Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотланд жазушысы, XV ғасырдағы епископ
Scottish author
the fifteenth century bishop
Томас Дик Лаудер фонтейнхоллдан, 7-ші баронет, FRSE FSA(Шотландия) LLD (13 тамыз 1784 – 29 мамыр 1848) – шотланд жазушысы. Ол 1839 жылдан бастап Мануфактуралар кеңесінің хатшысы, сельдь балық шаруашылығы кеңесінде, Көркем өнерді қолдау жөніндегі Корольдік институтта және Морей мен Хэддингтон округтерінің лейтенант орынбасары болып қызмет етті. Ол 1820 жылы қайтыс болған 6-шы баронет сэр Эндрю Дик Лаудердің жалғыз ұлы болды.
Sir Thomas Dick Lauder of Fountainhall, 7th Baronet, FRSE FSA(Scot) LLD (13 August 178429 May 1848) was a Scottish author. He served as Secretary to the Board of Manufactures (1839–), on the Herring Fisheries Board, at the Royal Institution for the Encouragement of the Fine Arts, and as Deputy Lieutenant of both counties of Moray and Haddington. He was the only son of Sir Andrew Dick Lauder, 6th Baronet, whom he succeeded in 1820.
Ерте өмір
Лаудер 1784 жылғы 13 тамызда Эдинбургте Елизаветаның (құрметті аты Браун) және Фонтейнхоллдың 6-шы бароны сэр Эндрю Лаудердің ұлы болып дүниеге келді. Ол 8 күннен кейін Пенкайтлендте, отбасының Шығыс Лотиандағы Фонтейнхолл еңсесінің жанында крещение рәсімінен өтті. Жастық шағында ол армияға – 79-шы (Каралеваның өз Камерон жоғары таулы әскері) жаяу әскер полкіне қабылданып, Фонтейнхоллға ие болғанымен, кейіннен әйелінің үйіне, Морейширдегі 'Релугас'қа қоныстанды және 1832 жылға дейін онда тұрды (оны 1836 жылы сатты), содан кейін Грандж, Эдинбургтегі Грандж үйіне көшіп, өмірінің соңына дейін онда қалды. 1839 жылы сэр Томас Шотландиядағы Өндіріс және Балық шаруашылығы басқармасының хатшысы болып тағайындалды, сондай-ақ, дереу соң Британдық ақ майшабақ балық шаруашылығы басқармасының хатшысы болды. Ол осы хатшылық қызметтерін ауыр сырқатына дейін жауапкершілікпен атқарып келді. Біраз уақыт бойы ол Корольдік Көркем өнерді қолдау институтының хатшысы болды, бірақ өлімінен екі жыл бұрын осы лауазымнан бас тартты. Ол Эдинбург Корольдік қоғамының мүшесі болды және 1818 жылғы 2 наурызда Глен Ройдің параллельді жолдары туралы баяндамасын ұсынды.
Lauder was born in Edinburgh on13 August 1784, the son of Elizabeth (née Brown) and Sir Andrew Lauder, 6th Baronet of Fountainhall. He was baptised 8 days later at Pencaitland, near the family's East Lothian seat, Fountainhall. In early life he entered the army – 79th (The Queen's Own Cameron Highlanders) Regiment of Foot, and although possessing Fountainhall he afterwards took up his residence at his wife's home, 'Relugas' in Morayshire, where he remained till 1832 (selling it in 1836), when he removed to the Grange House, in the Grange, Edinburgh until his death. In 1839 Sir Thomas was appointed Secretary to the Board of Manufactures and Fisheries in Scotland, and also, immediately afterwards, Secretary to the Board of British White Herring Fishery. The duties of these Secretaryships he continued sedulously to discharge till interrupted by his last illness. He was for some time Secretary to the Royal Institution for the Encouragement of the Fine Arts, an office which he relinquished about two years before his death. He was a Fellow of the Royal Society of Edinburgh, where he presented his paper on Parallel Roads of Glen Roy on 2 March 1818.
Отбасы
1808 жылдың 8 ақпанында ол Морэйширдегі Эдинкиллиде, Фидхорн өзенінің жағасында Джордж Куминнің жалғыз қызы және мұрагері Шарлотта Аннеге (1785–1864) үйленді. Олардың сегіз қызы және екі ұлы болды.
On 8 February 1808 he married, on the banks of the Findhorn at Edinkillie, Morayshire, Charlotte Anne (1785–1864), the only child and heiress of George Cumin of Relugas. They had eight daughters and two sons.
Саясат
Сер Томас өзінің жақын досы Генри Томас Кокбернмен, лорд Кокбернмен бірге белсенді либерал болды және саясатқа үлкен қызығушылық танытты. 1832 жылы ол Санкт-Аннн-Ярдс алаңында реформалау туралы заң жобасын қолдаған шамамен 30 000 адамдық үлкен митингтің төрағасы болды – бұл митингтің Шотландияда өткен ең ірі саяси митинг екендігі айтылады. Холирудхаусқа жақын, шығыс жағында орналасқан алаңда өткен бұл жиын.
With his close friend Henry Thomas Cockburn, Lord Cockburn, Sir Thomas was an active Liberal, and took a keen interest in politics. In 1832 he presided over a huge meeting of some 30,000 people rallying in favour of the Reform Bill at St. Anne's Yards, the field immediately to the east of Holyroodhouse – said to be the largest ever political rally ever held in Scotland.
Шығармалары
Сэр Томас пен оның отбасы сэр Уолтер Скотттың жақын достары болды. Оның 1817 жылы «Блэкуд журналына» жасаған алғашқы үлесі, «Саймон Рой, Дунфейлдегі бағбан» деп аталды, бастапқыда кейбір адамдар оны сэр Уолтер Скотт жазған деп есептеді. Оның 1818 жылғы «Гленройдың параллельді жолдары» атты мақаласы, Эдинбург Корольдік қоғамының еңбектерінің 9-томында жарияланды, алғаш рет осы құбылысқа назар аударды. 1825 және 1827 жылдары ол екі роман жариялады: «Лохандху» және «Баденох қасқыры». Ол «Блэкуд журналына» және «Тейт журналына» жиі үлес қосты, ал 1830 жылы «Морейширдегі 1829 жылғы үлкен су тасқыны туралы есеп» жариялады, Морей провинциясы және оған іргелес аудандарда.
Sir Thomas and his family were close friends of Sir Walter Scott. His first contribution to Blackwood's Magazine in 1817, entitled Simon Roy, Gardener at Dunphail, was ascribed by some at first to Sir Walter Scott. His paper (1818) on The Parallel Roads of Glenroy, printed in vol. ix. of the Transactions of the Royal Society of Edinburgh, first drew attention to the phenomenon in question. In 1825 and 1827 he published two romances, Lochandhu and The Wolf of Badenoch. He became a frequent contributor to both Blackwood's Magazine and Tait's Magazine, and in 1830 he published An Account of the Great Floods in Morayshire in 1829 in the Province of Moray and adjoining Districts
Осы шамада ол 1842 жылы даулы «Vestiarium Scoticum» кітабын басып шығарған Sobieski Stuart ағайындарымен дос болып, оларды қолдады (және 1829 жылы оларды ілгерілетуге тырысты). Лаудер әйгілі Кромарти қолжазбасын көшіруге келісті, ол 1936 жылға дейін оның отбасында сақталды, содан кейін ол Мэри патшайымға табыс етілді. Қазір ол Виндзор сарайындағы Корольдік кітапханасында сақталады. Оның ішінде кітапты «Собьески Стюарт ағайындары Иан мен Чарльз Эдвард Сэр Томасқа сыйлаған» деп жазылған хат бар. Сэр Томас пен сэр Уолтер Скотт осы қолжазба бойынша ұзақ хат алмасты. Кромарти қолжазбасының толық көшірмесін Стюарт пен Томпсонның «Шотландияның жасалған тартандары» кітабынан табуға болады, ол негізінен «Vestiarium» және оған қатысты пікірлерді қарастырады. Авторитетті «Complete Baronetage», 14-том, 360-бет, ескерту a (1863-86 жылдары Лион Клерк Депутаты болған Е. Р. Стодарттың мәлімдемесі бойынша) «ол Лаудер басс отбасынан шыққанмын деп мәлімдеді, бірақ оны дәлелдеуге тырыспады. Содан кейін ол Эдинбургтегі Грейфриарс зиратында Лаудер отбасына ескерткіш орнатып, онда өз тілегі бойынша шежірені көрсетті». Сэр Томастың кейінірек жазған еңбектері: «Highland Rambles, with Long Tales to Shorten the Way» (2 том, 8-том, 1837), «Жоғары жерлердің аңыздары» (3 том, 12mo, 1841), «Шотландия жағалауларын аралау» (1842) және Виктория патшайымынан Шотландиядағы Корольдік сапары туралы ресми тарихты жазуды сұрады, ол «Memorial of the Royal Progress in Scotland» (1843) деп аталды. 1833 жылы жарық көрген «Табиғи тарихтың әртүрлі еңбектері» кітабының бірінші томын да Лаудер ішінара дайындады. Оның өлімінен аз уақыт бұрын «Тейт журналына» жазылған аяқталмаған мақалалар сериясы 1874 жылы Джон Браунның алды сөзімен «Шотландия өзендері» деген атпен жарияланды.
About this time he was befriended by (and in 1829 took pains to promote) the Sobieski Stuart brothers, eventual publishers, in 1842, of the disputed Vestiarium Scoticum. Lauder agreed to transcribe the famous Cromarty MS which remained in the possession of his family until 1936, when it was presented to Queen Mary. It is now in the Royal Library at Windsor Castle. With it is a letter in which the donor states that the book was 'given' to Sir Thomas "by the Sobieski Stuart brothers, Ian and Charles Edward". Sir Thomas and Sir Walter Scott corresponded on this MS at length. A full transcript of the Cromarty MS can be found in Stewart & Thompson's book, Scotland's Forged Tartans, which deals mainly with the Vestiarium and their opinions on it. According to the authoritative Complete Baronetage, vol.14, page 360, note a (on the authority of the late E. R. Stodart, Lyon Clerk Depute [1863 86]) 'he claimed to be descended from the family of Lauder of Bass, but utterly failed to prove such descent. Thereupon he set up a monument to the Lauder family in the Greyfriars Churchyard, Edinburgh, stating thereon the pedigree as he wished it to be'. Some subsequent works of Sir Thomas were Highland Rambles, with Long Tales to Shorten the Way (2 vols. 8 vo, 1837), Legendary Tales of the Highlands (3 vols. 12mo, 1841), Tour round the Coasts of Scotland (1842), and was asked by Queen Victoria to write the official history of her visit, entitled Memorial of the Royal Progress in Scotland (1843). Volume One of a Miscellany of Natural History, published in 1833, was also partly prepared by Lauder. An unfinished series of papers, written for Tait's Magazine shortly before his death, was published under the title Scottish Rivers, with a preface by John Brown, MD., in 1874.
Өлім
Ол 29 мамыр 1848 жылы Grange House-те қайтыс болды және Эдинбург қаласындағы, жаңа ашылған Грандж зиратында, жаңадан жасалған отбасылық жерлеу орнына жерленді. Бұл жерлеу орны шығыс жолдың ортасында орналасқан және орталық мазарлардың үстінен өтетін биік жолдың басты нүктесі болып табылады. Дегенмен, оның кішкентай көлемі көрініске үстемдік тартпайды. Оның ізін соққан – үлкен ұлы және мұрагері, 8-ші баронет сэр Джон Дик Лаудер.
He died on Monday 29 May 1848, at Grange House, and was buried in a newly created family plot in the then new cemetery at Grange, Edinburgh. The plot lies exactly half way along the eastern path and forms the focal point of the high path over the central vaults. Its small scale however is not dominant in the view. He was succeeded by his eldest son and heir, Sir John Dick Lauder, 8th Baronet.
Лаудер тартан
Лаудер тартаны алғаш рет осы шамада "Vestiarium Scoticum" еңбегінде "шекара кландары" ішінде кездесетін секілді. Оны В. және А. К. Джонстонның 1906 жылы Эдинбургте жарық көрген "Шотландияның кландары мен септерінің тартандары" кітабында табуға болады.
The Lauder tartan first appears, it would seem, about this time, in the Vestiarium Scoticum amongst the "bordour clanns". It can be found in The Tartans of the Clans and Septs of Scotland by W. & A. K. Johnston, Edinburgh, 1906.