Кіріспе

Томас Киллигрю (7 ақпан 1612 – 19 наурыз 1683) – ағылшын драматургі және театр директоры. Ол Англия королі Карл II сарайындағы өткір тілді, ерке тұлға болды.

Өмір

Киллигрю – Джеймс I-нің сарай қызметкері сэр Роберт Киллигрю мен оның әйелі Мэри Вудхаустың он екі баласының бірі болды. Ол шамамен он үш жасында король Карл I-нің пажын болды. Сэмюэл Пепис айтуынша, жас Киллигрю Red Bull театрында қосымша актер немесе «шайтан» болып ерікті жұмыс істеген, осылайша пьесаларды тегін көруге мүмкіндік алған. Киллигрюдің ресми білімі шектеулі болды; сарай мен театр оның мектебі болды. Киллигрю Лудунның иесіз қалған әйелдердің құдайынан айырылу рәсіміне қатысты. 1635 жылы ол осы оқиға туралы күмәнді пікір білдірген. Англия азамат соғысынан бұрын Киллигрю бірнеше трагикомедиялық пьесалар – «Кларацилла» және «Тұтқындар» сияқты, сондай-ақ ең танымал пьесасы – «Пастордың үйлену тойы» (1637) жазды. Соңғы пьеса оның қабақты юморы үшін сынға ұшырады, бірақ онда Джон Доннның поэзиясы прозалық түрінде берілген, бұл сауатты көрермендерді қызықтыруға бағытталған. Роялист және католик Киллигрю 1647 жылы ханзада Чарльзбен (болашақ Карл II) бірге жер аударылды. 1649–51 жылдары ол Париж, Женева және Римде болды, ал кейін Венецияда Карлдың өкілі болып тағайындалды. (Киллигрю әр пьесасын әртүрлі қалада жазды делінеді; «Томасо, немесе саяхатшы» Мадридте жазылған). 1660 жылы Реставрация кезінде Киллигрю көптеген роялист эмигранттармен бірге Англияға оралды. Карл оның адалдығын бағалап, оны төсек бөлмесінің күзетшісі және королева Екатеринаның палата қызметкері етіп тағайындады. Ол өткір тілді адам ретінде танымал болды; Сэмюэл Пепис өзінің әйгілі күнделігінде Киллигрюдің корольдің ақымағы және шумағы лауазымында болғанын, тіпті ең беделді адамдарды жазасыз мазақтауға құқығы болғанын жазды.

Сэр Уильям Дэвенентпен бірге, оған 1660 жылы театр компаниясын құруға патшалық рұқсат берілді, бұл Киллигрюге ағылшын драмасын жаңғыртуда маңызды рөл атқаруға мүмкіндік берді. Киллигрю Клэр Маркеттегі Гиббонның теннис кортында жаңа Корольдік компаниясымен Дэвененттен бұрын дебют жасады. Оның алғашқы мүшелері Майкл Моун, Уильям Винтершалл, Роберт Шаттерелл, Уильям Картрайт, Уолтер Клан, Чарльз Харт және Николас Берт болды. Олар біраз уақыт ескі Red Bull театрында ойнады, бірақ 1663 жылы компания Дрюри-Лейндегі жаңа Theatre Royal театрына көшті. (Айынықса, Киллигрю нашар менеджер ретінде танымал болды; ол актерлерімен үнемі дауласып, жұлдыздарына өзі үшін жұмыс істеу үшін пара беруге мәжбүр болды). Киллигрю Афра Бен, Джон Драйден, Уильям Уайчерли және Томас Киллигрюдің пьесаларын, сондай-ақ Бомонт пен Флетчердің пьесаларын қайта қойды. Ескі Корольдік труппаның құқықтары мен репертуарын мұра еткен Корольдік компания Шекспирдің көптеген шығармаларын сол кезде өте танымал болған, бірақ кейіннен сынға ұшыраған жаңадан жазылған түрінде орындады. 1664 және 1672 жылдары Киллигрюдің өзінің «Пастордың үйлену тойы» пьесасының екі қойылымында тек әйелдер ойнады. 1673 жылы Киллигрю Ревелс шебері болып тағайындалды. 1677 жылы ол ұлы Чарльзбен болған жанжалдың салдарынан театрына бақылауды жоғалтты. (Чарльз бір жылдан кейін банкротқа ұшырады). Томас Киллигрю 1683 жылдың 19 наурызында Уайтхоллде қайтыс болды.