Кіріспе

Джон Мэддокс Робертстің тарихи детективтер сериясы. SPQR сериясы – Джон Мэддокс Робертстің 1990 және 2010 жылдар аралығында жарық көрген, Рим Республикасының соңғы жылдарында өтетін тарихи детективтер жинағы. SPQR (алғашқы кітаптың бастапқы атауы, жалғасы шыққанға дейін) – «Senatus Populusque Romanus» («Рим Сенаты мен халқы») деген латынша аббревиатура, Республиканың ресми атауы. Оқиғалар сенатор Деций Кецилий Метелл Кішінің (шамамен б.з.д. 90-95 жылы туған), Метелл Пиус туысы және Рим Сенатының әулетті Кецилий Метелл отбасының мүшесі тарапынан бірінші тұлғада баяндалады. Оқиғалар Ағұс Цезарь тұсында жазылған Децийдің естеліктері арқылы айтылады. Оқиғалар б.з.д. 70 жылдан («Патшаның гамбиті») бастап б.з.д. 20 жылға дейін («Құрбандық патшасы») созылады, және олар қызықты да әзіл-қалжыңға толы стильде жазылған. Децийдің серіктеріне оның құлдары Катон, Кассандра және Гермес; достарына грек гладиатор дәрігері Асклепиод және бандит-саясаткер Тит Анний Мило; ал жауларына – Клодия мен Клодий аға-інілері жатады. Ол жолында әкесі, сондай-ақ Цицерон мен жас Юлий Цезарь көмектеседі. Кейінгі кітаптарда Деций Цезарьдің (құрастырылған) қызы Юлия Цезариске кез келгенге берілген, содан кейін үйленеді. Даталар әр кітаптың соңында ab urbe condita күнтізбесі бойынша көрсетілген. 2015 жылы неміс компаниясы осы серияны телешоуға бейімдеуді жоспарлаған, бірақ 2022 жылы қаржылық себептерге байланысты жобадан бас тартты.

Хронологиясы

Жоғарыда көрсетілген даталар шамамен берілген, себебі мәтіндердегі ақпараттар өзара қайшы келеді. Мысалы, б.з.б. 62 жылы жазылған «Сакрилегия» кітабында Деций 29-ға толатынын айтады, яғни ол б.з.б. 91 жылы туған; алайда «Трибунның қарғысы» кітабында ол Марк Порций Катонмен (б.з.б. 95 жылы) бір жылы туғанын мәлімдейді. Бірақ, осы кітапта Катон өзінің «Валерий мен Герений консул болған жылдары туғанын» айтуы қызық. Б.з.б. 20 жылы жазылған «Құрбандықтардың патшасы» кітабында Деций өзінің 73-ші жылында екенін айтады, демек ол б.з.б. 93 немесе 92 жылы туған. Алайда, оқиғаның өзінде Юлия Агриппаға «ұзатылғаны» айтылады, олар б.з.б. 21 жылы үйленген, яғни кем дегенде бір жыл бұрын. «Сакрилегия», «Музалар ғибадатханасы» және «Родос мүсіні» кітаптарында келтірілген АУК (Ab Urbe Condita) даталары анық қате. «Сакрилегияның» нақты сыртқы датасы бар және «Статуэтка» Сатурналия жылында болған деген күшті дәлел бар. Робертс «Шатасу жылы» романдағы оқиғалар драмалық эффект үшін өзгертілгенін атап көрсетті.