Кіріспе
Маңдай дисморфиясы – маңдай дисморфиясының бір түрі, бірақ көбінесе тамақтану тәртібін бұзушылықтармен бірге жіктеледі. Бұлшықет дисморфиясында, кейде «бигорексия», «мегарексия» немесе «кері анорексия» деп аталады, адамның өз денесі тым кішкентай, тым арық, жеткіліксіз бұлшықетті немесе жеткіліксіз тар екендігі туралы қате немесе шамадан тыс сенім пайда болады, бірақ көп жағдайда адамның дене бітімі қалыпты, тіпті ерекше ірі және бұлшықетті болып келеді. Бұлшықет дисморфиясы көбінесе ерлерге, әсіресе дене мөлшері мен салмағы бәсекелестік фактор болып табылатын спорт түрлерімен айналысатындарға әсер етеді, бұл бұлшықет жинауға немесе арықтауға себеп болатын ұғымға әкеледі. Бұлшықет дисморфиясын анықтау өте қиын, себебі оның туралы хабардарлық аз, ал бұлшықет дисморфиясымен күресіп жатқан адамдар көбінесе дені сау көрінеді. Басқа маңдай дисморфиялық бұзылулармен салыстырғанда, бұлшықет дисморфиясы кезінде өмірге қол сұйыс әрекеттерінің көрсеткіші айқын жоғары.
Muscle dysmorphia is a subtype of the obsessive mental disorder body dysmorphic disorder, but is often also grouped with eating disorders. In muscle dysmorphia, which is sometimes called "bigorexia", "megarexia", or "reverse anorexia", the delusional or exaggerated belief is that one's own body is too small, too skinny, insufficiently muscular, or insufficiently lean, although in most cases, the individual's build is normal or even exceptionally large and muscular already. Muscle dysmorphia affects mostly men, particularly those involved in sports where body size or weight are competitive factors, becoming rationales to gain muscle or become leaner. muscle dysmorphia is especially difficult to recognize, since awareness of it is scarce and persons experiencing muscle dysmorphia typically remain healthy looking. Compared to other body dysmorphic disorders, rates of suicide attempts are especially high with muscle dysmorphia.
Белгілері мен симптомдары
Денеге қанағатсыздық алты жастағы балаларда да кездессе де, бұлшықет дисморфиясының пайда болуы көбінесе 18-ден 20 жас аралығында деп есептеледі. DSM 5 бойынша, бұлшықет дисморфиясы дене дисморфиялық бұзылысының диагностикалық критерийлері арқылы "денесі тым кішкентай немесе жеткіліксіз бұлшықетті" деген түсінікпен анықталады, және бұл ерекшелік адам басқа дене бөліктеріне де алаңдаса, оның ішінде жиі кездесетін жағдайларда да сақталады. Осы бұзылыстан зардап шегетіндер өз денесін тығыз бақылайды және оны ірі көрінетіндей болуы үшін бірнеше қабат киім киюі мүмкін. Пациенттердің анамнезінде басқа психикалық аурулардың жоғары деңгейде диагностикаланғаны анықталды, олардың ішінде тамақтану бұзылыстары, көңіл-күй бұзылыстары, қылықтық бұзылыстар және заттарды қолдану бұзылыстары, сондай-ақ өзіне қол салу әрекеттерінің жоғары көрсеткіштері бар. Дене массасының артуы одан әрі зорлық-зомбылыққа ұшырау қаупін азайтуға көмектеседі.
Әлеуметтік-психологиялық белгілері
Өзін-өзі бағалаудың төмендігі денеге қанағаттанбаушылық пен бұлшықет дисморфиясының жоғары деңгейімен байланысты. Кемсіздікке бейім нарциссизм де бұлшықет дисморфиясы қаупінің артуымен байланысты. Дене мөлшерінің немесе бұлшық еттерінің ұлғаюы еркектік бейнесін күшейтуге көмектеседі. 1980 жылдардан бері фитнес журналдарының саны және жарнамаларда жартылай жалаңаш, бұлшықетті еркектердің бейнесі көбейді. Университет жасындағы еркектерде бұлшықетке ұмтылудың күшті көрсеткіші – бұқаралық ақпарат құралдарында бейнеленген идеалды еркек денелерін қабылдау.
Спорттық қатысу
Спортшылар бұлшықет дисморфиясына ұшырау мүмкіндігін арттыратын бірнеше психологиялық факторларды бөліседі, олардың ішінде жоғары бәсекеге қабілеттілік, бақылау қажеттілігі және мінсіздікке ұмтылыс бар. Спорттағы өзіндік көрсеткіштеріне қол жеткізе алмаған спортшылар өз дене құрылысын өзгертуге тырысады, бұл күш-жігер бұлшықет дисморфиясымен байланысты. Спорттық идеалдар дене бітімінің әлеуметтік стандартын нығайтады. Әдеттегі еркектік идеалдарына сәйкес келуге тырысатын ерлер, еркек және бұлшықетті дене стандартына сай келмегендіктен көбірек стресс сезінеді. 2733 еркектердің арасында дене бітіміне қанағаттанбағандардың тек 10-ы ғана бұлшықеттеріне қанағаттанғандарын айтты. Бұлшықетке қанағаттанбау, дене майына, бойға және қабақтың өлшеміне қанағаттанбаумен салыстырғанда, өмір сапасының нашарлауымен күшті байланысты. Өздерін сексуалды азшылық деп санаған адамдар өздерінің жеке басынан туындаған зорлық-зомбылыққа ұшырау қаупі жоғары. Гомофобиялық қорлауға ұшыраған адамдарда бұлшықет дисморфиясының көбірек белгілері байқалады. Мұндай қарым-қатынастың себебі гомофобиялық қорлаудан кейін еркектердің параноялық ойларға бейімделуі болуы мүмкін.
Емдеу
Бұлшықет дисморфиясын емдеу науқастың бұл жайлы бұзылғандық екенін түсінбеуі немесе емдеуден қашуы салдарынан қиынға түсуі мүмкін.