқан. Оның шам мұнарасы биік, ал маяк кешені 390-нан астам тас және 10 металл сатыдан тұратын жаяу көпіріне дейін созылады. Алғашқыда аралға өтудің жалғыз жолы – қанап кабеліне ілінген себетпен болатын. 1828 жылы темірден жасалған аспалы көпір салынды, ол 1964 жылы болат кабельдік фермалы көпірге алмастырылды. Бірақ 1983 жылы қауіпсіздік талаптарына байланысты ол жұртқа жабылды. Жаңа алюминий көпір салынғаннан кейін, 1997 жылы маяк қайтадан жұртқа ашылды. Қазір ол танымал саяхат орнына айналып, жыл сайын мыңдаған туристерді қызықтырады.
South Stack Lighthouse, which was completed in 1809, is sited above the sea on South Stack. Its lamp tower is tall and the lighthouse complex covers There are over 390 stone steps and 10 metal steps down to the footbridge. Originally the only way to cross to the island was in a basket suspended from a hemp cable. In 1828, an iron suspension bridge was built; it was replaced in 1964 with a steel cable truss bridge. However, in 1983 it had to be closed to the public due to safety concerns. After a new aluminium bridge was built, the lighthouse was reopened to the public in 1997. It is now a popular destination, attracting thousands of visitors every year.
Табиғат қорығы
Аралдың жартастары Оңтүстік Стак Клиффс RSPB қорығының бір бөлігі болып табылады, көбелек шағылысу маусымында шамамен 8000 ұя салатын құсқа мекендейді. Материктегі Элин мұнарасында RSPB келушілер орталығы (құс бақылау тұғырымен) орналасқан. Орталықтан қарағанда, қарақара, сұңқар, қызылқарқын, сондай-ақ порттық дельфин, сұр иттік, Риссо дельфині және мұрынды дельфин сияқты құстар мен теңіз жануарларын көруге болады.
The island's cliffs are part of the South Stack Cliffs RSPB reserve which are home to an estimated 8,000 nesting birds during the breeding season. An RSPB visitor centre (with bird hide) is located at Elin's Tower on the mainland. Birds and marine life seen from the centre include choughs, peregrine falcons, and kestrels as well as harbour porpoises, grey seals, Risso's dolphins and bottlenose dolphins.
Жауын-шашын энергиясын пайдалану жобасы
2019 жылы Уэльс үкіметіне 1992 жылғы Көлік және жұмыс актісіне сәйкес, Оңтүстік Стакта «Батыс Англси демонстрациялық аймағы» толқын энергиясын өндіру жобасын дамыту туралы ұсыныстар жоспарлауға келісім алу үшін ұсынылды. «Морле» деп аталған жобаға келісім 2021 жылдың желтоқсанында берілді және құрлықтағы электр желісіне қосылу жұмыстары 2023 жылы жүргізілді. Жоба Оңтүстік Стактың ғылыми маңызы бар табиғи ерекше аймағына кіретіндіктен, Англсидің көрнекті табиғи сұлулығы аймағына және Холихед таулық мұра жағалауына визуальды әсері, сондай-ақ туризм, демалыс және балық аулау салаларына тиетін салдары туралы алаңдаушылықтар туды. Жобаны жүзеге асырушылар теңіз құстары мен сүтқоректілердің популяциясы Холи Айленд жағалауының ерекше қорғалатын аймағында және Солтүстік Англси теңіз ерекше қорғалатын аймағында әсерге ұшырайтынын анықтады. Ең қызықтысы, су тамшысы дельфині мен гавань порпоизы әсерге ұшырауы мүмкін, ал тоқылдақ және жалпы гагаркалар қатты зардап шегеді. RSPB Оңтүстік Стактағы тоқылдақтардың колониясы құрып кетуі мүмкін деп алаңдайды.
In 2019, proposals to develop a 'West Anglesey Demonstration Zone' tidal energy project at South Stack were submitted under the Transport and Works Act 1992 to the Welsh Government for planning consent. Consent for the project, called Morlais was awarded in December 2021 and construction of the onshore grid connection works took place in 2023. As the development will come within of the South Stack SSSI, concerns have been expressed about the visual impact on the Anglesey Area of Outstanding Natural Beauty and the Holyhead Mountain Heritage Coast, along with the resultant impact on the tourism, recreation and fishing sectors. The developers have identified that seabird and mammal populations would be affected within the Holy Island Coast Special Area of Conservation and Special Protection Area along with the North Anglesey Marine Special Area of Conservation. Most notably bottlenose dolphin and harbour porpoise would likely be affected, whilst razorbill and common guillemot will be severely impacted. The RSPB is concerned that the razorbill colony on South Stack could be wiped out.
Жаяу жүру жолдары
Аңгелсей аралын айналып өтетін ұзақ қашықтыққа созылатын жаяу жолының бір бөлігі Оңтүстік Стактан өтеді. Холихед тауының айналасындағы Cybi Circular Walk ұзақ және қысқа нұсқаларында ұсынылады; қысқа жаяу жолы 4 миль (6 км) ұзындығында және оны аяқтауға шамамен екі сағат уақыт кетеді. Breakwater Country Park-тан жолға шыққанда, жол бойында Солтүстік Стак тұман сигналы станциясы, Caer y Tŵr және Tŷ Mawr Hut Circles сияқты орналасқан жерлерге тоқталасыз.
Part of the Anglesey Coastal Path, which is a long distance footpath around the island of Anglesey, passes South Stack. The Cybi Circular Walk around Holyhead Mountain has long and short variants; the short walk is 4 mile (6 km) long and takes around two hours to complete. Travelling from the Breakwater Country Park, other sites along the way are the North Stack Fog Signal station, Caer y Tŵr, and Tŷ Mawr Hut Circles.
Медиа
Оңтүстік Стактың табиғи сұлулығы фотосуреттерде және әдебиетте пайдаланылған. Roxy Music тобының "Siren" альбомының мұқабасы 1975 жылғы тамызда Грэм Хьюз суретке түсірген, ол көпірдің оңтүстік жағындағы еңісте, орталық құрылымының тіке төменіндегі жерде түсірілген. 2010 жылы француз комиксі "Les Gardiens des Enfers" ("Тұзақтың күзетшілері") жарық көрді. Оның оқиғасы негізінен 1859 жылы Оңтүстік Стак маяғында өтеді. Мұқабасы мен алғашқы беттерін баспагердің веб-сайтынан қарауға болады.
South Stack's natural beauty has been used in photography and literature. The cover photo for Roxy Music's Siren album was taken directly below the central span of the bridge on a slope on the south side, by Graham Hughes in August 1975. In 2010, a French comic entitled Les Gardiens des Enfers (The Guardians of Hell) was published. Its story is mainly set in South Stack lighthouse in 1859. The cover and the first pages can be seen on the publisher's website.