Кіріспе
Шабуылдаушы зымырандарды жоятын жүйе. Зымыранға қарсы қорғаныс – шабуылдаушы зымырандарды анықтау, іздеу, тоқтату және жоюға қатысты жүйе, қару немесе технология. Ядролық қаруланған континенттер аралық баллистикалық зымырандарға (ICBM) қарсы қорғаныс ретінде ойластырылған, қазір оның қолданылу аясы қысқа қашықтықтағы, ядролық емес тактикалық және операциялық-тактикалық зымырандарды да қамтиды. Қытай, Франция, Үндістан, Иран, Израиль, Италия, Ресей, Тайвань, Ұлыбритания және АҚШ осындай зымыранға қарсы қорғаныс жүйелерін әзірледі.
Missile defense is a system, weapon, or technology involved in the detection, tracking, interception, and also the destruction of attacking missiles. Conceived as a defense against nuclear armed intercontinental ballistic missiles (ICBMs), its application has broadened to include shorter ranged non nuclear tactical and theater missiles. China, France, India, Iran, Israel, Italy, Russia, Taiwan, the United Kingdom and the United States have all developed such air defense systems.
Ракетаның түрі/қашықтығы
Бұл типтер/диапазондар стратегиялық, операциялық және тактикалық болып бөлінеді. Әрқайсысының өзіне тән ұстау талаптары бар; бір зымыран түрін ұстай алатын қорғаныс жүйесі басқаларын ұстауға шамасы келмейді. Дегенмен, кейде мүмкіндіктердің арасында жапсардылықтар болады.
Стратегиялық
Ұзақ қашықтықтағы ICBM-дерді нысанаға алады, олар шамамен 7 км/с (сағатына 15 700 миль) жылдамдықпен қозғалады. Қазіргі уақытта қолданыстағы жүйелердің мысалдары: Мәскеуді қорғайтын Ресейдің А-135 және Азиядан ұшырылған зымырандардан АҚШ-ты қорғайтын АҚШ-тың Жерге орналасқан орта траекториялық қорғаныс жүйесі. Стратегиялық қорғаныстың географиялық ауқымы аймақтық (Ресей жүйесі) немесе ұлттық (АҚШ жүйесі) болуы мүмкін.
Театр
Орташа қашықтықтағы зымырандарды нысанаға алады, олар шамамен 3 км/с (6700 миль/сағ) немесе одан кем жылдамдықпен ұшады. Осы контексте "театр" термині әскери операциялар жүргізілетін нақты аймақты, әдетте бірнеше жүз шақырым радиусты білдіреді; осы жүйелердің қорғаныс шеңбері көбінесе осы деңгейде болады. Қолданылып жүрген театрлық зымыранға қарсы қорғаныс жүйелерінің мысалдары: Израильдің Arrow зымыраны, АҚШ-тың THAAD және Ресейдің S-400.
Тактикалық
Шағын қашықтықтағы тактикалық баллистикалық зымырандарды нысанаға алады, олар әдетте 1,5 км/с (3400 миль/сағ.) жылдамдықтан кем жылдамдықпен ұшады. Тактикалық баллистикалық ракеталардың (АБР) қашықтығы қысқа, әдетте 20–80 км (12–50 миль). Қазіргі уақытта қолданылып жүрген тактикалық АБР мысалдары: американдық MIM 104 Patriot және ресейлік S 300V.
Жолдың фазасы
Баллистикалық зымырандар траекториясының үш кезеңінде тоқтатылуы мүмкін: ұшыру кезеңі, траекторияның орталық бөлігі немесе соңғы кезеңі.
Атмосфераға қатысты қиып алу орны
Ракеталық қорғаныс Жер атмосферасының ішінде (эндоатмосфералық) немесе сыртында (экзоатмосфералық) жүзеге асырылуы мүмкін. Көптеген баллистикалық зымырандардың траекториясы оларды Жер атмосферасының ішінен және сыртынан өткізеді, ал оларды екі жағдайда да тоқтатуға болады. Әрбір тоқтату әдісінің өз артықшылықтары мен кемшіліктері бар. Мысалы, THAAD сияқты кейбір ракеталар Жер атмосферасының ішінде де, сыртында да тосқауылдай алады, осылайша екі мүмкіндік туады.
Ракеталық қорғанысқа қарсы шаралар
Қорғаныс жүйесінің жұмыс істеу мүмкіндіктерінің кең ауқымын ескере отырып (ядролық қаруланған континентаралық баллистикалық зымырандарды (ICBM), тактикалық және театрлық зымырандарды нысанаға алу сияқты), шабуылдаушы тарап қорғаныс жүйелерінің белгілі бір түрлерін, ACBM-нің қашықтығын және кездесу орындарын болдырмау немесе толыққанды қорғану үшін қолдана алатын экзоатмосфералық (Жер атмосферасынан тыс) тиімді қарсы шаралар бар. Осы қарсы шаралардан қорғанудың көптеген жолдары зымыранға қарсы қорғаныс жүйелерін құру кезінде іске асырылды және ескерілді, алайда олардың тиімділігіне және сәттілігіне кепілдік жоқ. АҚШ-тың зымыранға қарсы қорғаныс агенттігі осы қарсы шараларды болжай алмауына байланысты сынға ілікті, соның салдарынан көптеген ғалымдар осы қарсы шаралардың нақты тиімділігін анықтау үшін түрлі зерттеулер мен деректерді талдауға кірісті.
Қалпына келтірудің жалпы түрлері
Ракеталық жүйенің осы типтегі алдануының көптеген формалары болғандықтан, түрлі типтегі шатырлар жасалған, олардың барлығы әртүрлі принциптерде жұмыс істейді және сәл өзгеше мақсаттармен жобаланған. Осындай шатырлардың түрлері мен олардың тиімділігі туралы толық мәліметтер 2000 жылы көрнекті ғалымдардың бірнеше баяндамасында жарияланған.
Инфрақызыл тұйықтардың басқа түрлері
Ракеталық қорғанысқа қарсы қолданылатын тағы бір шара – әртүрлі төмен шығарылымды жабындарды қолдану. Салқындатылған қаптамаларға ұқсас, бұл соғылған оқ-дәрілердің беті инфрақызыл сәуленің шағылысуын қамтамасыз ететін немесе инфрақызыл сәуледен қорғайтын жабындармен толығымен жабылады, бұл салқындатылған қаптамалар сияқты инфрақызыл анықтауға қарсы кедергі келтіреді. Дегенмен, қазірге дейін ашылған ең тиімді жабын – алтын болғандықтан, бұл әдіс көбінесе салқындатылған қаптамалармен салыстырғанда тиімсіз болып саналады.
Динамикалық траекториялар
Иран мен Солтүстік Корея сияқты елдер ракеталық қорғаныс жүйелерінен қашу үшін маневр жасай алатын және траекториясын өзгерте алатын ракеталар іздеген болуы мүмкін. 2022 жылдың наурызында Ресей Украинаға қарсы гипердыбыстық зымыран қолданғанда, Джо Байден бұл қаруды "тоқтатуға дерлік мүмкін емес" деп сипаттады. Гипердыбыстық жылдам сырғанау қарулары қазіргі ракеталық қорғаныс жүйелерінен қашу үшін траекториясын өзгертеді. Сырғанау кезеңіндегі кесу құрылғысы (GPI) маневр жасайтын гипердыбыстық қаруларға қарсы қорғаныс қамтамасыз етеді.
Бірнеше рет қайта кіретін көліктерді мақсатқа қарай тәуелсіз түрде ұстауға болады
АБМ-ге қарсы тұрудың тағы бір жолы – қайтадан атмосфераға кірген кезде бөлініп шығатын бірнеше жарылғыш бөліктерді орнату. Алғашқы C2BMC жүйесі 2004 жылы қолданысқа енгізілді. Содан бері C2BMC-ді жаңарту мақсатында көптеген элементтер қосылды, олар сенсорлық ақпаратты кеңейтуге және жауынгерлік қолбасшылар арасындағы байланысты күшейтуге мүмкіндік береді. C2BMC тіпті кез келген соғыс қимылдары басталмас бұрын нақты уақыттағы жоспарлау жүйесін іске қоса алады.
GMD-ның өртке қарсы басқару және байланыс
Жердегі орта қашықтықтағы қорғаныс (GMD) жүйелерінің міндеті – жауынгерлерге АҚШ-тың құрлық бөлігіне бет алған орта және ұзақ қашықтықтағы баллистикалық зымырандарды іздеу және жою қабілетін беру. Деректер қорғаныс спутниктік байланыс жүйесінен жіберіледі және координацияланған ақпаратты пайдаланып кескін құрастырады. Жүйе зымырандар ұшырылғаннан кейін дереу нақты уақыт деректерін жеткізе алады. GMD сондай-ақ C2BMC жүйесінен ақпаратты қабылдауға қабілетті, бұл Aegis SPY 1 және TPY 2 жүйелерінің қорғанысқа үлес қосуына мүмкіндік береді. GMD жүйесіндегі мәселе – жердегі жүйелердің ескіруі, өйткені технология алғашқыда 1990 жылдары орнатылған. Сондықтан, жердегі сенсорлар 2018 жылы жаңартылды. Жаңарту 44 жүйеге дейін жұмыс істеу мүмкіндігін қосты, сондай-ақ, дубликацияны және тиімсіздіктерді азайтуға мүмкіндік берді. Зымырандар – бірлескен операцияларды қолдау және өзара жұмыс істеуді жақсарту үшін құрлық, әуе және теңіз күштері арасындағы байланысты қамтамасыз ететін звено. Жүйе НАТО және коалициялық күштердің бірлескен операцияларында өзара іс-қимылды жақсартуға бағытталған. Link 16 АҚШ Армиясы және Әскери-теңіз күштері тарапынан әуе және теңіз операциялары үшін де қолданылады. Link 16-ның маңызды ерекшелігі – қажет болған жағдайда көптеген пайдаланушыларға бір мезгілде ақпарат тарату мүмкіндігі. Link 16-ның тағы бір ерекшелігі – оның түйін ретінде жұмыс істеу қабілеті, бұл көптеген бөлінген күштердің үйлесімді жұмыс істеуіне мүмкіндік береді. Link 16 желісінің ең соңғы буыны – көпфункционалды ақпарат тарату жүйесінің төмен көлемді терминалы (MIDS LVT). Бұл – әуе, құрлық және теңіз күштеріне орнатылатын, деректерді интеграциялауға мүмкіндік беретін әлдеқайда кішігірім құрылғы. MIDS LVT терминалдары көптеген бомбалаушыларға, ұшақтарға, беспілоттық ұшу аппараттарына және жанармай құюшы ұшақтарға орнатылған, бұл көптеген әуе қорғаныс жүйелерін интеграциялауға мүмкіндік береді. IBCS ұрыс станциялары бірнеше сенсорлардан алынған шикі деректерді біріктіріп, оны бір әуе кескініне өңдейді және анықталған қауіпке байланысты түрлі қару түрлерін және ұшыру орындарын таңдайды, бұл белгілі бір бөлімшелердің мүмкіндіктерімен шектелуді болдырмайды. IBCS жүйесінің 2019 жылы іске қосылуы жоспарланған; 2016 және 2017 жылдар аралығында жүйенің бағдарламалық қамтамасыз етілуімен байланысты мәселелерге байланысты IBCS-тің іске асырылуы тоқтатылды.
Тарих
Бұл мәселе алғаш рет Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы жылы зерттелді. V2 зымырасына қарсы қолданылатын жалғыз шара – ұшаққа қарсы қарудың күшті атысы болды. Траекториясы дәл есептелсе де, зымыран жерге тиер алдында жойылуының ықтималдығы аз еді. Сонымен қатар, қарудан атылған снарядтар жерге түскен кезде зымыраннан да көп зиян келтіруі мүмкін еді. Операциялық сынақтарды жоспарлауға қарамастан, Нидерландыдағы V2 ұшыру алаңдары басып алынғаннан кейін бұл идея мәнсіз болды. 1950-1960 жылдары зымыранға қарсы қорғаныс стратегиялық (көбінесе ядролық қаруланған) зымырандарға қарсы қорғаныс дегенді білдірді. Технология шабуылдық іске қосылу оқиғаларын анықтау және баллистикалық зымырандарды қадағалауға бағытталған, бірақ зымырандарға қарсы нақты қорғаныс мүмкіндігі шектеулі болды. Кеңес Одағы 1961 жылдың 4 наурызында Сары Шаған баллистикалық зымыранға қарсы сынақ полигонында зымыранмен баллистикалық зымыранның жауынгерлік бөлігін алғашқы рет құлатып түсірді. "Гриффон" деп аталған зымырандық жүйе Ленинград маңына сынақ ретінде орнатылды. 1950-1960 жылдары АҚШ-тың "Nike" әуе қорғанысы бағдарламасы бастапқыда қарсы бомбалаушы ұшақтарды нысанаға алуға бағытталған, бірақ кейін баллистикалық зымырандарды нысанаға алуға көшті. 1950 жылдары АҚШ-тың алғашқы баллистикалық зымыранға қарсы жүйесі Nike Hercules болды, ол қысқа қашықтықтағы баллистикалық зымырандарды, бірақ орта қашықтықтағы баллистикалық зымырандарды (IRBM) немесе ICBM-ді ұстап алуға қабілетті емес еді. Одан кейін Nike Zeus пайда болды, ол ядролық оқ-дәрі, жаңартылған радар жүйелері, жылдам компьютерлер және атмосфераның жоғарғы қабатында тиімдірек басқару жүйелерін пайдаланып ICBM-ді ұстап алуға қабілетті болды. Алайда зымыранның электроникасы ғарыштағы ядролық жарылыстан туындаған рентген сәулелеріне сезімтал болуы мүмкін деген қорқыныш болды. Қаруды радиациялық зақымданудан қорғау әдістерін әзірлеу бағдарламасы басталды. 1960 жылдардың басында Nike Zeus баллистикалық зымыранға қарсы алғашқы зымыран болды, ол тікелей соқтығысу (келіп жатқан жауынгерлік бөлікпен физикалық соқтығысу) арқылы құлатып түсірді. 1963 жылы Қорғаныс министрі Роберт Макнамара Zeus зымыран бағдарламасынан қаражатты бұрып, оның орнына жоғары жылдамдықты, қысқа қашықтықтағы Sprint зымыранын пайдаланған Nike X жүйесін дамытуға бағыттады. Бұл зымырандар ғарыштан түскен және нысанаға бірнеше секунд қалған соң келіп жатқан жауынгерлік бөліктерді ұстап алу үшін жасалды. Бұл мақсатқа жету үшін Nike X-ке зымыранның құрылымындағы жетістіктер қажет болды, бұл Sprint зымыранын кірмелі жауынгерлік бөліктерді уақытында тосқауылдайтын жылдамдыққа ие етуді талап етті. Сонымен қатар, жүйеге алдыңғы қатарлы белсенді электронды сканерленген массивтік радар жүйелері мен қуатты компьютерлік кешен кірді. Nike X-тің дамуы кезінде баллистикалық зымыранға қарсы жүйелердің тиімділігі туралы пікірталас күшейді. Nike X-ті сынға алғандардың арасында баллистикалық зымыранға қарсы жүйені Кеңес Одағы көбірек ICBM-ді жасап шығарса жеңе алатыны туралы болжам болды, ал Nike X-ті жеңу үшін қажетті қосымша ICBM-дердің құны АҚШ-тың Nike X-ті іске асыруға жұмсаған шығындарынан аз болады. Сонымен қатар, Макнамара баллистикалық зымыран жүйесі америкалықтардың өмірін құтқаратынын, бірақ қорғаныс жүйесі өмірді құтқаруға $700 шамасында жұмсаса, ал баспана жүйесі $40 шамасында жұмсалатынын хабарлады. Осы бағалаулардың нәтижесінде Макнамара Nike X-ті іске асыруға қарсы шықты, себебі ол құрылысқа байланысты жоғары шығындар мен жүйенің тиімділігі төмен деп саналды, және оның орнына Кеңес Одағымен қару-жарақ шектеу туралы келісімдерді қолдайтынын білдірді. Қытай үкіметі 1967 жылы сынақ №6 кезінде алғашқы сутекті бомбасын сынағаннан кейін Макнамара Nike X бағдарламасын "Сентинель" деп аталатын бағдарламаға өзгертті. Бұл бағдарламаның мақсаты АҚШ-тың ірі қалаларын, әсіресе Қытайдан келетін ICBM шабуылдарынан қорғау болды. Бұл үшін АҚШ-тың континенттік бөлігінде 15 нысан, ал Аляска мен Гавайиде бір-бір нысан салу керек. Бұл өз кезегінде кез келген АҚШ қорғанысын басып тастауға мүмкіндік беретін шабуыл жасау қабілетін сақтаған Кеңес Одағымен шиеленісті азайтты. Макнамара бұл әдісті қолдады, өйткені Sentinel бағдарламасын іске асыру толық іске асырылған Nike X бағдарламасына қарағанда арзан болды және ABM жүйесін іске асыру үшін конгресс қысымын азайтады. Sentinel бағдарламасына қатысты хабарландырудан кейінгі айларда Қорғаныс министрі Роберт Макнамара: "Мен баса айтайын, мен мұны тым қатты айта алмаймын, ABM-ді шектеулі түрде орналастыру туралы шешіміміз ешқандай жағдайда Кеңес Одағымен стратегиялық ядролық шабуыл және қорғаныс күштерін шектеу туралы келісімге жеткеніміздің маңыздылығын азайтады. Куба зымыран дағдарысы аяқталғаннан және Кеңес Одағы Кубадағы стратегиялық позицияларынан зымырандарын шығарғаннан кейін, КСРО зымыранға қарсы қорғаныс жүйелерін ойластыра бастады. 1963 жылғы дағдарыстан бір жыл өткен соң Кеңес Одағы SA-5 құрады. ОКБ-30, Ресейдің арнайы конструкторлық бюросымен әзірленген, моноимпульстік радар құру жұмысы 1954 жылы басталды. 1980 жылдардың басында технология ғарышқа негіделген зымыранға қарсы қорғаныс нұсқаларын қарастыруға жетілді. Алғашқы Nike Zeus-тан гөрі сенімдірек тікелей соқтығысу жүйелері мүмкін болды. Осы жетістіктермен Рейган әкімшілігі барлық ICBM шабуылына қарсы толық қорғаныс беруді көздеген амбициялы жоспар – Стратегиялық қорғаныс бастамасын (СҚБ) жариялады. Осы мақсатқа жету үшін СҚБ жерге негіделген зымыран жүйелерін және ғарышқа негіделген зымыран жүйелерін, сондай-ақ лазерлік немесе бөлшектік сәулелік қаруларды пайдаланатын әртүрлі зымыранға қарсы қорғаныс жүйелерін зерттеді. Бұл бағдарлама жобаларының мүмкіндігіне және қажетті технологияны дамыту үшін қажетті қаржы мен уақыт көлеміне қатысты дау тудырды. Сенатор Тед Кеннедидің СҚБ-ны "белсенділіксіз "Жұлдыз соғыстары" схемалары" деп сипаттаған сынысынан кейін Стратегиялық қорғаныс бастамасы "Жұлдыз соғыстары" деген атқа ие болды. Рейган бағдарламаның жобаларын дамытуға бақылау жасау үшін Стратегиялық қорғаныс бастамасы ұйымын (СҚБҰ) құрды. СҚБҰ сұрауы бойынша Американ физикалық қоғамы (АФҚ) СҚБҰ-да дамытылып жатқан тұжырымдамаларды қарап шықты және бағытталған энергиялық қаруларды пайдалануға қатысты барлық тұжырымдамалар зымыранға қарсы қорғаныс жүйесі үшін мүмкін емес шешім емес екенін, оларға ондаған жылдық қосымша зерттеулер мен даму қажет екенін мәлімдеді. 1986 жылы АФҚ есебінен кейін СҚБ "Space Rocks" деп аталатын ғарышқа негіделген зымырандар жүйесін пайдаланатын Стратегиялық қорғаныс жүйесі тұжырымдамасына көшті, ол келіп жатқан баллистикалық зымырандарды орбитадан ұстап алады және жерге негіделген зымыранға қарсы қорғаныс жүйелерімен толықтырылады. 1993 жылы СҚБҰ жабылды және Баллистикалық зымыранға қарсы қорғаныс ұйымы (БЗҚҰ) құрылды, ол ұстағыш зымырандарды пайдаланатын жерге негіделген зымыранға қарсы қорғаныс жүйелеріне бағытталды. 2002 жылы БЗҚҰ-ның атауы қазіргі атауына – Зымыранға қарсы қорғаныс агенттігіне (ЗҚА) өзгертілді. Қосымша мәліметтер үшін Ұлттық зымыранға қарсы қорғанысқа қараңыз. 1990 жылдардың басында зымыранға қарсы қорғаныс тактикалық зымыранға қарсы қорғанысты қамтуға кеңейді, бұл Бірінші Gulf соғысында көрінді. Тактикалық зымырандарды ұстап алу үшін жасалмаған болса да, жаңартулар Patriot жүйесіне шектеулі зымыранға қарсы қорғаныс мүмкіндігін берді. Patriot жүйесінің келіп жатқан Scuds-ты мүгедектендіру немесе жою тиімділігі 1992 жылы конгресс тыңдаулары мен есептерінің тақырыбы болды. 1972 жылғы Зымыранға қарсы қорғаныс туралы шартқа қол қойылғаннан кейін АҚШ үшін шарттың талаптарын бұзбастан жаңа зымыранға қарсы қорғаныс стратегиясын құру қыйынырақ болды. Клинтон әкімшілігі кезінде АҚШ қызығушылық танытқан бастапқы мақсат – Кеңес Одағымен стратегиялық ядролық шабуыл және қорғаныс күштерін шектеу туралы келісімге қол жеткізу болды.
Throughout the 1950s and 1960s, the United States Project Nike air defense program focused initially on targeting hostile bombers before shifting focus to targeting ballistic missiles. In the 1950s, the first United States anti ballistic missile system was the Nike Hercules, which had the ability to intercept incoming short range ballistic missiles, but not intermediate range ballistic missiles (IRBMs) or ICBMs. This was followed by the Nike Zeus, which was capable of intercepting ICBMs by using a nuclear warhead, upgraded radar systems, faster computers, and control systems that were more effective in the upper atmosphere. However it was feared the missile's electronics may be vulnerable to x rays from a nuclear detonation in space. A program was started to devise methods of hardening weapons from radiation damage. By the early 1960s the Nike Zeus was the first anti ballistic missile to achieve hit to kill (physically colliding with the incoming warhead). In 1963, Secretary of Defense Robert McNamara diverted funds from the Zeus missile program, and instead directed that funding to the development of the Nike X system, which utilized the high speed, short range Sprint missile. These missiles were meant to intercept incoming warheads after they had descended from space and were only seconds from their targets. To accomplish this, Nike X required advances in missile design to make the Sprint missile quick enough to intercept incoming warheads in time. The system also included advanced active electronically scanned array radar systems and a powerful computer complex. During the development of Nike X, controversy over the effectiveness of anti ballistic missile systems became more prominent. Critiques of the Nike X included an estimate that the anti ballistic missile system could be defeated by Soviets manufacturing more ICBMs, and the cost of those additional ICBMs needed to defeat Nike X would also cost less than what the United States would spend on implementing Nike X. Additionally, McNamara reported that a ballistic missile system would save American lives at the cost of approximately $700 per life, compared to a shelter system that could save lives at a lower cost of approximately $40 per life. As a result of these estimations, McNamara opposed implementation of Nike X due to the high costs associated with construction and perceived poor cost effectiveness of the system, and instead expressed support for pursuing arms limitations agreements with the Soviets. After the Chinese government detonated their first hydrogen bomb during Test No. 6. in 1967, McNamara modified the Nike X program into a program called Sentinel. This program's goal was to protect major US cities from a limited ICBM attack, especially on one from China. This would be done by building fifteen sites across the continental US, and one site in each of Alaska and Hawaii. This in turn reduced tensions with the Soviet Union, which retained the offensive capability to overwhelm any US defense. McNamara favored this approach as deploying the Sentinel program was less costly than a fully implemented Nike X program, and would reduce congressional pressures to implement an ABM system. In the months following the announcements regarding the Sentinel program, Secretary of Defense Robert McNamara stated: "Let me emphasize—and I cannot do so too strongly—that our decision to go ahead with a limited ABM deployment in no way indicates that we feel an agreement with the Soviet Union on the limitation of strategic nuclear offensive and defensive forces is in any way less urgent or desirable. With the conclusion of the Cuban Missile Crisis and the withdrawal of Soviet missiles from their strategic positions in Cuba, the USSR started to think about a missile defense systems. A year after the crisis in 1963 the Soviets created the SA 5. Developed by OKB 30, the Russian Special Design Bureau, the effort design to create a monopulse radar started in 1954. In the early 1980s, technology had matured to consider space based missile defense options. Precision hit to kill systems more reliable than the early Nike Zeus were thought possible. With these improvements, the Reagan administration promoted the Strategic Defense Initiative, an ambitious plan to provide a comprehensive defense against an all out ICBM attack. In pursuit of that goal, the Strategic Defense Initiative investigated a variety of potential missile defense systems, which included systems utilizing ground based missile systems and space based missile systems, as well as systems utilizing lasers or particle beam weapons. This program faced controversy over the feasibility of the projects it pursued, as well as the substantial amount of funding and time required for the research to develop the requisite technology. The Strategic Defense Initiative earned the nickname "Star Wars" due to criticism from Senator Ted Kennedy in which he described the Strategic Defense Initiative as "reckless Star Wars schemes.". Reagan established the Strategic Defense Initiative Organization (SDIO) to oversee the development of the program's projects. Upon request by the SDIO, the American Physical Society (APS) performed a review of the concepts being developed within SDIO and concluded that all of the concepts pursuing use of Directed Energy Weapons were not feasible solutions for an anti missile defense system without decades of additional research and development. Following the APS's report in 1986, the SDIO switched focus to a concept called the Strategic Defense System, which would utilize a system of space based missiles called Space Rocks which would intercept incoming ballistic missiles from orbit, and would be supplemented by ground based missile defense systems. In 1993, the SDIO was closed and the Ballistic Missile Defense Organization (BMDO) was created, which focuses on ground based missile defense systems utilizing interceptor missiles. In 2002, BMDO's name was changed to its current title, the Missile Defense Agency (MDA). See National Missile Defense for additional details. In the early 1990s, missile defense expanded to include tactical missile defense, as seen in the first Gulf War. Although not designed from the outset to intercept tactical missiles, upgrades gave the Patriot system a limited missile defense capability. The effectiveness of the Patriot system in disabling or destroying incoming Scuds was the subject of congressional hearings and reports in 1992. In the time following the agreement of the 1972 Anti Ballistic Missile Treaty, it was becoming increasingly more and more difficult for the United States to create a new missile defense strategy without violating the terms of the treaty. During the Clinton administration, the initial goal the United States had interest in, was to negotiate with the former Soviet Union, which is now Russia, and hopefully agree to a revision to the treaty signed a few decades prior. In the late 1990s the United States had interest in an idea termed NMD or National Missile Defense. This idea essentially would allow the United States to increase the number of ballistic missile interceptors that would be available to missile defense personnel at the Alaska location. While the initial ABM treaty was designed primarily to deter the Soviet Union and help create a period of détente, the United States was primarily fearing other threats such as Iraq, North Korea, and Iran. The Russian government was not interested in making any sort of modification to the ABM treaty that would allow for technology to be developed that was explicitly banned when the treaty was agreed upon. However, Russia was interested in revising the treaty in such a way that would allow for a more diplomatic approach to potential missile harboring countries. During this period, the United States was also seeking assistance for their ballistic missile defense systems from Japan. Following the testing of the Taepo Dong missile by the North Korean government, the Japanese government became more concerned and inclined to accept a partnership for a BMD system with the United States. In late 1998, Japan and the United States agreed to the Naval Wide Theater system which would allow the two sides to design, construct, and test ballistic missile defense systems together. Nearing the end of Clinton's time in office, it had been determined that the NMD program was not as effective as the United States would have liked, and the decision was made to not employ this system while Clinton served out the rest of his term. The decision on future of the NMD program was going to be given to the next president in line, who ultimately would end up being George W. Bush. In the late 1990s, and early 2000s, the issue of defense against cruise missiles became more prominent with the new Bush administration. In 2002, President George W. Bush withdrew the US from the Anti Ballistic Missile Treaty, allowing further development and testing of ABMs under the Missile Defense Agency, as well as deployment of interceptor vehicles beyond the single site allowed under the treaty. During the Bush's time in office, the potentially threatening countries to the United States included North Korea as well as Iran. While these countries might not have possessed the weaponry that many countries containing missile defense systems had, the Bush administration expected an Iranian missile test within the next ten years. In order to counter the potential risk of North Korean missiles, the United States Department of Defense desired to create missile defense systems along the west coast of the United States, namely in both California and Alaska. There are still technological hurdles to an effective defense against ballistic missile attack. The United States National Ballistic Missile Defense System has come under scrutiny about its technological feasibility. Intercepting midcourse (rather than launch or reentry stage) ballistic missiles traveling at several miles per second with a "kinetic kill vehicle" has been characterized as trying to hit a bullet with a bullet. Despite this difficulty, there have been several successful test intercepts and the system was made operational in 2006, while tests and system upgrades continue. Moreover, the warheads or payloads of ballistic missiles can be concealed by a number of different types of decoys. Sensors that track and target warheads aboard the kinetic kill vehicle may have trouble distinguishing the "real" warhead from the decoys, but several tests that have included decoys were successful. Nira Schwartz's and Theodore Postol's criticisms about the technical feasibility of these sensors have led to a continuing investigation of research misconduct and fraud at the Massachusetts Institute of Technology. In February 2007, the US missile defense system consisted of 13 ground based interceptors (GBIs) at Fort Greely, Alaska, plus two interceptors at Vandenberg Air Force Base, California. The US planned to have 21 interceptor missiles by the end of 2007. The system was initially called National Missile Defense (NMD), but in 2003 the ground based component was renamed Ground Based Midcourse Defense (GMD). As of 2014, the Missile Defense Agency had 30 operational GBIs, with a total 44 GBIs in the missile fields in 2018. In 2021 an additional 20 GBIs of 64 total were planned, but not yet fielded. They are tasked with meeting more complex threats than those met by the EKV. Defending against cruise missiles is similar to defending against hostile, low flying crewed aircraft. As with aircraft defense, countermeasures such as chaff, flares, and low altitude can complicate targeting and missile interception. High flying radar aircraft such as AWACS can often identify low flying threats by using doppler radar. Another possible method is using specialized satellites to track these targets. By coupling a target's kinetic inputs with infrared and radar signatures it may be possible to overcome the countermeasures. In March 2008, the US Congress convened hearings to re examine the status of missile defense in US military strategy. Upon taking office, President Obama directed a comprehensive review of ballistic missile defense policy and programs. The review's findings related to Europe were announced on 17 September 2009. The Ballistic Missile Defense Review (BMDR) Report was published in February 2010.
Механизмдер
Ұлттық қару-жарақ директорларының конференциясы (CNAD) – НАТО-ның жоғары деңгейдегі комитеті, ол театрлық зымыранға қарсы қорғаныс бағдарламасына тапсырма беруші орган қызметін атқарады. ALTBMD бағдарламасын басқару ұйымы, құрамында басқару комитеті және НАТО C3 агенттігінде орналасқан бағдарламалық кеңсе бар, бағдарламаны басқарады және CNAD-ге есеп береді. Толыққанды зымыранға қарсы қорғаныс мәселелері бойынша консультациялардың негізгі тірегі – күшейтілген атқарушы жұмыс тобы. CNAD техникалық зерттеулер жүргізуге және олардың нәтижелерін аталған топқа ұсынуға жауапты. ТМД мәселелері жөніндегі NRC арнайы жұмыс тобы – театрлық зымыранға қарсы қорғаныс саласындағы НАТО-Ресей ынтымақтастығын басқарушы орган. 2018 жылдың қыркүйек айында 23 НАТО мемлекетінің консорциумы Nimble Titan 18 интеграцияланған әуе және зымыранға қарсы қорғаныс (IAMD) эксперименттік кампаниясы бойынша ынтымақтастық үшін бас қосты.
Зымыраннан қорғаныс
2010 жылдың басына қарай НАТО альянс күштерін зымырандық қауіптен қорғауға алғашқы мүмкіндікке ие болады және территория мен халықты қорғау мүмкіндіктерін зерделеп жатыр. Бұл, жаппай қырып-жою қаруларының және оларды жеткізу құралдарының, соның ішінде барлық қашықтықтағы зымырандардың таралуына жауап ретінде жасалып жатыр. НАТО зымыранға қарсы қорғанысқа қатысты үш бағытта жұмыс жүргізуде:
Белсенді қабатты баллистикалық зымыраннан қорғаныс жүйесі
"Активті қабатты баллистикалық зымыранға қарсы қорғаныс жүйесі" қысқаша "ALTBMD" деп аталады. 2010 жылдың басында Альянс белгілі бір аймақтағы әскерлерді қысқа және орта қашықтықтағы баллистикалық зымырандардан (3000 километрге дейін) қорғауға уақытша мүмкіндік алды. Аяқталуға тиіс жүйе көп қабаттан тұратын жүйелер жиынтығы болып табылады, оған төмен және жоғары биіктіктегі қорғаныс (төменгі және жоғарғы қабаттардағы қорғаныс деп те аталады) кіреді, соның ішінде шайқас басқару, басқару, байланыс және барлау (BMC3I), ерте ескерту сенсорлары, радар және түрліше ұстау құралдары кіреді. НАТО мүше елдері сенсорлар мен қару жүйелерін ұсынады, ал НАТО BMC3I сегментін жасады және осы элементтердің интеграциясын жеңілдетеді.
НАТО аумағын қорғау үшін зымыраннан қорғаныс
2002 жылы НАТО-ның Прагадағы саммитінен кейін зымыранға қарсы қорғаныс жүйесін зерттеу жұмысы басталды. Келіссөздерге НАТО-ның консультациялық, басқару және бақылау агенттігі (NC3A) және НАТО-ның Ұлттық қарулану директорлары кеңесі (CNAD) де қатысты. Зерттеу қорытындысы бойынша зымыранға қарсы қорғаныс жүйесі техникалық тұрғыдан мүмкін екендігі анықталды және бұл НАТО-ның зымыранға қарсы қорғаныс жүйесінің қажеттілігі жөніндегі ағымдағы саяси және әскери талқылауларға техникалық негіз болды. 2008 жылғы Бухарест саммитінде одақтастар Еуропадағы АҚШ-тың зымыранға қарсы қорғаныс жүйесінің ұсынылып отырған элементтерінің техникалық егжей-тегжейін, сондай-ақ олардың саяси және әскери салдарларын талқылады. Одақтас елдердің басшылары Еуропадағы АҚШ-тың зымыранға қарсы қорғаныс құралдарын орналастыру Солтүстік Америкадағы одақтастарды қорғауға көмектесетінін мойындады және бұл қабілеттің болашақ НАТО-ның толыққанды зымыранға қарсы қорғаныс архитектурасының маңызды бөлігі болуы керек деп келісті. Дегенмен, 2009 жылы Обама әкімшілігінің Польшадағы ұзақ қашықтықтағы ракеталарды ұстау жобасын қысқа және орта қашықтықтағы ракеталармен алмастыру туралы шешімі ескеріліп, бұл пікірлер қайта қаралып жатыр. Ресейдің сыртқы істер министрі Сергей Лавров НАТО-ның «Патриот» зымырандарын орналастыру тәсілі олардың Сирия азамат соғысының салдарынан туындаған қауіптерден қорғану мақсатына қоса, ирандық зымырандарға қарсы да қолданылатынын көрсетеді деп мәлімдеді.
Aegis-қа негізделген жүйе
Еуропаға зымыран қалқанын орнатуды жеделдету үшін Барак Обама Aegis баллистикалық зымыран қорғаныс жүйесімен жабдықталған кемелерді Еуропа суларына, қажет болған жағдайда Қара теңізіне де жіберді. 2012 жылы жүйе "уақытша мүмкіндіктерге" ие болады, бұл Еуропадағы американдық күштерге алғаш рет орташа қашықтықтағы баллистикалық зымырандарға (IRBM) қарсы қорғаныс ұсынады. Дегенмен, бұл ұшырып тастағыштар АҚШ-ты қорғауға, сондай-ақ Еуропадағы американдық әскерлер мен объектілерін қорғауға тиімсіз болуы мүмкін. Aegis баллистикалық зымыран қорғаныс жүйесімен жабдықталған SM 3 Block II A зымыраны 2020 жылғы 16 қарашадағы сынақта ICBM нысанасын жойды.
ACCS Театрлық зымыран қорғанысы 1
BioPrepWatch мәліметінше, НАТО ThalesRaytheonSystems компаниясымен өзінің қазіргі театрлық зымыран қорғаныс бағдарламасын жаңарту үшін 136 миллион еуролық келісімшартқа қол қойды. ACCS Театрлық зымыран қорғанысы 1 деп аталатын жоба НАТО-ның әуе командалық және басқару жүйесіне жаңа мүмкіндіктер әкеледі, оның ішінде баллистикалық зымырандардың траекториясын өңдеуге арналған жаңартулар, қосымша спутниктік және радарлық деректер, деректерді байланыс және корреляциялау мүмкіндіктерін жақсарту кіреді. Театрлық зымыран қорғанысын басқару және басқару жүйесін жаңарту НАТО-ға қысқа және орташа қашықтықтағы баллистикалық зымырандарға қарсы қорғаныс үшін ұлттық сенсорлар мен ұстағыштарын (интерцепторларды) біріктіруге мүмкіндік береді. НАТО-ның қорғаныс инвестициялары жөніндегі бас хатшысының көмекшісі Патрик Ауройдың сөзіне қарағанда, осы келісімшартты орындау НАТО-ның театрлық зымыран қорғанысы үшін маңызды техникалық жетістік болады. Жоба 2015 жылға дейін аяқталуы күтілді. 2016 жылға қарай операциялық құрамдамаға біріктірілген әуе және зымыраннан қорғаныс (IAMD) қабілеті жеткізіледі, сол кезде НАТО-ның толыққанды театрлық зымыран қорғанысы болады.