Кіріспе

Рим императоры Тиберийдің асырап алған немересі және мұрагері Нерон Юлий Цезарь (шамамен б.з. 6–31) – Рим императоры Тиберийдің асырап алған немересі және мұрагері, оның бауыры Друзбен бірге. Нерон Юлий Клавдий әулетінен шыққан және Тиберийдің қолбасшысы әрі мұрагері Германның ұлы еді. Әкесі мен Тиберийдің ұлы, Кіші Друз қайтыс болғаннан кейін, Нерон мен оның бауыры Друзды Тиберий 23 жылдың қыркүйегінде бірге асырап алды. Императордың мұрагері болғандықтан, ол және оның бауыры саяси мансаптарында үдемелі өрлеуге ие болды. Сейан, Преториандық гвардияның префекті, Римде күшті болды және Суетоний мен Тацит сияқты ежелгі жазушылардың пікірінше, Кіші Друздың құлауына себепкер болды. Сейанның билігі арта келе, императорлық отбасының басқа мүшелері де құла бастады. 29 жылы Тиберий Сенатқа Нерон мен оның анасына шабуыл жасайтын хат жазды, соның салдарынан Сенат оларды екеуін де елден қуды. Екі жылдан кейін ол Понза аралында жер аударылып қайтыс болды. Оның бауыры Друз да б.з. 33 жылы жер аударылудан қайтыс болды. Олардың өлімінен кейін, Тиберийдің 37 жылы қайтыс болуына байланысты, олардың кіші бауыры Калигула асырап алынып, билікке келді.

Түп-басқасы және отбасы

Нерон біздің заманымыздың 6 жылында Германик пен Агриппина Ескінің отбасында дүниеге келді. Неронның әкесі тарапынан ата-бабалары Нерон Клавдий Друз (Аға Друз) және Марк Антоний мен Октавияның қызы Антония Кіші болды. Оның анасы тарапынан ата-бабалары Августтың жақын досы Маркус Випсаний Агриппа және Августтың қызы Юлия Үлкен еді. Неронның сегіз туысы болды: төрт ағасы (Тиберий және жасөс шағында қайтыс болған Гай Юлий; Друз Цезарь; және «Калигула» лақап атымен танылған Гай), үш қарындасы (Агриппина Жас, Юлия Друзилла және Юлия Ливилла) және аты белгісіз ағасы немесе апасы (көбінесе Игнот деп аталады). Юлий-Клавдий әулетінің мүшесі ретінде ол барлық бес Юлий-Клавдий императорларының жақын туысы болды: оның шөпшегі Август әулеттің бірінші императоры, оның әйелі Тиберий екінші император, оның ағасы Гай (Калигула) үшінші император, оның ағасы Клавдий төртінші император, ал оның жүрегі Луций Домиций (Нерон) бесінші және соңғы император болды. 13 жылы Неронның әкесі Рейн өзеніндегі әскерлердің қолбасшысы болып тағайындалды, ол Арминийдің әскерлеріне қарсы Германияға үш жорық жүргізді. Ол герман тайпаларына қарсы жеңіспен күресті, бұл оны Тютобург орманы шайқасында римдіктердің жеңілісін қайтару арқылы танымал етті. 14 жылдың қазан айында Германик Сенаттан Августтың өліміне байланысты көңіл айту үшін келген делегацияны қабылдады. Август тамыз айында қайтыс болды және Тиберий император болды, соның салдарынан Германик империяның мұрагері атанды. Тиберийдің бұйрығымен Германик Азияға провинцияларды қайта ұйымдастыру және императорлық билікті нығайту үшін жіберілді. Алайда, шығыста екі жыл өткен соң, Германик Сирияның губернаторы Гней Калпурний Пизонмен қақтығысқа түсті. Олардың араздасуы кезінде Германик ауырып, 19 жылдың қазан айында қайтыс болды. Неронның әкесі тірі кезінде Сирияның бұрынғы әкімі Кретикус Силанус қызына үйленуге міндеттелген еді. Алайда, 20 жылы Нерон Ливилла мен Друздың қызы Юлияға үйленді (Тиберийдің Випсания Агриппинадан туған жалғыз ұлы).

Мансап

Неронның анасы Агриппина күйеуінің жас Друзды мұрагер етіп тағайындау үшін өлтірілгенін ойлады және оның егіз ұлдарының дүниеге келуі өзінің ұлдарын ығыстыруға себеп болады деп қорқыды. Бірақ оның қорқулары негізсіз болды, себебі Тиберий Неронды билікке көтерді. 20 жылдың 7 маусымында Нерон форумға toga virilis кию үшін әкелінді, Тиберий мен жас Друз оны Сенатқа енгізді және бес жылдан кейін квестор лауазымын беретінін уәделеді. Ол ең төменгі магистраттық қызметтен, вигинтивираттан босатылды, ал Тиберий оның тироциниумінде 60 динарийден конгиария таратты. Ол сол жылы жас Друздың қызы Юлияға үйленді, бұл Германник және жас Друздың екі мүмкін болатын мұрагерлік желілерінің отбасыларын біріктірді. Оның бауыры Друз 23 жылы Сенатқа ұқсас құрметпен таныстырылды, оған да бес жылдан кейін квестор шені берілді.

Принципаттың мұрагері

Германик қайтыс болғаннан кейін, Тиберийдің жаңа мұрагері Кіші Друз болды. Ол 21 жылы екінші консулдыққа және 22 жылы tribunicia potestas (трибуниция билігі) алды. Сол кезде преториан префекті Сеян императорға айтарлықтай ықпал ете бастады, тіпті император оны “еңбектегі серігім” (Socius Laborum) деп атады. Шамамен 20 жылы, Сеян атты әскер тобынан алғашқы болып преторлық, сенаторлық лауазымға ие болғанда, оның қызы Элия Юнилла дүниеге келді және тез арада Неронның туысы, болашақ император Клавдийдің тұңғыш ұлы Клавдий Друзға белгілі болды. Клаудия әулеті мен Сеянның отбасы арасындағы туыстық байланысқа үміттенген Кіші Друз, Тацит айтуынша, Сеянды жек көріп: “Біз Друздардың немерелері де оның немерелері болады” деді (communis tili cum familia Drusorum fore nepotes). Клавдий Друз да ересек жасқа жетпей қайтыс болды. Кіші Друздың өлімі Сеянға тікелей қауіп келтірмеді. Ақырында, оның өлімі Нерон мен оның бауыры Друзды мұрагерлік орнына көтерді. Бұл, тиімді түрде, екі топтың құрылуына әкелді: бірі – Нерон, Друз және олардың анасы Агриппинаның жақтастары, екіншісі – Сеянмен байланыстылар. Сеянның билігінің нақты көлемі белгісіз болғанымен, оның Кіші Друздың жесірі Ливиллаға үйленуіне рұқсат берілмегені және осылайша императорлық отбасыға кіруіне тыйым салынғаны атап өту керек. Сенатта Сеян сенаторлар тарапынан көп қарсылыққа тап болмады, бірақ Тиберий 24 жылы Сенатта Нерон мен оның бауыры Друздың денсаулығы үшін жария түрде дұға оқылғанына наразылық білдірді. 28 жылы Сенат Клеменция (мейірімділік) мен Амицития (достық) құрбандықтарына арналған алтындарды орнатуға дауыс берді. Сол кезде мейірімділік билеуші топтың қасиеті саналды, өйткені тек күштілер ғана кешірім бере алатын. Амицития алтарының жанында Сеян мен Тиберийдің мүсіндері тұрды. Осы уақытқа дейін Сеянның Тибериймен байланысы соншалыққа жеткендігіне Рим қоғамының мүшелері оның құрметіне дұғалар мен құрбандықтар шалып, мүсіндер орнатқан. Сеянның туған күні императорлық отбасының мүшесі сияқты тойланды. Автор және тарихшы Ричард Алстонның айтуынша, “Сеянның Тибериймен байланысы халыққа оның одан әрі жоғары мәртебеге ие болатынын білдірген болуы керек”. Агриппина да, Германик отбасы да халық арасында танымал болды, сондықтан олар Тиберийге қарсы наразылық білдіру үшін екі әйелдің суреттерін көтеріп Сенат ғимаратын қоршап алды. Сенат императордан нақты нұсқау алғанға дейін мәселені шешуден бас тартты. Тиберий айыптауларын қайталап, оларды қайталағаннан кейін Сенат енді кешіктірмеді, Агриппина мен Неронның тағдыры шешілді. Нерон мемлекет жауы деп жарияланды, Понтия аралына жер аударылды және 31 жылы қайтыс болды немесе өзін-өзі өлтіруге мәжбүр болды. Суетонийдің айтуынша, ол өлім құралын ұстап келген атқыш алдында өз өмірін өз қолымен аяқтады.

Екіншілік көздер

Роза, Чарльз Брайан, Юлий-Клавдий кезеңіндегі династиялық еске алу және императорлық бейнелеу. Кембридж, 1997, № 17, 66–67 беттер.