Кіріспе

Греччо (ˈɡrett͡ʃo) – Италияның Лацио аймағындағы Риети провинциясының ежелгі таулы қаласы және коммунасы. Риети аңғарына қарайтын, Апеннин тауларының Монти-Сабини тамағында орналасқан. Ең жақын ірі қала Риетиден солтүстік-батысқа қарай жолмен шамалы қашықтықта жатыр. Бұл қала «Италияның ең әдемі ауылдары» (I Borghi più belli d'Italia) тізіміне енген. Коммуна әкімшілігі Лимити ди Греччо ауылында орналасқан. Греччо 1223 жылғы желтоқсанда Ассизилік Франциск әулиесінің алғашқы тірі туылу көрінісін (итальян тілінде: presepe) құраған жері. Туылу көрінісі дәстүрі бүгінге дейін сақталып келеді, және Франциск әулиенің құрметіне салынған Греччо қасиетті орында бар.

Этимология

Қала атауының этимологиясы туралы алғашқы гипотеза, қазіргі Греччо орналасқан жерде ежелгі грек отаршылдарының қоныстануымен байланысты. Басқа гипотезалар бойынша, орта ғасырларда қолданылған Греччо атауы "curtis de Greze" – "curtis" яғни, феодал басқаратын, өзін-өзі қамтамасыз ететін ортағасырлық экономикалық ұйымнан және "greze" немесе "grezze" – ұсақ талқандалған тас (италия тілінде "pietre grezze") сөздерінен шыққан. Бұл гипотезаға сәйкес, Греччо атауы ежелгі грек отаршылдарының болуынан туындамаған. Олар соғыс салдарынан туған жерлерінен қашқан немесе жер аударылған. Ежелгі ғимараттардың қалдықтары Греччоның қабырғалармен қоршалған, алты мұнарасы бар бекінілген ортағасырлық қамалға айналғандығын көрсетеді. Оның құрылуы туралы 1260 жыл шамасында Ассиздік Франциск әулиенің өмірбаянында айтылған. Франциск әулиенің Рождестволық шұғыласы 1223 жылы Греччо ғибадатханасының жанындағы үңгірде көрсетілген деп есептеледі. Сол оқиға болған шағын капелла бүгінге дейін сақталған. Оның алтарындағы картиналар, сондай-ақ 1400 жылға дейінгі Ассизи төменгі шіркеуіндегі Джотто мен Пистоядағы Антонио Вите салған суреттер, Франциск әулиенің тізе бүгіп, науаға сәбиді қоятын сәтін бейнелейді. Джотто шағын есек пен сиыр суретін қосады. Рождестволық шұғыла дәстүрі бүгінге дейін сақталып келеді, және Франциск әулиенің ескерткіші – Греччо ғибадатханасына баруға болады. Шіркеу қамалдың бір бөлігіне салынған. Ғибадатхана бірнеше рет қирап, қайта салынған. Ғибадатханада негізгі зал және қосалқы капеллалар бар. Әулие Антоний Падуандыққа және Таза Марияға арналған екі қосалқы капеллада 15 және 16 ғасырлардағы суреттер мен фрескалар сақталған. Бұл шіркеу де бірнеше бөліктен тұрады. Онда орталық және екі жақтағы алтарьлар, Карло Фонтананың ықпалымен римдік мектебінің жұмыстарымен безендірілген штукатуркалар және 15 ғасырдың басына жататын темпера суреттері бар. Ежелгі мұнаралардың қалдықтары, кіреберіс есіктерінің бірі, Франциск әулиенің капелласы, ол уағыз айтқан тас және дәстүр бойынша, ғибадатхананың құрылысын жариялаған отты жаққан жер сақталған. Халықаралық шұғыла мұражайында әлемнің барлық мәдениеттерінен келген шұғылалар қойылған, ал сыртында Франциск әулиенің мүсіні орнатылған.

Экономика

Ең дәстүрлі, кең таралған және белгілі экономикалық қызметтердің қатарында қолөнер, мысалы, темір мен мысты өңдеу және одан өнер тудыру бар. Греччодағы тағы бір маңызды экономикалық қызмет – туризм.

Дәстүр мен фольклор

Қала 1223 жылы Ассиздік Франциск жасаған алғашқы тірі туған оқиғасын қайта жандандыруымен әйгілі. Осы мерекеде қаланың барлық жерінде туған оқиғалар көрсетіледі, ал Греччоның бас алаңында туған оқиғаларға арналған көркемсуреттер жәрмеңкесі өтеді.

Жолдар

Греччода Rieti Terni қос жолдың (SS 79) түйіскені бар, ол қала тұрған таулардың етегімен өтеді. Реопасто провинциялық жолы (SP1) да аңғардың төменгі жағымен өтеді, қос жол салынар алдында Риети мен Терниге жалғасқан басты жол болған. SP1 бойында Spinacceto, Limiti di Greccio (әкімдік орналасқан жер) және Sellecchia елді мекендері орналасқан. Греччо коммунасы мен францискандық қасиетті орын SP1 провинциялық жолы бойында орналасқан, бұл SP1 жолы Sellecchia-дан басталып, Spinacceto жанында SP1 жолымен қайта қосылады.

Темір жолдар

Греччо қаласы Терни-Сулмона темір жолымен кесіп өтеді, Терни, Риети және Л'Аквила қалаларына пойыздар қатынайды, ал Греччо теміржол станциясы қызмет көрсетеді. Бұл станция Селеччия кентінің етегінде, Греччодан және ғибадатханадан қол жетімді. 2014 жылға дейін қалаға Шпиначчетто ауылының жанында орналасқан Террия теміржол станциясы да қызмет көрсеткен, бірақ қазір ол жойылды.