Кіріспе
Күлтілер туысы Көк тілді скинктер Австралиялық Tiliqua туысын құрайды, онда күлтілер тұқымының (Scincidae) ең ірі өкілдері кездеседі. Олар көбінесе көк тілді кесірткелер деп аталады, немесе Австралияда жай ғана көк тіл, ал Индонезияда – панана деп танылады. Аталған атауларынан көрініп тұрғанындай, осы туыстың ерекше белгісі – үлкен көк тіл, оны қорғану үшін, қарсыластарына ескерту ретінде көрсетеді. Тілдің түсінің қанықтығы жақын маңындағы жыртқыш немесе қатердің түріне байланысты өзгереді. Сондай-ақ, тіл өз пішінін өзгеретіп, жемтікті ұстау үшін қалың шырыш бөліп шығара алады. Олар басқа кесірткелерге қарағанда тартымдырақ және қысқа аяқтарының арқасында айтарлықтай жайлырақ.
Blue tongued skinks comprise the Australasian genus Tiliqua, which contains some of the largest members of the skink family (Scincidae). They are commonly called blue tongued lizards or simply blue tongues or blueys in Australia or panana in Indonesia. As suggested by these common names, a prominent characteristic of the genus is a large blue tongue that can be bared as bluff warning to potential enemies. The type of predator/threat that is near will determine the intensity of colour present in the tongue. The tongue can also deform itself and produce a thick mucus in order to catch prey. They are relatively shy in comparison with other lizards, and also significantly slower due to their shorter legs.
Жүйелілік және тарату
Көк тілді скинктер Cyclodomorphus және Hemisphaeriodon туыстарымен тығыз байланысты. Барлық түрлер Австралия материгінде кездеседі, бірақ Жаңа Гвинеяда және Индонезияның әртүрлі аралдарында таралған Tiliqua gigas түрін қоспағанда. Танимбар көк тілді скинкiсi, Tiliqua scincoides түрінің кіші түрі, сондай-ақ Австралия мен Жаңа Гвинея арасындағы бірнеше шағын индонезиялық аралдарда да кездеседі. Tiliqua nigrolutea, дақты көк тілді скинк, Тасманияда ғана кездесетін жалғыз түр.
Экология
Көптеген түрлер күндізгі, жерде азық іздейтін, бәсекелес қоректілер болып табылады, әртүрлі жәндіктермен, ұлулармен, гүлдермен, жемістермен және жидектермен қоректенеді. Пигмей көк тілі тағы да ерекшелік, себебі ол негізінен құрлықтағы буынтық аяқтылардың кенеттен шабуылдайтын жыртқышы болып табылады. Барлығы тірі туады, пигмей көк тілі мен шиңбелі көк тілдерінде бала саны 1-ден 4-ке дейін, ал шығыс және солтүстік көк тілдерінде 5-тен 24-ке дейін жетеді.
Түрлер
Атауы Ғылыми атауы Сурет Кіші түрі Аделаида пигмей көк тілді кесірткесі T. adelaidensis (Петерс, 1863) Жалпы атауы жоқ T. frangens Индонезия көк тілді кесірткесі T. gigas (Шнайдер, 1801) T. g. gigas, Гигант көк тілді кесірткесі; T. g. evanescens, Мерауке көк тілді кесірткесі; T. g. keyensis, Кі аралы көк тілді кесірткесі Орталық көк тілді кесірткесі T. multifasciata (Штернфельд, 1919) Дақты көк тілді кесірткесі T. nigrolutea (Quoy & Gaimard, 1824) Батыс көк тілді кесірткесі T. occipitalis (Петерс, 1863) Шұңқырбас, құйрық кесірткесі T. rugosa (Грей, 1825) T. r. aspera, Шығыс шұңқырбасы; T. r. konowi, Роттнест аралы құйрық кесірткесі; T. r. palarra, Шарк-Бей құйрық кесірткесі; T. r. rugosa, Көбік шұңқырбас, құйрық кесірткесі Жалпы көк тілді кесірткесі T. scincoides (Уайт, 1790) T. s. chimaerea, Танимбар көк тілді кесірткесі; T. s. intermedia, Солтүстік көк тілді кесірткесі; T. s. scincoides, Шығыс көк тілді кесірткесі Ириан-Жая көк тілді кесірткесі Tiliqua sp.
Құрып кеткен түрлер
Көптеген жойылған түрлер ұсынылған. Т. frangens, осы туыстың ең ірі белгілі түрі, Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Веллингтон үңгірлері маңында плиоцен және плейстоцен дәуірлерінде өмір сүрген. Тағы бір жойылған түр – T. laticephala, T. frangens-тің сол таксоны болуы мүмкін. Оның ең жақын туысы – қазіргі T. rugosa, ол көлемі жартысы ғана және T. frangens-тің сүйекті пластиналарынан айырылған. Плиоцен дәуірінде тағы бір жойылған түр – T. wilkinsonorum өмір сүрген. Ең ерте кездескен түрі – орта миоценге жататын T. pusilla, бірақ зерттеушілер оның Tiliqua туысына жататындығына күмән келтіреді, себебі оның белгісіз филогенетикалық орны парафилияға алып келеді. Бұл түрлер 20 жыл немесе одан да ұзақ өмір сүре алады.