Кіріспе
Британдық ақын және гимн жазушы (1836–1879)
Фрэнсис Ридли Хавергал (14 желтоқсан 1836 – 3 маусым 1879) – ағылшын діни ақыны және гимн жазушы. «Маған өмірімді бер және ол Мен үшін болсын» (I Gave My Life for Thee деп те белгілі) және «Өміріңді Мен үшін бер» – оның ең танымал гимндерінің екеуі. Ол гимн мелодиялары, діни жазбалар және балаларға арналған туындылар да жазды. Ол өзін ақын ретінде көрнекті орынға қоймады, сондай-ақ мұндай дәрежеге таласпады, бірақ өзіне ерекше орын жасады.
Ерте өмір және білім
Франсис Ридли Хавергал 1836 жылдың 14 желтоқсанында Уорстерширдегі Астлиде англикандық отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Уильям Генри Хавергал (1793–1870) дін қызметкері, жазушы, композитор және гимн жазушы болған. Оның ағасы Генри Ист Хавергал Англия шіркеуінің священнигі және органшы болған. Ол бес жасқа толғанда, әкесі Вурстердегі Сент-Николас шіркеуінің пасторатына көшті. 1850 жылдың тамызында ол оған үлкен әсер еткен миссис Тидтің мектебіне түсті. Келесі жылы ол: «Мен жанымды Құтқарушыға сеніп тапсырдым, сол сәттен бастап жер мен көк жарқырап көрінді», – дейді. Содан кейін Германияға қысқа сапар жасады. 1852/3 жылдары ол Дюссельдорфтың Луизеншүлесінде және Оберкассельде оқыды. Хавергалдың білімі кең ауқымды болды, ол грек және еврей тілдерімен қатар бірнеше заманауи тілдерді де меңгерді. Англияға оралғаннан кейін, ол Вурчестер соборында 17 шілдеде дінге бекітілді.
Мансап
1860 жылы ол әкесі Сент-Николас шлютері қызметінен кеткен соң Вурчестерден кетіп, Лимингтон және Суонсидегі Касвелл шығанағында әр түрлі уақыттарда тұрды, сондай-ақ Швейцария, Шотландия және Солтүстік Уэльске сапарлар жасады. Осы кезеңде – 1873 жылы – ол Дж.Т.Ренфордтың «Барлығы Иса үшін» атты кішкентай кітапшасын оқыды, ол «өмірінің барлығын күн сәулесіне көтерді, ал оның бұрынғы тәжірибелері жазғы даңқтың толықтығымен салыстырғанда, сәуір айының әлсіз және өткінші сәулесі сияқты болды». Ол тыныш өмір сүрді, денсаулығы тұрақты болмады. Ол Шіркеу миссионерлік қоғамын қолдады. Хавергалдың әнұрандары жиі J. & R. Parlane тарапынан парақшалар түрінде, ал Caswall & Co. тарапынан әшекейлік карточкалар түрінде басылды. Олар уақыт өте жиналып, оның еңбектерінде былайша жарияланды:— (1) Ministry of Song, 1869; (2) Twelve Sacred Songs for Little Singers, 1870; (3) Under the Surface, 1874; (4) Loyal Responses, 1878; (5) Life Mosaic, 1879; (6) Life Chords, 1880; және (7) Life Echoes, 1883. Хавергалдың ең маңызды әндерінің он бес шамасы, соның ішінде «Алтын арфалар соғып тұр», «Мен сен үшін өмірімді бердім», «Иса, Ұстаз, мен сенікімін», «Ием, маған сөйле», «О, Ұстаз, сенің аяқтарыңда», «Өмірімді ал да, оны қалдыр», «Бұл туралы жұртқа айт» және т.б., әндердің бірінші жолдарымен бірге түсіндірілген. Қалғандары, жинақтардағы әндердің саны шамамен елуге жуық. Бұл жазбалар Хавергал қолжазбаларынан және олар жарияланған еңбектерден алынған, олардың жазылған күндері мен орындары көрсетілген. Parlane парақшалар сериясында басылғандары (П., 1872, және т.б.) және Caswall сериясындағылары (С., 1873, және т.б.) деп белгіленген. Бұл әндердің көпшілігі Снепптің «Рахмет пен даңқ әндері» жинағында келтірілген, сондай-ақ олардың көпшілігі «Ежелгі және қазіргі әндер», «Әндер және қасиетті әндер», «Шіркеу әндері», «Гимндер серігі» және бірнеше жетекші американдық жинақтар сияқты басқа да әндер кітаптарында бар.
Өлім және мұра
Гавергал 42 жасында Уэльстегі Гоуэр түбегіндегі Касвелл шығанағының жанында перитониттен қайтыс болды. Ол Астлидегі Әулие Петр шіркеуінің шіркеу қорының ең батыс бұрышында әкесімен және қарындасы Мария В. Г. Гавергалдың жанында жерленген. Оның көптеген шығармалары оның өлімінен кейін жарияланды. Торонтодағы жеке қыздар мектебі Гавергал колледжі оның құрметіне аталды. Композитор Гавергал Брайан Гавергал отбасына деген құрметтің нышаны ретінде осы есімді қабылдады.
Стиль және тақырыптар
Оның әндері Құдайдың махаббатын және осы мақсатқа жету үшін құтқарылу жолын жырлады. Өмірінің барлығы мен барлық күші осы жолда бағышталды. Ол өлеңдерінің әр жолында өмір сүрді және сөйледі. Оның діни көзқарастары мен теологиялық бағыты өлеңдерінде анық байқалады, оларды қатаң догматизмсыз, шартты кальвинистік деп сипаттауға болады. Оның жазбаларының негізгі ойы – Құтқарушының арқасында әрбір күнәкарға, оны қабылдағанға тегін және толық құтқарылу мүмкіндігі болды. Ол өмірін осы шындықты жеке еңбектерімен, әдеби шығармаларымен және шетелдік миссияларға деген ықыласымен таратуға арнады.
Әндер
Жаңа жыл құтты болсын! Тіпті солай болсын. (Тақырып: Жаңа жыл.) «Жер бетінен», 1874 жыл. Әрине, мен сенімен бірге боламын. Туған күн. 1871 жылдың қыркүйегі, Перри Барр. (Қ. 1871.) «Жер бетінен», 1874 жыл және «Өмір мозаикасы», 1879 жылдары жарияланды. Құдайдың сүйікті және таңдалған қауымы. (Тақырып: Мәсіх Исада қасиеттілік.) 1873 жыл. (Қ. 1873.) «Жер бетінен», 1874 жыл және «Өмір мозаикасы», 1879 жылдары жарияланды. Құдай, ұлы патша, ұлттардың патшасы. (Тақырып: Құдайдың билігі.) 1872 жыл. «Жер бетінен», 1874 жыл және «Өмір мозаикасы», 1879 жылдары жарияланды. Құдай сені күтуге бұйырмайды. (Тақырып: Құдай Өзінің уәделерін орындайды.) 1868 жылдың 22 қазаны, Океэмптон қаласында. (Қ. 1869.) «Ән қызметі», 1869 жыл және «Өмір мозаикасы», 1879 жылдары жарияланды. Көктегі Құдай, әнімізді есті. (Тақырып: Миссия үшін баланың әнұраны.) 1869 жылдың 22 қазаны, Лимингтон қаласында. Оның «Кішкентай әншілерге арналған он екі қасиетті ән», 1870 жыл және «Өмір аккордтары», 1880 жыл жинақтарында жарияланды. Құдай күні бойы сені сақтайды. (Тақырып: Жақсы бағушы.) 1881 жылғы миссис Броктың балалар ән кітабында. Құдайдың қайталауы бар. (Тақырып: Жаңа жыл.) 1873 жыл, Винтердайн қаласында. (К. 1873.) «Адал жауаптар», 1878 жыл және «Өмір мозаикасы», 1879 жылдары жарияланды. Сенде Иса үшін сөзің жоқ па?. (Тақырып: Ақиқат үшін батылдық.) 1871 жылдың қарашасы, Перри Барр. (Қ. 1872.) «Жер бетінен», 1874 жыл және «Өмір мозаикасы», 1879 жылдары жарияланды. Ол қараңғыда сөйледі. (Тақырып: Қайғыдағы Құдай дауысы.) 1869 жылдың 10 маусымы, Нойхаузенде. (Қ. 1870.) «Жер бетінен», 1874 жыл және «Өмір мозаикасы», 1879 жылдары жарияланды. Әкеміздің ежелгі уәдесін естіңдер. (Тақырып: Киелі Рухтың уәдесі.) 1870 жылдың тамызы. «Жер бетінен», 1874 жыл және «Өмір мозаикасы», 1879 жылдары жарияланды. Қасиетті және шексіз! Көрінбейтін, мәңгілік. (Тақырып: Құдайдың шексіздігі.) IST2. «Жер бетінен», 1874 жыл және «Өмір мозаикасы», 1879 жылдары жарияланды. Құдайдың таңдаған қасиетті бауырластары. (Тақырып: Шыншылдыққа шақыру.) 1872 жыл. Снепптің «Рахмет пен даңқ әндері», 1876 жыл. Уа, Раббым, мен Саған сенемін. (Тақырып: Сенім.) 1874 жылдың қыркүйегі, Ормонт Дессонс. (Қ. 1874.) «Адал жауаптар», 1878 жыл және «Өмір аккордтары», 1880 жылдары жарияланды. Хавергалдың «Urbane» әні («Снепптің Рақым мен даңқ әндері», 1048) осы әнұран үшін жазылған. Бұл ән автордың «өзінің сүйіктісі» болды және ол қайтыс болғаннан кейін оның кішігірім Киелі кітабынан табылды. Мен Саған күнәларымды әкелем. (Тақырып: Исаға толық сену.) 1870 жылдың маусымы. (Қ. 1870.) «Жексенбілік журналға», 1870 жыл және «Үй сөзіне», 1872 жылдары басылды. «Жер бетінен», 1874 жыл және «Өмір аккордтары», 1880 жылдары жарияланды. Сенсіз мен де өмір сүре алмаймын. (Тақырып: Исаның барлығы.) 1873 жылдың 7 мамыры. (Қ. 1873.) «Үй сөзі», 1873 жыл және «Жер бетінен», 1874 жыл, «Өмір мозаикасы», 1879 жылдары жарияланды. Толық және қуанышты түрде берілу. (Тақырып: Растау.) Хавергалдың әпкесі бұл ән «Оның [Ф.Р.Х. ханымның] өмірінің бейнесі және оның күн сәулесінің басты нүктесі болды» деді. Бұл - әрқашан Құдайға бағышталған жеке ән. Кешке жылау болады. (Тақырып: Қайғыдан кейін қуаныш.) 1869 жылдың 19 маусымы, Интерлакендегі «Юнгфраублик» қонақ үйінде. «Бүгін күніз бойы жаңбыр жауды, кешкі асқа дейін өте жарық сәттен басқа. Қызықты, ұзын, жұмсақ ақ бұлттар Шнайдж Платте бойымен баяу қозғалды; Мен «Кешкі көз жасы мен таңғы әндер» деп жаздым. (Забур 30:5-тің мағынасы.)» (Қ. 1870.) «Жер бетінен», 1874 жылдары жарияланды. Сенімімізді арттыр, уа, Раббым. (Тақырып: Сенімді арттыру тілегі.) «Адал жауаптар», 1878 жыл, 4 жолдан 11 шумақ, Лұқа 17:5. Әдетте ол қысқартылған түрде беріледі. Мен үшін ме, құрметті Құтқарушы?. (Тақырып: Жұмақты күту.) 1871 жылдың қарашасы, Перри Барр. (Қ. 1872.) «Жер бетінен», 1874 жыл және «Өмір мозаикасы», 1879 жылдары жарияланды. Құдайдың Израилі, ояныңдар. (Тақырып: Мәсіх - біздің Ақталуымыз.) 1871 жылдың мамыры, Перри Барр. (Қ. 1872.) «Жер бетінен», 1874 жыл және «Өмір мозаикасы», 1879 жылдары жарияланды. Жаратқан Иенің келісімі мәңгілікке сақталады. (Тақырып: Құдайдың келісімі.) 1872 жыл. Чарльз Бусбридж Снепптің «Рахмет пен даңқ әндері», 1876 жылдары жарияланды. Иса, құтқаратын Құтқарушымыз. (Тақырып: Жаңа жыл.) 1872 жылдың 25 қарашасы, Лимингтон қаласында. (Қ. 1873.) «Күн», көктемгі журнал, 1873 жылдың қаңтары және «Өмір аккордтары», 1880 жылдары жарияланды. Иса ғана! Көлеңкеде. (Тақырып: Исаның барлығы.) 1870 жылдың 4 желтоқсаны, Пирмонт вилласында. (Қ. 1871.) «Жер бетінен», 1874 жыл және «Өмір мозаикасы», 1879 жылдары жарияланды. Мистикалық одақта Исаға қосылған. (Тақырып: Шіркеу - Мәсіхтің денесі.) 1871 жылдың мамыры, Перри Барр. (Қ. 1872.) «Жер бетінен», 1874 жыл, «Өмір мозаикасы», 1879 жылдары жарияланды. Уа, Мырза, қашан қаласаң, шақыр. (Тақырып: Бағыну.) «Адал жауаптар», 1878 жыл, 4 жолдан 5 шумақ және Уайтингтің Католик шіркеуі үшін әндері, 1882 жыл. Мәңгілік және өлмейтін патша. (Тақырып: Құдай мәңгілік.) Перри Уилла, Перри Барр, 1871 жылдың 11 ақпанында жазылған және Снепптің «Рахмет пен даңқ әндері», 1876 жыл; «Жер бетінен», 1874 жыл; және «Өмір мозаикасы», 1879 жылдары жарияланды. Қараңғылықтан кейін жарық, шығыннан кейін пайда. (Тақырып: Исадағы тыныштық және Құдайдың сыйлығы.) Сэнкидің қасиетті әндері мен сололарынан, оның «Өмір мозаикасынан», 1879 жыл. Құдайдың мінсіз тыныштығы - өзен сияқты. (Тақырып: Тыныштық.) Оның «Адал жауаптары», 1878 жыл, 8 жолдан 3 шумақ, «Жаһвеге сенгенмін» деген қосымшамен. Көптеген жинақтарда. Мырза, сөйле! Құлдарың тыңдайды. (Тақырып: Мәсіхпен қарым-қатынас және көмек тілегі.) 1867 жылдың 19 мамыр күні, Уэстон-супер-Мареде. «Ән қызметі», 1869 жыл және «Өмір мозаикасы», 1879 жылдары жарияланды. Өте танымал. Жаңа игіліктер, жаңа нұр жолыңа. (Тақырып: Мәсіхтегі жаңа өмір.) 1874 жыл, Винтердайнде. (Қ. 1874.) «Оның көлеңкесінде», 1879 жыл, «Өмір аккордтары», 1880 жылдары жарияланды. Өзіңдікі емес, Оныңсіңсің. (Тақырып: Миссия.) 1867 жылдың 21 қаңтары. (К. 1867.) «Ән қызметі», 1869 жыл; «Өмір мозаикасы», 1879 жыл; және «Шіркеу миссиялары үшін әндер», 1884 жылдары жарияланды. Енді ән саламыз. (Тақырып: Рождество.) Оның «Өмір мозаикасы», 1879 жыл; және У.Р. Стивенсоннің мектеп ән кітабы, 1880 жыл. Енді күн батып барады. (Тақырып: Кеш.) 1869 жылдың 17 қазаны, Лимингтонда. «Кішкентай әншілерге арналған әндер», 1870 жыл және «Өмір аккордтары», 1880 жылдары жарияланды. Алғашқыда «Енді жарық кетіп барады» деп жазылған. Енді егу және жылау. (Тақырып: Қайғыдан кейін қуаныш.) 1870 жылдың 4 қаңтары, Лимингтонда. «Үйдегі жексенбі», 1871 жыл; және «Жер бетінен», 1874 жыл және «Өмір мозаикасы», 1879 жылдары жарияланды. Уа, даңқты Құдай және патша. (Тақырып: Әкеге мадақ.) 1872 жылдың ақпаны. «Жер бетінен», 1874 жыл және «Өмір мозаикасы», 1879 жылдары жарияланды. Уа, құтқарушы, қасиетті! Құтқарушы. (Тақырып: Шіркеу Құдайға табынуы.) 1870 жылдың қарашасы, Лимингтонда. (Қ. 1870.) «Жер бетінен», 1874 жыл және «Өмір мозаикасы», 1879 жылдары жарияланды. Уа, Исаның таңдалған шіркеуі. (Тақырып: Таңдау.) 1871 жылдың 6 сәуірі. «Жер бетінен», 1874 жыл және «Өмір мозаикасы», 1879 жылдары жарияланды. Уа, Құдай Өзінің халқына қандай мәңгілік игіліктер сыйлайды. (Тақырып: Мәңгілік құтқару.) 1871 жылдың 12 тамызы, Перри Барр. (Қ. 1871.) «Жер бетінен», 1874 жыл және «Өмір мозаикасы», 1879 жылдары жарияланды. Әкеміз, Әкеміз, нұрлы жерде тұратын. (Тақырып: Әкеден игілік тілегі.) 1872 жылдың 14 мамыры. «Жер бетінен», 1874 жыл және «Өмір мозаикасы», 1879 жылдары жарияланды. Мисс Хавергалдың «Tertius» әні осы әнұран үшін жазылған. Әкеміз және патшамыз. (Тақырып: Әкенің алдына Шіркеуді ұсыну.) (Евр. 2:13.) 1871 жылдың мамыры, Перри Барр. (Қ. 1871.) «Жер бетінен», 1874 жыл және «Өмір мозаикасы», 1879 жылдары жарияланды. Исаның қанды құнды қаны. (Тақырып: Құнды қан.) 1874 жылдың қыркүйегі, Ормонт Дессонс. (К.) «Адал жауаптар», 1878 жыл және «Өмір аккордтары», 1880 жылдары жарияланды. Ән салайық, 0 көктер, Раббым жасады. (Тақырып: Құтқару.) «Өмір мозаикасы», 1879 жыл және «Жаһандық әндер кітабы», 1885 жылдары жарияланды. Оның көлеңкесінің астында отырыңыз. (Тақырып: Қасиетті тамаша.) 27 қараша...
Who is on the Lord's side!. (Occasion or theme: Home Missions.) 13 October 1877. Published in Loyal Responses, 1878, and Life Chords, 1880. With quivering heart and trembling will. (Occasion or theme: Resignation.) 10 July 1866, at Luccombe Rectory. (P. 1866.) Published in Ministry of Song, 1869, and Life Mosaic, 1879. Will ye not come to Him for life?. (Occasion or theme: The Gospel footation.) 1873. Published in Snepp's Songs of Grace and Glory d: G., 1876. Worthy of all adoration. (Occasion or theme: Praise to Jesus as the Lamb upon the throne.) 26 February 1867, at Oakhampton. Published in Ministry of Song, 1869, and Life Mosaic, 1874. It is pt. iii. of the "Threefold Praise," and was suggested by the "Worthy is the Lamb," the "Hallelujah" and “Amen "choruses in Handel's Messiah. Ye who hear the blessed call. (Occasion or theme: The Invitation of the Spirit and the Bride.) March, 1869, at Leamington. (P. 1869.) Published in Ministry of Song, 1869, and Life Mosaic, 1879. Suggested by, and written for, the Young Men's Christian Association. Yes, He knows the way is dreary. (Occasion or theme: Encouragement.) 1867. Published in Ministry of Song, 1869.