Кіріспе

Висесимус Нокс (1752–1821) – ағылшын эссеші, мектеп директоры және англикан дін қызметкері.

Өмір

Нокс 1752 жылдың 8 желтоқсанында Миддлсекс қаласындағы Ньюингтон Гринде, дін қызметкері және мектеп мұғалімі Вицесим Нокс (1729–1780) пен оның әйелі Энн Уоллдың, Деверь Уоллдың қызының ұлы ретінде дүниеге келді. Ол Оксфордтағы Сент-Джон колледжінде білім алып, 1771 жылы оқуға қабылданды және 1775 жылы бітірді. Осы уақытта оның әкесі 1772 жылы Тонбридж мектебінің директоры болды. Нокс өз колледжінің мүшесі болды және Роберт Лоутпен 1775 жылы диакон, ал 1776 жылы діни қызметкер атанды. 1778 жылы денсаулығы нашарлаған әкесінің орнына Нокс Тонбридж мектебінің директоры болып тағайындалды. Ол оқушылар санын шамамен 20-дан 80-ге дейін көбейтуге жетті. 1790 жылдары Нокс Франция мен Польшаға қатысты британдық сыртқы саясатын сынға алды, бұл туралы Morning Chronicle газетіне жариялаған мақалаларында жазды. Оның танымал емес пікірлері белгілі болғаннан кейін мектептегі оқушылар саны қайтадан азайды. Нокс бірнеше шіркеулік қызметтерге ие болды: Шипборн (1800, Уильям Холлс Вэйннің, 2-ші виконт Вэйннің мұрасы бойынша капелла), Рамсден Крейс (1801) және Рунвелл (1807). Бірақ 1790 жылы Генри Харпур қайтыс болғанда ол Тонбридждің викарі болмады, өйткені адвокация құқығы Вэйн отбасынан (Дэвид Папилонға) өтті, ал Джон Роусторн Папилон тағайындалды. Теофил Линдсей Генри Остиннің Батыс Уикхемдегі Нокс Харпурдың өлімінен кейін, Остин жеке қабылдаған унитариандар туралы өткір пікірлер білдірген шебер уағызшы ретінде әрекет еткенін айтқан хабарламасын жазды.

Көзқарастар

Эссеші ретінде Нокс мораль мен әдебиет туралы кеңінен жазды, ал пастор ретінде қайырымдылыққа көмек көрсету және соғысқа қарсы жиі уағыз айтты.

Романдар

Нокстың "Әдепті және әдеби эсселер" кітабының ІІ томында XVIII "Роман оқу туралы" эссесі бар, ол «Егер қазіргі заман бұрынғыдан нашарлаған болса, романдардың көптелуі оның бұзылуына себеп болуы мүмкін» деп басталады. Ол Ален Рене Лезжаның «Гил Блас» немесе «Екі таяқ үстіндегі Ібіліс» сияқты пикарестік романдарымен танысудың мектеп оқушысының латын классикасына деген қызығуын жоғалтуына әкелуі мүмкін деп санайтын. Нокс сезімтал романдарды жеке өмірдегі жаман әдеттермен тікелей байланыстырды. Лоренс Стерннің ерте сыншыларының бірі ол, «Франция және Италия арқылы сезімтал саяхаттың» моральдық тұрғысынан наразы болды. Стерн мен Элизабет Дрейпердің «Элизаға хаттар» журналының көптеген ізбасарлары бар екеніне шағымданып, олардың үлгісін көптеген адамдардың алғанын айтты. «Қысқы кештерде» Белинданың «құштарлық тудыратын» романдарды тым жақсы көретіні туралы әңгіме бар. Нокс саяхаттар туралы жазуларды жақсы көретін.