Луиза Талма: Американдық композитор және пианист өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Луиза Джульетта Талма (31 қазан 1906 – 13 тамыз 1996) – американдық композитор, ғалым және пианист. Нью-Йорк пен Францияда, Исидор Филипптен фортепиано, ал Надя Булангерден композицияны оқығаннан кейін, 1935 жылдан бастап композицияға толыққанды берілді. Ол Фонтенблодағы Америка консерваториясында және Хантер колледжінде оқытумен айналысты. Оның "Алькестиада" операсы – Еуропада сахналанған американдық әйел композиторының алғашқы толыққанды операсы. Ол Ұлттық өнер және әдебиет институтының тұңғыш әйел мүшесі және композиция саласында Сибелиус медалімен марапатталған алғашқы әйел болды.

Мансап

Францияның Аркашон қаласында американдық анасы, Альма Сесиль Гарригес, кәсіби сопрано және әкесінің кім екені белгісіз болған 1900 жылы дүниеге келді. 1914 жылы анасы мен қызы АҚШ-қа оралып, Нью-Йорк қаласына қоныстанды. Талма музыкамен қоршалған ортада өсті, бірақ ғылымды да жақсы оқыды және музыкант болуға шешім қабылдамас бұрын химик болуды ойлады. Уадли орта мектебін бітіргеннен кейін Талма 1922-1930 жылдары Нью-Йорктегі Музыкалық өнер институтында фортепиано мен композицияны оқыды, ал Колумбия университетінде химия білімін тереңдетті. 1931 жылы Нью-Йорк университетінен музыка бакалавры, ал 1933 жылы Колумбия университетінен өнер магистрі дәрежесін алды. 1926 жылдан 1935 жылға дейін әр жазда Францияның Фонтенбло қаласындағы Американдық консерваторияда Исидор Филиппен фортепиано сабақтарын алды. 1928 жылдан бастап Надя Булангерден жыл сайын композиция сабақтарын алды және 1935 жылы композицияға толыққандай назар аударуға шешім қабылдады. Ол Булангермен 1939 жылға дейін оқуын жалғастырды. Талма 1920 жылдардың соңынан бастап Нью-Йорк қаласының университетінің Хантер колледжінде оқытумен айналысты. 1926 жылы Нью-Йоркте концерттік пианист ретінде сәтті дебют жасағаннан кейін Талма Францияның Фонтенбло қаласындағы Америка консерваториясында алғашқы жазғы демалысын өткізді, онда ол педагог Надя Булангермен танысты. Булангердің жетекшілігімен Талма композицияға көңіл бөлгені үшін фортепиано сабақтарын доғарды, 1934 жылы агностицизмнен католицизмге көшті, Булангер оның крест анасы болды және Булангерге ұқсас өмір салтын қабылдады. Оның ерте шығармаларының көпшілігі қол жеткізе алмайтын сүйіктіге (вероятно, Булангерге) деген құштарлықты білдірсе, дінге келгеннен кейін 20-дан астам діни шығармалар жазды, олар көптеген қасиетті мәтіндер мен рухани жазбаларды қосты. Талманың кең ауқымды хат алмасуы әйелдермен бірнеше құмарлық қарым-қатынастарын ашады, соның ішінде өмірінің соңында Талмамен Фонтенблода бірге оқыған Этельстон (Эт) Чэпменмен болған қарым-қатынасын да ашады. Ол ешқашан үйленбеді. Талманың алғашқы шығармалары неоклассикалық тәсілдер мен техникаларға қызығушылық танытады және өте автобиографиялық сипатқа ие, оның мансабының бойымен жалғасатын композициялық үлгілерді қалыптастырады. Шығармашылық өмірі туралы айтатын болсақ, Талма үш кезеңді атап өтті: оның алғашқы шығармалары, «неоклассикалық кезең», 1925–1951 жылдар; «сериалдық кезең», 1952–1967 жылдар; және «сериалдық емес атональдық кезең», 1967–1996 жылдар. Дегенмен, 1952 жылы сериалдық әдістерді қабылдағаннан кейін, оның соңғы кезеңдегі шығармаларының көпшілігі сериалдық тәсілдерге, әсіресе әуен жасау тұрғысынан қарыздар. Талманың фортепианолық сонатасы №1 (1943), Оркестр үшін токката (1944) және фортепианоға токката түріндегі «Аллилуйя» (1945) сыншылар тарапынан жоғары бағаланды және Талманың мансабының басында маңызды американдық композитор ретінде танылуына көмектесті. Осы шығармаларының табысына байланысты ол музыка құрастыру бойынша Гуггенхайм стипендиясын алған екінші әйел (1930 жылы Рут Кроуфорд Сигерден кейін) және 1946 және 1947 жылдары тікелей екі Гуггенхайм стипендиясын алған алғашқы әйел болды. 1940 жылдары Талма әр жазда Питерборо қаласындағы Макдауэлл колониясында демалып, өзінің жетілген шығармаларының көпшілігін жазды. Талма 1928 жылдан 1979 жылға дейін Нью-Йорктегі Хантер колледжінің музыка факультетінде толық уақыт жұмыс істеді, осы кезеңде ол студенттері үшін екі гармония оқулығын жазуға көмектесті. 1952 жылы Талма Ирвинг Файнның сериалдық, бірақ тоналды орталықтандырылған скрипкалық квартетін естіп, өзінің шығармаларында сериалдық тәсілдер мен техникаларды қолдануды бастады. Ол өзінің сериалдық кезеңінің негізінен 1952 жылдан 1967 жылға дейін созылғандығын айтса да, оның өліміне дейін жазған жұмыстарының көпшілігі сериалдық практиканың қандай да бір түрімен байланысты болды. Е. Е. Каммингстің «Let’s Touch the Sky» өлеңіне жазған музыкасы оның алғашқы толыққанды сериалдық туындысы болды; оның Скрипкалық квартеті (1954), Фортепианолық сонатасы №2 (1955) және Джон Доннның қасиетті сонеттеріне жазған «La Corona» (1955) шығармаларында анық естілетін сериалдық элементтер қолданылған. Сериалдық элементтерді пайдаланып өзінің жеке композициялық дауысын дамытқан Талма тоналды орталықтандыруға мүмкіндік беретін қатарларды, сондай-ақ дәстүрлі, қатаң питч-класс жиынтықтарын жасады. Талма 1954 жылы Макдауэлл колониясында жұмыс істеген кезде танысқан жазушы Торнтон Уайлдермен бірге үлкен опера жазуға кірісті. Олар бірнеше сценарийлерді қарастырғаннан кейін операны Уайлдердің грек кейіпкері Алкестис туралы сахналық пьесасына негіздеуге шешім қабылдады. Талманың Римдегі Американ академиясында және Макдауэлл колониясында тұрған кезінде жазылған «The Alcestiad» операсы 1958 жылы аяқталды. АҚШ-тың бірнеше опера театрлары, оның ішінде Чикагодағы Lyric Opera, Met және Сан-Франциско операсы осы туындыға қызығушылық танытса да, олардың барлығы американдық орындаушылар мен көрермендер үшін оның тым қиын екенін мәлімдеді. Уайлдер Германияда үлкен жетістікке жеткендіктен, «Die Alkestiade» 1962 жылы Франкфурт операсында тұңғыш рет қойылды. Бұл американдық әйел композиторының толыққанды операсының маңызды еуропалық театр сахнасында қойылған алғашқы реті болды. Дегенмен, шығарманы қоюға қажетті үлкен ресурстарға байланысты және сыншылар мен көрермендер тарапынан жақсы қабылдағанына қарамастан, ол салыстырмалы түрде белгісіз болып қала береді. Дегенмен, «The Alcestiad» Талманың американдық және әйел композиторлар қатарындағы орынын сақтап қалды; 1963 жылы ол Гарриет Коэн халықаралық музыка сыйлығын алған алғашқы әйел композитор болды, ал 1974 жылы Американ өнер академиясы мен институтына сайланған алғашқы әйел болды. Талманың кең ауқымды шығармалары вокалдық және хорлық шығармаларды, сондай-ақ жеке фортепианоға, камералық ансамбльдерге және оркестрге арналған туындыларды, сонымен қатар камералық операны және Оден, Браунинг, Дикинсон, Донн, Хопкинс, Китс, Марлоу, Шекспир, Стивенс, Уайатт және басқалардың мәтіндеріне жазылған шығармаларды қамтиды. Талма Джон Ф. Кеннедидің қазасына орай бірнеше шығармалар арнады, оның ішінде фортепиано мен оркестрге арналған «Dialogues» (1964) және Кеннедидің сөздерін пайдаланған «A Time to Remember» (1967) атты ораториясы бар. Шекспир, Марлоу және Доннның мәтіндеріне арналған бартон мен оркестрге арналған «The Tolling Bell» (1969) шығармасы музыка бойынша Пулитцер сыйлығына ие болды. Талма 1976 жылы «Have You Heard? Do You Know?» атты камералық операсының либреттосын өзі жазды, бұл опера Суық соғыс және утопияға деген құштарлық туралы; ол сексенінші жасына дейін жемісті шығармашылықпен айналысты. Ол Саратога-Спрингс қаласында (Нью-Йорк штаты) Yaddo колониясында тұрғанда, «The Lengthening Shadows» атты азарттық шығармасының жұмысын аяқтаған кезде қайтыс болды. Музыка зерттеушісі Кендра Престон Леонардтың 2014 жылы жарық көрген «Louise Talma: A Life in Composition» атты Талманың музыкасына арналған толық зерттемесі жарық көрді.

Born in Arcachon in France to an American mother, Alma Cecile Garrigues, a professional soprano who took the name Cecile Talma around 1900, and a father whose identity remains unknown. Mother and daughter returned to the United States in 1914, settling in New York City. Talma grew up surrounded by music but was also an excellent science student and considered becoming a chemist before deciding on a career as a musician. After graduating from Wadleigh High School, Talma studied chemistry at Columbia University while simultaneously studying piano and composition at the Institute of Musical Arts (now Juilliard) in New York from 1922 to 1930. She received her Bachelor of Music degree from New York University in 1931 and her Master of Arts degree from Columbia in 1933. She studied piano with Isidor Philipp at the American Conservatory in Fontainebleau, France, every summer from 1926 to 1935. From 1928, she studied annually composition with Nadia Boulanger, deciding in 1935 to focus on composition. She continued the studies with Boulanger until 1939. Talma taught at Hunter College of the City University of New York from the late 1920s. In 1926, after making a successful debut as a concert pianist in New York, Talma spent her first summer at the American Conservatory in Fontainebleau, France, where she met pedagogue Nadia Boulanger. Under Boulanger's guidance, Talma gave up her piano studies in order to focus on composition, converted from agnosticism to Roman Catholicism in 1934 with Boulanger as her godmother, and adopted a lifestyle similar to Boulanger's in its devotion to music. While many of her early works express desire for an unattainable beloved (likely Boulanger), she also composed more than 20 religious works after her conversion, setting a number of sacred texts and spiritual writings. Talma's copious correspondence reveals several passionate affairs with women, including one in late life with Ethelston (Eth) Chapman, who had been a fellow student in Fontainebleau with Talma. She never married. Talma's first pieces show an interest in neo classical approaches and techniques and appear to be highly autobiographical, establishing compositional patterns that would continue throughout her career. Speaking of her creative life, Talma identified three periods: her early works, which were composed during her “neo classical period,” 1925–1951; her “serial period,” 1952–1967; and her “non serial atonal period,” 1967–1996. However, after adopting serial methods in 1952, the majority of her works even in this last period owe something to serial approaches, especially in terms of melody creation. Talma's Piano Sonata No. 1 (1943), Toccata for Orchestra (1944) and Alleluia in the Form of Toccata for piano (1945) were highly praised by critics and helped establish Talma as an important American composer at the beginning of her career. Based in part on the success of these works, she was the second woman (after Ruth Crawford Seeger in 1930) to receive a Guggenheim Fellowship in music composition and the first woman awarded back to back Guggenheims in 1946 and 1947. In the 1940s Talma also began spending each summer at the MacDowell Colony in Peterborough, New Hampshire, where most of her mature works were composed. Talma was a full time member of the music faculty at Hunter College in New York from 1928 until 1979, during which time she helped author two harmony textbooks for her students. In 1952, Talma heard Irving Fine's serial but tonally centered string quartet and immediately began working with serial approaches and techniques in her works. Although she stated that her serial period primarily extended from 1952 to 1967, the majority of her works up until her death engaged with some form of serial practice. Her setting of e. e. cummings's “Let’s Touch the Sky” was her first completed serial work; her String Quartet (1954), Piano Sonata No. 2 (1955), and La Corona (1955), a setting of John Donne's Holy Sonnets all use clearly audible serial elements. As she developed her own compositional voice using serial elements, Talma created rows that allowed for tonal centering as well as more traditional, stricter use of pitch class sets. Talma began working on a grand opera with writer Thornton Wilder in 1954 after the two had met while working at the MacDowell Colony. They considered several scenarios before deciding to base the opera on Wilder's existing stage play about the Greek figure Alcestis. Composed while Talma was in residence at the American Academy in Rome and at the MacDowell Colony, The Alcestiad was completed in 1958. Although several American opera houses, including the Lyric Opera in Chicago, the Met, and the San Francisco Opera, expressed interest in the work, all of them deemed it too difficult for American performers and audiences. Wilder had previously enjoyed considerable success in Germany, and Die Alkestiade was premiered by the Oper Frankfurt in 1962. It was the first time full scale opera by an American woman was performed at a major European theatre. However, perhaps due to the enormous resources the work requires, and despite the fact that it was critically and publicly well received, it remains relatively unknown. Nonetheless, The Alcestiad secured Talma a place in the ranks of ground breaking American and female composers; in 1963 she was the first female composer to win the Harriet Cohen International Music Award; and in 1974 was the first woman elected to the American Academy and Institute of Arts and Letters. Talma's extensive body of works include vocal and choral pieces and works for solo piano, chamber ensembles, and orchestra, as well as a chamber opera, and settings of texts by Auden, Browning, Dickinson, Donne, Hopkins, Keats, Marlowe, Shakespeare, Stevens, Wyatt, and others. Talma dedicated several works to John F. Kennedy after his assassination, including Dialogues for piano and orchestra (1964) and A Time to Remember (1967), an oratorio that sets Kennedy's own words. The Tolling Bell, Talma's setting of texts by Shakespeare, Marlowe, and Donne for baritone and orchestra, was completed in 1969 and nominated for the Pulitzer Prize in music. Talma wrote her own libretto for her 1976 chamber opera, Have You Heard? Do You Know?, a work about the Cold War and the desire for utopias; and continued to compose prolifically into her eighties. She died in Saratoga Springs, New York while working on an elegiac piece, The Lengthening Shadows, while in residence at the Yaddo colony. A full length study of Talma's music by musicologist Kendra Preston Leonard, Louise Talma: A Life in Composition, was published in 2014.