Кіріспе
Омаха класының жеңіл крейсері. USS Raleigh (CL 7) – бастапқыда барлаушы крейсер ретінде жіктелген, АҚШ Әскери-теңіз күштері үшін салынған төртінші жеңіл крейсер. Ол Солтүстік Каролина штатының Рали қаласының атымен аталған екінші кеме болды. Алғашқысы – 1894 жылы қолданысқа беріліп, 1919 жылы қызметтен шығарылған қорғалған крейсер «Рали» болды. «Рали» соғысқа дейінгі карьерасының көп бөлігін Атлантика мұхитында өткізді. Оның алғашқы міндеті – 1924 жылы USAAS-тың әлемді әуемен айналып өтуіне көмектесу болды. 1936 жылы «Рали» испандық Азамат соғысы кезінде бейтараптық патрульдеуге 40-шы эскадрильяға қосылды және 1938 жылға дейін осы қызметте болды, содан кейін Тынық мұхитына ауыстырылды. Осының нәтижесінде, 1941 жылғы 7 желтоқсан күні таңертең «Рали» Перл-Харбор портында F 12 тұраққа тоқтатылды. Онда ол №2 қазандық бөліміне торпедалық шабуылға ұшырады және өздің зениттік артиллериясымен бес жеңіске жетті, ал қандай да бір адамдық шығын болмады.
USS Raleigh (CL 7) was the fourth light cruiser, originally classified as a scout cruiser, built for the United States Navy. She was the second Navy ship named for the city of Raleigh, North Carolina, the first being the protected cruiser Raleigh, commissioned in 1894, and decommissioned in 1919. Raleigh spent most of her pre war career in the Atlantic. Her first duty was to assist in the USAAS's first aerial circumnavigation of the world in 1924. In 1936, Raleigh joined Squadron 40 T in neutrality patrols during the Spanish Civil War where she would serve until 1938, when she would be transferred to the Pacific. This led her to be fatefully moored in Pearl Harbor at berth F 12 on the morning of 7 December 1941, where she took a torpedo in her No.2 boiler room and claimed five victories with her anti aircraft batteries with no loss of life.
Құрылыс және жобалау
Ралиге 1916 жылғы 29 тамызда тапсырыс берілді және 1917 жылғы 21 тамызда Массачусетс штатының Куинси қаласындағы Bethlehem Shipbuilding Corporation компаниясының Fore River кеме жасау шеберханасында құрылысы келісім шарты жасалды. Келінің салынуы 1920 жылғы 16 тамызда басталды, ал 1922 жылғы 25 қазанда кеме суға түсірілді. Крейсерді Мисс Дженни Проктор баулап алды және 1924 жылғы 6 ақпанда капитан Уильям К. Уоттс басқаруымен қолданысқа кірді. Ралидің су сызығындағы ұзындығы 168 метр (550 фут), жалпы ұзындығы 169 метр (555 фут) болды, ені 17 метр (55 фут), ал орташа сусыру тереңдігі 4 метр (13 фут) құрады. Оның стандартты сусыруы және толық жүктемедегі сусыруы болды. Бейбіт уақытта экипажы 29 офицер мен 429 сарбаздан тұрды. Рали төрт Curtis бу турбинасымен, әрқайсысы бір бұранданы қозғалтатын және 12 Yarrow қазандықтарында өндірілген буды пайдаланатын тісті бу турбиналарымен жабдықталған. Қозғалтқыштар жылдамдығына жетуге және жоғары жылдамдыққа ие болуға арналған, бірақ тек жылдамдықпен ғана қанағаттанды. Оның жол көрсеткіші жылдамдықпен болды.
Ралидің негізгі қару-жарағы жобалану кезінде көп өзгерістерге ұшырады. Бастапқыда он /53 калибрлі зеңбіректермен жабдықталуы жоспарланған: екісі кеменің орта тұсындағы әр жағында, ал қалған сегізі алдыңғы және артқы құрылымдардың екі жағындағы қабатталған казематтарда орналастырылған. АҚШ Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқаннан кейін АҚШ Әскери-теңіз күштері Корольдік Әскери-теңіз күштерімен бірлесіп жұмыс істеді және алдыңғы және артқы жағында екі қос зеңбірек мұнарасында төрт 6 дюймдік /53 калибрлі зеңбіректерді орнатуға шешім қабылданды, сондай-ақ казематтағы зеңбіректердің шектеулі ату бұрыштарын ескере отырып, сегіз зеңбіректі қабатталған казематтарда сақтап қалуға шешім қабылданды, осылайша кемеде сегіз зеңбіректік борты болады, ал казематтан ату мүмкіндігі шектеулі болғандықтан, алдыңғы немесе артқы жақтан төрттен алты зеңбірек атуға қабілетті болады. Оның қосалқы қару-жарағы екі /50 калибрлі ұшаққа қарсы (АА) зеңбіректерден тұрды, олар жеке тұғырларда орналастырылған. Рали бастапқыда 224 минаны тасымалдауға қабілетті болды, бірақ олар экипажға арналған қосымша орын жасау үшін мансабының басында алынып тасталды. Сонымен қатар, екі үш және екі екілік су үстіндегі торпедалық түтіктер ғимараттарға орнатылды. Үштік түтіктер ұшақ катапульттарының арт жағындағы жоғарғы палубаның екі жағына орнатылды, ал екілік түтіктер корпустың жанындағы люктермен жабылған бір палуба төмен орналастырылды. Кемеде толық ұзындықтағы су сызығы бойынша брондалған белдік болған жоқ. Қазандық және қозғалтқыш бөлмелері мен рульдік механизмдерінің жақтары үш дюймдік бронямен қорғалған. Оның қозғалтқыш бөлмелерінің соңындағы көлденең қабырғалары алдыңғы жағында және артқы жағында үш дюймдік қалыңдыққа ие болды. Бақылау мұнарасы мен қозғалтқыш және рульдік жабдықтардың үстіндегі палуба бір жарым дюймдік бронямен жабдықталған. Зеңбірек мұнаралары брондалған жоқ және тек оқ-дәрінің қысымына ғана қорғаныс ұсынды. Ралиде екі катапультқа орналастырылған екі гидроплан тасымалданды. Бастапқыда бұл Vought VE 9, содан кейін Vought UO 1 болды, содан кейін кеме 1935 жылдан бастап Curtiss SOC Seagulls және 1940 жылдан кейін Vought OS2U Kingfishers-ті пайдаланды.
Қару-жарақ өзгерістері
Өзінің карьерасы барысында Рали бірнеше қару-жарақ өзгерістерін бастан кешірді. Кейбір өзгерістер салмақты азайтуға, ал басқалары әуе шабуылына қарсы қару-жарағын күшейтуге бағытталған. 1926 жылдың 8 қыркүйегінде Әскери-теңіз операцияларының бастығы адмирал Эдвард У. Эберл, АҚШ Флотының және Жеке ұрыс Флотының бас қолбасшылары, олардың бағынышты қолбасшылары және Әскери-теңіз министрі Кертис Д. Уилбур, барлық Омаха класындағы крейсерлерден барлық миналар мен мина орнату жолдарының алынып тасталуын бұйырды, себебі жұмыс жағдайлары өте "ылғал" деп табылған. Соғысқа дейін жасалған тағы бір өзгеріс – 3 дюймдік зеңбіректердің санын сегізге дейін арттыру, барлығы кеменің орта бөлігіне орнатылды. 1940 жылдан кейін төменгі орналасқан 6 дюймдік зеңбіректер алынып тасталды және төменгі торпедалық бөлімдер сияқты себеппен казематтар жабылды. Соғыстың соңына қарай кеменің әуе шабуылына қарсы қарулануы үш екі зеңбірекпен орнатылған Бофорс зеңбірегі және сегіз Оерликон зеңбірегімен күшейтілді.
Соғыс аралығы
1924 жылғы 26 ақпанда «Рали» кемесі Куинсиден Нью-Йорк теңіз арсеналына ауыстырылып, жабдықтау жұмыстарын аяқтады. 16 сәуірде Вирджиния жағалауында тестілеу сапарына шықты. 24 маусымда Куинсидегі соңғы түзету жұмыстарын аяқтады. Содан кейін «Рали» Массачусетс штатының Провинстаун қаласына ауыстырылды, онда 30 шілдеге дейін болды. Осы кезде ол Солтүстік Еуропа суларында АҚШ Әскери Әуе күштерінің «Әлемдік ұшу» миссиясына байланысты қызмет атқарды. Норвегия, Дания және Шотландия порттарына тоқтағаннан кейін, 31 шілдеде Исландияның Хвальфьордүр маңындағы барлау бекетіне келді. 10 тамызда Гренландияның шығыс жағалауына орналасты. 3 қыркүйекте ұшу операцияларымен байланысты міндеттерін аяқтағаннан кейін, Бостон теңіз арсеналына жөндеуге келді. 1924 жылғы 16 қазанда «Рали» Бостон портынан Вирджиния жағалауындағы маневрлерге аттанды. Одан кейін Панама, Калифорния және Гавайи аралдары маңында операциялар мен жаттығулар өтті. 1925 жылғы 10 маусымда Гонолулудан шығып, 13 шілдеде Бостон теңіз арсеналына оралғанға дейін Сан-Диегода Скаутинг флотымен бірге болды. «Рали» келесі екі жыл бойы Бостоннан жұмыс істей берді, қыс айларының көп бөлігін Куба және Панама суларында Скаутинг күштерімен өткізді. 1927 жылғы 1 ақпанда Бостон портынан «Рали» кемесі шықты. Ол Оңтүстік Каролина штатының Чарльстон қаласына екі теңізшілер тобын жеткізді. Алғаш рет Кубадағы Гуантанамо шығанағында маневрлерге қатысқаннан кейін, Панама каналы арқылы Никарагуадағы Коринто қаласына барды. 5 ақпанда «Рали» келді, ал 19 ақпанда оның бауырласы «Милвоки» кемесімен бірге бандиттермен күресуге қажетті теңізшілерді түсірді. Крейсер Бостонға қайтып оралған 23 наурызға дейін көмекке дайын тұрды. 1928 жылдың көктемінде «Рали» Калифорния жағалауында және Гавайи суларында жұмыс істеді, 26 маусымда Еуропалық міндеттерге дайындалу үшін Бостонға оралды. 17 тамызда кетіп, Вирджиния штатының Хэмптон-Роудс қаласына жүзіп, 15 қыркүйекте Еуропадағы Әскери-теңіз күштерінің қолбасшысы вице-адмирал Джон Х. Дейтонның флагманы ретінде «Детройт» кемесінен ауысты. Бостонға келгеннен кейін, «Рали» 1929 жылғы 4 қыркүйекте Вирджиния штатының Хэмптон-Роудсқа қайтып оралғанға дейін көптеген маңызды еуропалық порттарға дипломатиялық сапар жасады. Келесі күні ол вице-адмирал Дейтонның туын түсірді. Содан кейін «Рали» Скаутинг күштерінің Крейсерлік 3-ші дивизиясына (CruDiv 3) қосылды, келесі бірнеше жыл бойы Бостоннан жаттығулар, маневрлер және портқа кірулер үшін жұмыс істеді. 1933 жылғы 15 тамызда Калифорния штатының Сан-Диего қаласында орналасқан ол Калифорния жағалауында жаттықты, кейде Кариб теңізіне, сондай-ақ Аляска және Гавайи суларына барып қайтты. 1936 жылғы 27 сәуірде АҚШ флотымен бірге Сан-Диегодан шығып, Панама каналы арқылы өтіп, Оңтүстік Каролина штатының Чарльстон қаласына тоқтады, содан кейін 15 маусымда Норфолк теңіз арсеналына жөндеуге келді. «Рали» Норфолк теңіз арсеналында жөндеуден өткен кезде, 40-Т эскадрильясы, арнайы уақытша эскадрилья, Испания суларында американдық азаматтарды Испания азамат соғысы аймақтарынан эвакуациялау үшін құрылды. Контр-адмирал Артур П. Фэрфилд 1936 жылғы 17 қыркүйекте Норфолк қаласындағы «Рали» кемесіндегі туын көтерді. Келесі күні крейсер 27 қыркүйекте Гибралтарға жетіп, өз бетінше кетіп қалды. Кейн, Хэтфилд және «Рали» кемесімен бірге бастапқыда эскадрильяны құрады. Бірге кемелер Испаниядағы соғыстың қауіп-қатерінен жүздеген американдықтар мен басқа да азаматтарды құтқарды. 1938 жылғы 28 сәуірде «Омаха» кемесі «Рали» кемесінің орнын Вильфранш қаласында ауыстырды, ал екі күннен кейін «Рали» Норфолк теңіз арсеналында жөндеу жұмыстарын жүргізу үшін Хэмптон-Роудсқа бет алды, 13 мамырда келді. Содан кейін «Рали» АҚШ-тың ұрыс күштерінің Эсминецтер флотилиясының 1-ші флотилиясына тағайындалды. 16 тамызда Норфолкті тастап, Гуантанамо шығанағында жаттықты, содан кейін 5 қыркүйекте Сан-Диегодағы жаңа базасына келді. 1939 жылдың басында ол Кариб теңізіндегі флоттық мәселелерге қатысты, мамыр айында жағалау операцияларын қайта бастау үшін Сан-Диегоға оралды. Кейіннен Гавайи жасағына тағайындалған «Рали» 5 қазанда Перл-Харборға жүзіп кетті. Эсминецтер флотилиясының 1-ші флотилиясының флагманы ретінде ол Тынық мұхитының орталық бөлігінен Калифорния жағалауына дейін алып барған флоттық маневрлерге қатысты.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Жапондықтардың күтпеген шабуылы кезінде «Рэли» Перл-Харбордың солтүстік арнасының шығыс жағындағы F 12 тіреуіне тоқтаған еді. Бірінші шабуыл толқынында торпеда бағытынан өтіп, екіншісі «Рэлидің» оң жақ орта бөлігіне тиді. Крейсер оңға қарай соншалықты иілді, айналып кетуі мүмкін болды. Экипаж оны тік ұстап тұру үшін үстінен салмақ тастағанда, оның артиллериялық ұшақтары бес жапондық ұшақты жоюға көмектесті. Экипаждың бірнеше мүшесі жараланды, бірақ ешкім қаза болған жоқ. Келесі күні жөндеу кемесі мен «Уитни» көмек көрсету үшін жақындады, ал 22 желтоқсанда «Рэли» жөндеу үшін Әскери-теңіз кемежайына сүйретілді. Ол 1942 жылғы 21 ақпанда Перл-Харбордан бес кемеден тұратын конвоймен бірге шығып, 1 наурызда Сан-Францискоға жетті. Маре аралында күрделі жөндеуден өткеннен кейін, ол 23 шілдеде Сан-Франциско шығанағынан шығып, Сан-Франциско, Гавай, Самоа және Фиджи аралдары арасында конвойды сүйемелдеуге тағайындалған 15-ші жұмыс тобының (TF 15) құрамында болды. «Рэли» 3 қарашада Паго-Пагодан Гилберт және Эллис аралдары арасында жүзе отырып, төрт жапондық пикеттік кемесін іздестіріп, жоюға бағытталды. Жаудың ізі табылмай, ол 13-17 қарашада Перл-Харборға кіріп, содан кейін 24 қарашада Алеут аралдарындағы Голланд портына өздігінен жүзіп барды. Келесі айлар Rat және Near аралдарына күш әкелген жау кемелерін іздеуге және Голланд порты мен Кулак шығанағы арасындағы әскерлер мен жабдықтау кемелерін сүйемелдеуге жұмсалды. 1943 жылғы 10 қаңтарда «Рэли» 8.6 жұмыс тобымен (TG 8.6) Амчитка аралын басып алуды қамтамасыз ету үшін теңізге шықты. 12 қаңтарда ол Амчитка маңында патрульдеді, сондай-ақ жұмыс тобымен бірге Киска маңында сирек шабуылдар жасады. 10 ақпанда топтан бөлініп, ол Голланд порты мен Кулак шығанағы арасындағы кемелерді сүйемелдеді, содан кейін 23 наурызда жөндеу үшін Пьюджет-Саунд теңіз кемежайына кірді. 22 сәуірде кемеге түсіп, 28-і күні Адакқа жетіп, TG 16.6-ға қосылды. «Рэли» 2 тамызда Кисканы бомбалауға қатысты, Гертруд шығанағындағы нысаналарды жарылқады және 12 тамызда Сан-Францискоға бағыт алғаннан бұрын жау позицияларын қайтадан бомбалады. «Рэли» 15 қыркүйекте Сан-Франциско шығанағынан шығып, Алеут аралдарындағы операцияларды қолдауды жалғастырды, Кискадан батысқа қарай Аттуға дейін теңізді шолып өтті. 94.6 жұмыс тобының құрамында ол 1944 жылғы 1 ақпанда Аттудағы Massacre Bay-ден Солтүстік Курилдегі Парамуширудағы Курабу Закидегі жау нысандарын бомбалау үшін кетті. 4 ақпанның таңертеңгі қараңғысында ол екі екі мақсатты батарея орналасқан аймақты жарылтуға арналған бомбалау позициясын алды. Ол сондай-ақ әуежайды атып, ангар мен бірнеше казарма ғимараттарын қиратты. Оның артиллериялық ұшақтары жағаға жақын орналасқан шағын сауда кемесіне де соққы берді. 5 ақпанда Аттуға қоныстанғаннан кейін, «Рэли» 1 наурызда үш айлық жөндеуге Пьюджет-Саунд теңіз кемежайына оралды. 6 маусымда Алеут аралдарындағы Massacre Bay-де TF 94-ке қосылған ол Matsuwa аралына бара жатқанда екінші негізгі қозғалтқышына зақым келтірді. Пьюджет-Саундта жөндеу жұмыстарынан кейін, 1945 жылғы 22 маусымда Сиэтлден шығып, Калифорния штатының Сан-Педро қаласында тоқтады, содан кейін Панама каналы арқылы Hampton Roads-қа және содан кейін Вирджиния штатының Норфолк портына, жаңа үй портына бағыт алды. 1945 жылғы 1 шілдеде Мэриленд штатының Аннаполис қаласында тоқтаған ол Кариб теңізінде және шығыс жағалауда екі рет курсанттарды даярлауға арналған теңіз саяхаттарын жасады.
Тағдыр
1945 жылдың 29 қыркүйегінде «Рейли» Филадельфия әскери-теңіз базасына кірді, 2 қарашада қызметтен босатылды және 28 қарашада әскери-теңіз кемелерінің тізімінен алынып тасталды. Оның корпусы 1946 жылдың 27 ақпанында Филадельфияда металл тескісіне сатылды.