Кіріспе

Американдық дәрігер және әскери қызметші, USPHS Уолтер Уайман кемесі.

Уолтер Уайман (17 тамыз 1848 – 21 қараша 1911) – американдық дәрігер және әскери қызметкер. Ол 1891 жылдан өліміне дейін, 1911 жылға дейін АҚШ-тың үшінші Бас хирург қызметін атқарды.

Алғашқы жылдар

Вайман Миссури штатының Сент-Луис қаласында дүниеге келген. Ол 1870 жылы Амхерст колледжінде бакалавр (A.B.) дәрежесін алды, содан кейін 1873 жылы Сент-Луис медициналық колледжін (қазіргі Вашингтон университетінің медицина мектебі) бітірді.

Мансап

Вайман екі жыл бойы Сент-Луис қалалық ауруханасында дәрігер болып қызмет етті, содан кейін тағы бір жыл жеке практикамен айналысты, ал 1876 жылы Теңіз ауруханасы қызметіне көмекші хирург ретінде қосылды. Келесі жылы хирург қызметіне көтеріліп, Сент-Луис, Цинциннати, Балтимор және Нью-Йорк қалаларындағы теңіз ауруханаларында кезекпен жұмыс істеді. Нью-Йорк штатының Стейтен-Айленд қаласындағы теңіз ауруханасын басқарған кезде, 1887 жылы Бас хирург Джон Б. Гамильтонмен бірге Гигиеналық зертхана (Ұлттық денсаулық сақтау институттарының алдағысы) құрылды. Вайман 1885 жылы Еуропада оқыған және Роберт Кох және басқалардың бактериологиялық зерттеулерімен жақсы таныс болған. Ол Гигиеналық зертхананың құрылуын толық қолдады. 1888 жылдың желтоқсанында Вайман Вашингтонға Карантин бөлімінің бастығы болып көшті. Гамильтон Бас хирург лауазымынан кеткен кезде, Вайман 1891 жылдың 1 маусымынан бастап осы лауазымға тағайындалды. Ол 20 жыл бойы Теңіз ауруханасы қызметінің басшысы болды. Вайман қызмет еткен кезеңде Теңіз ауруханасы қызметінің міндеттері айтарлықтай кеңейді және 1902 жылы Қоғамдық денсаулық сақтау және Теңіз ауруханасы қызметі деп қайта аталды. Сол кезде Вайманның лауазымы да Бас хирургтен Бас хирургқа өзгертілді. Вайман қызметке келгенге дейін, 1891 жылдың 3 наурызында қабылданған иммиграциялық заңның нәтижесінде Теңіз ауруханасы қызметіне келген иммигранттарды медициналық тексеру міндеті жүктелді. Ең ірі иммигранттар торабы 1892 жылы ашылған Нью-Йорктегі Эллис аралы болды, онда қызмет көрсететін дәрігерлер көлемді күндері мыңдаған иммигранттарды тексерді. 1893 және 1906 жылдардағы заңнамалық актілермен қызметтің карантиндік қызметі кеңейтілді, ал теңіз карантиндік функциялары Гавайи, Куба, Пуэрто-Рико, Панама каналы және Филиппин аралдарына дейін кеңейтілді. Қызметтің атын өзгерткен 1902 жылғы заң сонымен қатар Бас хирургқа жыл сайын мемлекеттік денсаулық сақтау органдарының конференциясын өткізуді тапсырды және оған маңызды статистиканы бірыңғай жинақтау үшін мемлекеттік денсаулық сақтау қызметкерлеріне нысандарды дайындау мен таратуды тапсырды. Бұл статистикалық ақпарат қызмет журналында, "Public Health Reports" басылымында жарияланды. 1902 жылғы заң сонымен қатар Вайман 1891 жылы Вашингтонға көшірген Гигиеналық зертхананы кеңейтті. Вайман басшылығымен зертхана ғылыми-зерттеу жұмыстарын айтарлықтай арттырды, соның ішінде ілгек құрт және таулы аймақтық қызба сияқты аурулар туралы зерттеулер жүргізілді, және 1901 жылы оған жаңа ғимарат берілді. 1902 жылғы Биологиялық препараттарды бақылау туралы заң зертханаға вакциналар және антитоксиндер сияқты биологиялық өнімдерді реттеу жауапкершілігін жүктеді. ХХ ғасырдың басында Бас хирург Вайман 1900-1904 жылдардағы Сан-Франциско обасы туралы дау-дамайдың ортасында болды. Қызмет алғаш рет 1900 жылы Сан-Францискода орналасқан MHS дәрігері Джозеф Дж. Киньюн бактериологиялық талдау арқылы қаланың Қытай ауданындағы жұмысшының өлімі бубондық обаға байланысты екенін растады. Көптеген жергілікті лауазымды адамдар мен бизнес басшылары, сондай-ақ Чайнатаун тұрғындары обадан қорқып, өздерінің өмірі мен бизнесіне әсер етуі мүмкін екендігіне алаңдаушылық танытып, аурудың бар екендігін жоққа шығарды және/немесе карантинге және иммундауға қарсылық көрсетті. Вайман Калифорнияның тиісті медициналық анықтамалары жоқ азаматтардың штаттар аралық сапарларына тыйым салуға тырысқанда, штат губернаторы Генри Гейдж президент Маккинлиді сапарларға тыйым салуды алып тастауға көндірді. Алайда 1903 жылы жағдай нашарлап, Вашингтонда шұғыл конференция өткізілді және Калифорниядан елдің қалған бөлігімен барлық байланысты тоқтату туралы ұсыныс жасалды, егер федералдық билік жою науқанын жүргізуге рұқсат берілмесе. Ұлттық бойкот қаупіне тап болған Сан-Францисконың лауазымды адамдары Вайманмен және қызметпен ынтымақтасты, ал ауруды жою науқанын Қоғамдық денсаулық сақтау қызметінің дәрігері Руперт Блю (кейін ол Бас хирург болып қызмет етті) сәтті басқарды. Вайманның басшылығымен қызмет басқа жұқпалы ауруларды, мысалы, сары қызылшаны бақылауда мемлекеттік және жергілікті денсаулық сақтау органдарымен де ынтымақтасты. Вайман 1902 жылы Пан-Америкалық санитарлық бюроны құруға қатысқан. Ұйымдастырылған кезден бастап 1936 жылға дейін Қоғамдық денсаулық сақтау қызметінің Бас хирургтары Бюроның директорлары болып қызмет етті, ал Вайман 1911 жылы қайтыс болғанға дейін директор болды. Вайманның көптеген денсаулық сақтау саясаты мен қағидаларын Бюро қабылдады. Ол сондай-ақ алғашқы төрт Америкааралық санитарлық конференцияда жетекші рөл атқарды, бірінші екісінің төрағасы болып сайланды және келесі екісіне АҚШ делегаты ретінде қатысты. Вайман 1901 жылы ел бойынша жалпақ дененің таралуын зерттеуге рұқсат берді және Гавайиде жалпақ дене ауруханасын және зертханасын құруға жұмыс істеді. 1905 жылы Вайман жеке өзі Гавайиге барып, жаңа нысан орналасқан жерін таңдады. Бас хирург қызметін атқару кезеңінде Вайман көптеген ұйымдарда кәсіби қызметпен белсенді айналысты. Мысалы, ол 1902 жылы Америкалық қоғамдық денсаулық сақтау қауымдастығының президенті және 1904 жылы Әскери хирургтар қауымдастығының президенті болды. Вайман Колониялық соғыстар қоғамының мүшесі болды. Флорида штатының Бока-Ратон қаласындағы Уайман көлі оның құрметіне аталды. Ол 1883 жылы Лейк-Уорт көлінің солтүстігінде болғаны туралы хабарланды. Вайман Вашингтон қаласындағы Провиденс ауруханасында 1911 жылдың 21 қарашасында қайтыс болғанға дейін Бас хирург қызметін атқаруын жалғастырды.