Сауропосейдон: ежелгі кезеңнің алып динозавры

Кіріспе

Сауропод динозаврлар тұқымы ерте бор кезеңінен.

Сауропосейдон (,/s//ɔːr//oʊ //p//oʊ /'/s//aɪ//d//ən/ SORo poSYdən; грек құдайы Посейдонның атымен "келте құдай-жер сілкінісі" дегенді білдіреді) – сауропод динозаврлар тұқымы, Оклахома, Вайоминг және Техас штаттарында табылған сүйек қабаттары мен тасқа айналған іздерді қоса алғанда, бірнеше толық емес үлгілерден белгілі. Қалдықтар шамамен 113-110 миллион жыл бұрын, яғни ерте бор кезеңінің (Аптиан–ерте Альбиан) соңында пайда болған тау жыныстарынан табылды, сол кезде Солтүстік Америкада сауроподтардың түрлері күрт азайған еді. Бұл, Маастрихт кезеңінде Аламозаврдың пайда болуымен аяқталған, континентте шамамен 40 миллион жыл бойы осы топтың жоқтығына дейінгі Солтүстік Америкадағы соңғы сауропод болды. Голотипік қалдықтар 1994 жылы табылды, бірақ күтпеген жасы мен ерекше көлеміне байланысты бастапқыда тас ағаш деп жаңылыстырылды. 1999 жылғы егжей-тегжейлі талдау олардың нағыз табиғатын ашты, бұл шағын медиа шу тудырды және келесі жылы жаңалықтың ресми жариялануына әкелді. Палеоэкологиялық талдау Сауропосейдонның Мексика шығанағының жағалауындағы өзен дельтасында өмір сүргенін көрсетті. Жақсы зерттелген Бракхиозаврға негізделген болжамдар Сауропосейдонның мойны созылғанда басы биіктікке жете алатынын көрсетеді, бұл оны ең биік динозаврлардың біріне айналдырады. Шамамен ұзындығы және салмағы болғандықтан, ол сонымен қатар ең ұзын және ең ауыр динозаврлардың қатарына жатады. Алайда, бұл жануар бұрынғыдай Бракхиозаврмен тығыз байланысты болмауы мүмкін, сондықтан бұл бағалаулар дәл болмауы мүмкін. Бастапқыда Бракхиозавр мен Жираффатитанға жақын брахиозаврид ретінде сипатталған, бірақ Вайоминг штатының Кловерли формациясында қосымша қалдықтардың табылуы оның шындығында титанозаврларға, Сомфоспондили тобына жақын екенін көрсетті. Осы қалдықтарды талдау және Техастағы басқаларымен салыстыру осы қорытындыны растады және бұрын Палуксизавр жоунси деп аталған Твин-Маунтинс формациясынан табылған толыққанды сауроподтардың (жартылай бас сүйегі мен тасқа айналған іздерді қоса алғанда) Сауропосейдонға тиесілі екенін көрсетті. Бұл Техас штатының ресми динозавры.

Sauroposeidon (,/s//ɔːr//oʊ //p//oʊ /'/s//aɪ//d//ən/ SORo poSYdən; meaning "lizard earthquake god", after the Greek god Poseidon) is a genus of sauropod dinosaur known from several incomplete specimens including a bone bed and fossilized trackways that have been found in the U. S. states of Oklahoma, Wyoming, and Texas. The fossils were found in rocks dating from near the end of the Early Cretaceous (Aptian–early Albian), from about 113 to 110 million years ago, a time when sauropod diversity in North America had greatly diminished. It was the last known North American sauropod prior to an absence of the group on the continent of roughly 40 million years that ended with the appearance of Alamosaurus during the Maastrichtian. While the holotype remains were initially discovered in 1994, due to their unexpected age and unusual size they were initially misclassified as pieces of petrified wood. A more detailed analysis in 1999 revealed their true nature which resulted in a minor media frenzy, and formal publication of the find the following year. Paleoecological analysis indicates that Sauroposeidon lived on the shores of the Gulf of Mexico, in a river delta. Extrapolations based on the more completely known Brachiosaurus indicate that the head of Sauroposeidon could reach in height with its neck extended, which would make it one of the tallest known dinosaurs. With an estimated length of and a mass of , it also ranks among the longest and heaviest. However, this animal may not be as closely related to Brachiosaurus as previously thought, so these estimates may be inaccurate. While initially described as a brachiosaurid closely related to Brachiosaurus and Giraffatitan, the discovery of additional remains in the Cloverly Formation of Wyoming suggested that it was in fact more closely related to the titanosaurs, in the group Somphospondyli. Analysis of these remains and comparison with others from Texas supported this conclusion, and demonstrated that the more completely known sauropods from the Twin Mountains Formation (including a partial skull and fossil trackways) previously named Paluxysaurus jonesi also belonged to Sauroposeidon. It is the state dinosaur of Texas.

Ашылу

Сауропосейдон деп жіктелетін алғашқы қазбалар Техас шекарасынан алыс емес Оклахоманың ауылдық жерінде табылған төрт мойын омыртқасы болды, қазбалар шамамен 110 миллион жыл бұрын (м.ж.б.) пайда болған. Бұл ерте кредалық кезеңге, атап айтқанда аптиан мен альбиан дәуірлерінің аралығына жатады. Бұл омыртқаларды 1994 жылы мамыр айында Атока округінің (Оклахома штаты) Антлерс формациясында ит жаттықтырушы Бобби Кросс тауып алды. Бастапқыда бұл қалдықтар жануардың қалдықтары болу үшін тым үлкен деп саналған, ал сақталу жағдайына байланысты олар ағаш діңдері деп саналған. Шын мәнінде, бұл - динозаврлардың ең ұзын сүйектері. Осылайша бұл омыртқалар 1999 жылға дейін сақталып қалды. Олар бұл табылғанның маңыздылығын түсінгеннен кейін, 1999 жылдың қазан айында баспасөзге мәлімдеме жасап, 2000 жылдың наурыз айында "Жартылай омыртқалылар палеонтологиясы" журналында өздерінің табылғандарын ресми түрде жариялады. Жаңа түрге S. proteles деп аталды, оның голотипі OMNH 53062 болып табылады. Бұл бірден БАҚ назарын аударып, кейбір дереккөздер оны ең үлкен динозавр деп қате атады. Жалпы атауы сауростан (грекше σαύρος "кесіртке") және грек мифологиясындағы теңіз құдайы Посейдоннан (Ποσειδών) алынған, ол сондай-ақ жер сілкінісімен байланысты, бұл жағын Энносигайос немесе Эносихтон деп атайды, "Жер сілкінуші". Бұл - завроподтың салмағы өте көп болғандықтан, ол жүргенде жер сілкініп тұрған деген пікірге сілтеме. Протельдер де ежелгі грек тілінен алынған. Бұл сөз "соңынан бұрын кемелді" дегенді білдіреді, бұл Сауропосейдонның Солтүстік Америкада ерте креда дәуірінде белгілі соңғы және ең мамандандырылған алып сауропод ретінде мәртебесін білдіреді. 2012 жылы Сауропосейдон тұқымдасына онжылдықтар бойы түрлі атаулармен белгілі болған көптеген басқа сауропод қалдықтары да жатқызылды. Paluxysaurus атауы FWMSH 93B 10 18 үлгісіне негізделген, оның ішінара бас сүйегі, сол жақ жақ жақ сүйегі, мұрын және тістері бар. Таш карьерден табылған басқа сүйектерге жеті омыртқадан тұратын жартылай мойын, артқы жағынан он үш омыртқа және құйрықтан 30 омыртқа, сондай-ақ кейбір қол және аяқ сүйектерінен басқа барлық аяқ-қол және бел сүйектерінің үлгілері кіреді. Ол омыртқалық бөлшектер арқылы барлық басқа савроподтардан ерекшеленді және Солтүстік Американың ерте креда дәуіріндегі басқа савроподтармен салыстырғанда басқа сүйектерде әр түрлі морфологиялық айырмашылықтарға ие. Бұл тұқым сүйектермен шектелген; мысалы, Плеурокоэлус sp деп аталатын Уайз округінің ішінара қаңқасы (SMU 61732) Paluxysaurus-қа жатпайды; оның орнына бұл үлгі Astrophocaudia slaughteri D'Emic 2012 -нің холотипі, басқа сомфосфондилан сауроподы. P. sp қалдықтарында айырмашылықтар бар және Палуксавр, бірақ оларды сенімді түрде ажыратуға болмайды. 1999 жылы баспасөзде жарияланған бұл хабар халықаралық бұқаралық ақпарат құралдарының назарын бірден өзіне аударды. Сауропосейдон, мүмкін, ең биік белгілі динозавр таксонын білдіреді, бірақ ол ең ұзын немесе ең үлкен деп есептемейді. Мараапунизавр немесе Аргентинозавр "Әлемдегі ең ірі динозавр" атағына жақсы үміткер болады, бірақ толық емес қазбалар (мараапунизаврдың жағдайында жоғалған) нақты рейтингті мүмкін емес етеді. Сауропосейдонның алғашқы табылғаны төрт буыны бар, мойын омыртқаларының ортасында (5-тен 8-ге дейін) мойын қабырғалары орналастырылған. Омыртқалары өте ұзын, ең үлкенінің жалпы ұзындығы 1,5 метр, бұл оны савроподтардың ең ұзын мойын омыртқасы етеді. Жатыр мойны қабырғалары да өте ұзын, ең ұзын өлшенетін қабырғасы (6-шы омыртқада) Giraffatitan үшін тіркелген ең ұзын қабырғадан шамамен 18% ұзын, бірақ Mamenchisaurus-тің жатыр мойны қабырғаларының ұзындығынан асып түсті. Сауропосейдонның иық биіктігі жануарды брахиозаурид ретінде түсіндіру негізінде бағаланды. Бұл дегеніміз, Сауропосейдонның денесі жирафатитаннан үлкен болса да, оның денесі мойынның көлемімен салыстырғанда кішірек, сондықтан оның салмағы жирафатитанның салмағына тең емес. Салыстырмалы түрде, Giraffatitan салмағы бірнеше әдістеменің орташа көрсеткіші. Савроподтар - барлық уақыттағы ең ірі құрлық жануарлары, олар өте кең таралған және табысты топ болды. Олар алғаш рет ерте юра дәуірінде пайда болып, көп ұзамай бүкіл әлемге тарады. Юра дәуірінің аяғында Солтүстік Америка мен Африкада диплодоцидтер мен брахиозавридтер басым болды, ал Крида дәуірінің аяғында титанозавридтер кең таралған (бірақ тек оңтүстік жарты шарда). Бұл кезеңдер арасында, ерте креда дәуірінде, қазба деректері аз. Сол кезден бастап Солтүстік Америкада аз ғана үлгілер табылды және олардың көпшілігі сынықтардан тұрады немесе түрлерінің жас мүшелерін көрсетеді. Осы кезде тірі қалған сауроподтардың көпшілігі де ұзындығы шамамен 15 метрге дейін кішірейді, тіпті 10 метрге дейін, бұл Сауропосейдон сияқты ерекше алыптың табылуын өте ерекше жасайды. Сауропосейдон сол кездегі Оклахома арқылы өтіп, Миссисипи дельтасына ұқсас үлкен өзен дельтасында, Мексика шығанағының жағасында өмір сүрді. Бұл палеоорта, Антлерс формациясында сақталған, Оңтүстік-Батыс Арканзас арқылы Оңтүстік-Шығыс Оклахома және Солтүстік-Шығыс Техасқа дейін созылады. Бұл геологиялық формация радиометриялық түрде даталанбаған. Ғалымдар биостратиграфиялық деректерді және оның Техас штатының Тринити тобымен бірнеше ортақ туыстарды бөлісетінін пайдаланып, бұл формацияның ерте кредалық кезеңнің аптиан және альбиан сатыларында, шамамен 110 миллион жыл бұрын пайда болғанын болжайды. Бұл формацияда сақталған аудан үлкен тасқынды жазық болды, ол жақын жердегі теңізге құйылып жатты. Бірнеше миллион жылдан кейін бұл теңіз солтүстікке қарай кеңейіп, Батыс Ішкі теңізіне айналды және шамамен бүкіл кейінгі кредалық кезең бойы Солтүстік Американы екіге бөлді. Сауропосейдонның палеоортасы тропикалық немесе субтропикалық орманнан, өзен дельталарынан, жағалау батпақтарынан, лаггерлерден және лагуналардан тұрды, бұл, мүмкін, қазіргі Луизианаға ұқсас. Толық бойы жеткен Сауропосейдонға шабуыл жасауға батыл болатын аз ғана хищниктер болды, бірақ жастар Acrocanthosaurus atokensis (Тираннозаврдан сәл кішкентай карнозавр) және Deinonychus antirrhopus (кішкентай дромеозавр) сияқты заманауи хищниктердің жемірілуіне ұшырауы мүмкін. Сауропосейдон басқа динозаврлармен де ортақ палеоортаны бөлісті, мысалы, сауропод Astrodon (Pleurocoelus) және бұл аймақтағы ең көп кездесетін динозавр, орнитопод Tenontosaurus. Осы кезеңде кездесетін басқа омыртқалыларға амфибия Albanerpeton arthridion, рептилия Atokasaurus metarsiodon және Ptilotodon wilsoni, хрящевой балық Hybodus buderi және Lissodus anitae, сәулелі қанатты балық Gyronchus dumblei, крокодилдер Goniopholis, Bernissartia және Paluxysuchus, сондай-ақ тасбақалар Glyptops және Naomichelys кірді. Антлерс формациясынан белгісіз құс қалдықтары да белгілі. Қазбалық дәлелдер көрсетіп тұрғандай, гари Lepisosteus бұл аймақтағы ең көп кездесетін омыртқалы болды. Бұл аймақтан белгілі ерте сүтқоректілерге Atokatherium boreni және Paracimexomys crossi кіреді.

The first fossils classified as Sauroposeidon were four neck vertebrae discovered in rural Oklahoma, not far from the Texas border, in a claystone outcrop that dates the fossils to about 110 million years ago (mya). This falls within the Early Cretaceous Period, specifically between the Aptian and Albian epochs. These vertebrae were discovered in May 1994 at the Antlers Formation in Atoka County, Oklahoma by dog trainer Bobby Cross and secured by Dr. Richard Cifelli and a team from the Oklahoma Museum of Natural History in May 1994 and August 1994. Initially the fossils were believed to be simply too large to be the remains of an animal, and due to the state of preservation, believed to be tree trunks. In fact, they are the longest such bones known in dinosaurs. Thus, the vertebrae were stored until 1999, when Dr. Cifelli gave them to a graduate student, Matt Wedel, to analyze as part of a project. Upon their realization of the find's significance, they issued a press release in October 1999, followed by official publication of their findings in the Journal of Vertebrate Paleontology in March 2000. The new species was named S. proteles, and the holotype is OMNH 53062. It garnered immediate media attention leading to some sources calling it inaccurately the largest dinosaur ever. The generic name comes from sauros (Greek σαύρος for "lizard"), and Poseidon (Ποσειδών), the sea god in Greek mythology, who is also associated with earthquakes, that facet styled as Ennosigaios or Enosikhthōn, "Earthshaker". This is a reference to the notion that a sauropod's weight was so great that the ground shook as it walked. The specific descriptor proteles also comes from the Ancient Greek πρωτέλης and means "perfect before the end", which refers to Sauroposeidon's status as the last and most specialized giant sauropod known in North America, during the Early Cretaceous. In 2012, numerous other sauropod remains that had been known for decades under various different names were also classified in the genus Sauroposeidon. The name Paluxysaurus was based on the specimen FWMSH 93B 10 18, a partial skull including an associated left maxilla, nasal, and teeth. Other bones from the quarry included a partial neck of seven vertebrae, thirteen vertebrae from the back and 30 from the tail, and examples of all limb and girdle bones except some hand and foot bones. It was distinguished from all other sauropods by vertebral details, and has various morphological differences in other bones compared to other sauropods of the Early Cretaceous of North America. The genus was limited to the bonebed remains; for example, the partial skeleton from Wise County known as Pleurocoelus sp. (SMU 61732) is not referred to Paluxysaurus; instead that specimen is the holotype of Astrophocaudia slaughteri D'Emic 2012, another somphospondylan sauropod. There are differences in the remains of P. sp. and Paluxysaurus, but they cannot be distinguished with confidence. The press release in 1999 immediately garnered international media attention, which led to many (inaccurate) news reports of "the largest dinosaur ever!". While Sauroposeidon likely represents the tallest known dinosaur taxon, it does not hold records for either the longest or most massive. Maraapunisaurus or Argentinosaurus make better candidates for the title "World's Largest Dinosaur", though incomplete fossil evidence (and in the case of Maraapunisaurus, lost) makes exact rankings impossible. The original Sauroposeidon find was composed of four articulated, mid cervical vertebrae (numbers 5 to 8), with the cervical ribs in place. The vertebrae are extremely elongated, with the largest one having an overall length of , making it the longest sauropod neck vertebra on record. The cervical ribs were remarkably long as well, with the longest measurable rib (on vertebra 6) measuring – about 18% longer than the longest rib reported for Giraffatitan, but exceeded in length by the cervical ribs of Mamenchisaurus. Sauroposeidon's shoulder height has been estimated at based on an interpretation of the animal as a brachiosaurid. Estimates of its total possible length have ranged from to
The mass of Sauroposeidon is estimated at While the vertebrae of Sauroposeidon are 25–33% longer than Giraffatitan''', they are only 10–15% larger in diameter. This means that while Sauroposeidon probably has a larger body than Giraffatitan its body is smaller in comparison to the size of its neck, so it did not weigh as much as a scaled up Giraffatitan. By comparison, Giraffatitan might have weighed This estimate of the Giraffatitan is an average of several different methodologies. Sauropods, which include the largest terrestrial animals of all time, were a very wide ranging and successful group. They first appeared in the Early Jurassic and soon spread across the world. By the time of the late Jurassic, North America and Africa were dominated by the diplodocids and brachiosaurids and, by the end of the Late Cretaceous, titanosaurids were widespread (though only in the southern hemisphere). Between these periods, in the Early Cretaceous, the fossil record is sparse. Few specimens have been found in North America from that time and those specimens that do exist are often fragmentary or represent juvenile members of their species. Most of the surviving sauropods at the time were also shrinking in size to a mere in length, and maybe , which makes the discovery of an extremely specialized super giant like Sauroposeidon very unusual. Sauroposeidon lived on the shores of the Gulf of Mexico, which ran through Oklahoma at that time, in a vast river delta similar to the Mississippi delta today. This paleoenvironment, which has been preserved in the Antlers Formation, also stretches from southwest Arkansas through southeastern Oklahoma and into northeastern Texas. This geological formation has not been dated radiometrically. Scientists have used biostratigraphic data and the fact that it shares several of the same genera as the Trinity Group of Texas, to surmise that this formation was laid down during the Aptian and Albian stages of the Early Cretaceous Period, approximately 110 mya. The area preserved in this formation was a large floodplain that drained into a shallow inland sea. Several million years later, this sea would expand to the north, becoming the Western Interior Seaway and dividing North America in two for nearly the entire Late Cretaceous period. The paleoenvironment of Sauroposeidon consisted of tropical or sub tropical forests, river deltas, coastal swamps, bayous and lagoons, probably similar to that of modern day Louisiana. There were few predators which could attempt to attack a full grown Sauroposeidon, but juveniles were likely to be preyed on by the contemporary Acrocanthosaurus atokensis (a carnosaur slightly smaller than a Tyrannosaurus), which likely were the apex predators in this region, and the small dromaeosaur Deinonychus antirrhopus. Sauroposeidon also shared its paleoenvironment with other dinosaurs, such as the sauropod Astrodon (Pleurocoelus) and the most common dinosaur in this region, the ornithopod Tenontosaurus. Other vertebrates present during this time included the amphibian Albanerpeton arthridion, the reptiles Atokasaurus metarsiodon and Ptilotodon wilsoni, the cartilaginous fish Hybodus buderi and Lissodus anitae, the ray finned fish Gyronchus dumblei, the crocodilians Goniopholis, Bernissartia, and Paluxysuchus, and the turtles Glyptops and Naomichelys. Possible indeterminate bird remains are also known from the Antlers Formation. The fossil evidence suggests that the gar Lepisosteus was the most common vertebrate in this region. The early mammals known from this region included Atokatherium boreni and Paracimexomys crossi''.