Бесплатты ойын бизнесінің моделі

Кіріспе

Видео ойын индустриясының бизнес-моделі
Видео ойынның бизнес-моделі

Тегін ойналатын (F2P немесе FtP) видео ойындар – ойыншыларға ойынды жалғастыру үшін төлем қажет етілмейтін немесе олардың мазмұнының маңызды бөлігіне ақы төлеусіз қол жеткізуге мүмкіндік беретін ойындар. Тегін ойналатын ойын, ойынды немесе қызметті пайдалану үшін төлем талап ететін дәстүрлі коммерциялық бағдарламалық жасақтамадан өзгеше. Бұл толығымен ақысыз ойындардан да ерекше. Тегін ойналатын ойын моделі кейде «бастау үшін тегін» деп аталады, себебі ол толығымен ақысыз емес. Тегін ойналатын ойындар «жеңу үшін төлеу» деп сыналған, яғни ойыншылар басқа ойыншылардан артық бәсекеге қабілеттілік немесе күш алу үшін төлем жасай алады. Тегін ойналатын бизнес-модельдің бірнеше түрі бар. Ең көп таралғаны – фримиум бағдарламалық жасақтама моделіне негізделген, онда пайдаланушылар толыққанды ойынға қол жеткізеді, бірақ қосымша мазмұнға немесе ойын ішіндегі қуатты құралдарға қол жеткізу үшін микро транзакциялар жасауға ынталандырылады. Кейде мазмұн төлемсіз толығымен жабылады; ал кейде төлем жасай алмайтын ойыншылар үшін оны «ашу» үшін көп уақыт кетіп, төлем жасау процесті жылдамдатады. Кіріс табудың тағы бір жолы – ойынға жарнама енгізу. Тағы бір жолы – жаңа киім-кешек сияқты косметикалық жаңартуларды сату: мұндай жаңартулар ойыншыға жеңіске жетуге немесе бәсекелесуге міндетті түрде көмектеспейді. Бұл модель алғаш рет кездейсоқ ойыншыларға арналған көп ойыншылы онлайн ойындарда танымал болды, кейін ірі видео ойын шығарушылар видео ойын пираттығына қарсы күресу үшін шығарған ойындарда кеңінен қолданылды. Бұл модельді Star Wars: The Old Republic, Apex Legends, Fortnite Battle Royale және көптеген MOBA ойындары қолданды, олар өнімнің «толық нұсқасын» тегін ұсынады, ал пайдаланушылар премиум мүмкіндіктер мен виртуалды тауарларға қол жеткізу үшін микро төлемдер жасайды, көбінесе бөліп-бөліп.

Ойынның механикасы

Ойын ішіндегі заттар таза косметикалық болуы, ойыншының күшін арттыруы, прогресс жылдамдығын үдетуі және тағы да көптеген мүмкіндіктер ұсынуы мүмкін. Осындай ойындарды жасаушылар көбінесе қолданатын тәсіл – сатып алынған заттардың уақыт шегі болуы; осы мерзім біткеннен кейін, қолданушы оны қайта сатып алмаса, ойынды жалғастыра алмайды. Тағы бір жиі кездесетін механика – ойын ішінде екі түрлі валютаның болуы: біреуі ойынның қалыпты барысында табады, ал екіншісі нақты ақшаға сатып алынады. Екінші, "премиум" валюта кейде ойынға ақша төлемейтін ойыншыларға белгілі бір уақытта аз мөлшерде беріледі, мысалы, ойынды жаңа бастағанда, тапсырманы орындағанда немесе ойынға дос шақырғанда. Көптеген браузерлік ойындарда ойыншы әрекет еткенде азаятын "энергия жолағы" болады. Осы ойындарда кофе немесе сыйлықтар сияқты заттарды сату арқылы осы жолақты толтыруға болады. Ойнауға тегін ойындарды орнату және ойнау тегін, бірақ ойынға кіргеннен кейін ойыншылар заттар, карталар және кеңейтілген бейімдеу опциялары сияқты контентті сатып ала алады. Онлайн ойындардағы ойнауға тегін бизнес-моделін Оңтүстік Кореядағы Nexon компаниясы алғаш рет іске асырды, бұл сол кезде бұқаралық ақпарат құралдарының назарын аударды. Оны алғаш пайдаланған Nexon ойыны – QuizQuiz, 1999 жылдың қазан айында жарық көрді. Оның авторы Ли Сынчан MapleStory ойынын жасады. Ойнауға тегін модель 1990 жылдардың соңы мен 2000 жылдардың басында пайда болды, ол балалар мен кездейсоқ ойыншыларға арналған өте табысты MMO ойындарының сериясынан туындады, олардың ішінде Furcadia, Neopets, RuneScape, MapleStory және Achaea, Dreams of Divine Lands сияқты мәтіндік ойындар бар. Инновациялық ойындар жасаумен танымал, шағын тәуелсіз әзірлеушілер де ойнауға тегін ойындарды шығаруды жалғастыруда. Ойнауға тегін ойындар Оңтүстік Корея және Қытай Халық Республикасы сияқты елдерде кең таралған. Nikkei Shimbun басылымы "Cinderella Girls" ойынының микротранзакциялардан айына 1 миллиард иеннен астам табыс табатынын хабарлады. Electronic Arts алғаш рет FIFA Online ойынын Кореяда шығарғанда ойнауға тегін тұжырымдамасын қабылдады. Оған "Жүзімдердің иесі онлайн: Ангмар көлеңкелері", "Конанның дәуірі: Гибориандық оқиғалар", "Данжн және Дракон онлайн" және "Чемпиондар онлайн" сияқты бірнеше нұсқалары бар. Sony Online Entertainment EverQuest ойынын абоненттік модельден гибридті F2P/абоненттік модельге көшіруі тауар сатудың 125%-ға, бірегей кірулердің 150%-ға өсуіне және үш еседен астам тіркелген есептік жазбаларға әкелді. Ойнауға тегін MMO ойындарының кең таралғаны басқа жанрлармен тәжірибе жасаумен бірге жүрді. Бұл модель ірі әзірлеушілер мен әртүрлі жанрлар тарапынан қабылданып, Battlefield Heroes және Command & Conquer: Generals 2 сияқты ойындарға енгізілді, бірақ соңғысы ойыншылардың жағымсыз пікірлеріне байланысты альфа кезеңінде жабылды. 2011 жылы Apple App Store-дағы ең танымал 100 ойынның ішінде ойнауға тегін ойындардан түскен табыс премиум ойындардан түскен табыстан асып түсті. Дегенмен, The Washington Post газеті Supercell (Clash of Clans) және Machine Zone (Game of War: Fire Age) сияқты екі ойынның әзірлеушілері 2015 жылы атақты тұлғаларды (Лиам Нисон мен Кейт Аптонды) жұмылдырған Super Bowl жарнамаларын жасауға мүмкіндік алғанын атап өтті. Соңғысы, "Соғыс ойыны", Аптонның қатысуымен 40 миллион долларлық науқанның бір бөлігі болды. 2012 жылға қарай, League of Legends, Dota 2, Heroes of the Storm және Smite сияқты ойнауға тегін MOBA ойындары ең танымал PC ойындарының қатарына кірді. Жанрдағы табыс көптеген бейне ойын шығарушыларды ойнауға тегін MOBA моделін көшіруге ықпал етті. 2015 жылы Slice Intelligence мобильді бейне ойындарда өнім сатып алған адамдарды қадағалады және бұл ойыншылар ойнауға тегін ойындарға орташа есеппен 87 доллар жұмсады. 2015 жылы ойыншылар ең көп ақша жұмсаған ойын – Game of War: Fire Age, онда өнім сатып алған ойыншылар орташа есеппен 550 доллар жұмсады.

In game items can be purely cosmetic, enhance the power of the player, accelerate progression speed, and many more. A common technique used by developers of these games is for the items purchased to have a time limit; after this expires, the item must be repurchased before the user can continue. Another commonly seen mechanic is the use of two in game currencies: one earned through normal gameplay, and another which can be purchased with real world money. The second, "premium" currency is sometimes given out in small amounts to non paying players at certain times, such as when they first start the game, complete a quest, or refer a friend to the game. Many browser games have an "energy bar" that depletes when the player takes actions. These games then sell items such as coffee or snacks to refill the bar. Free to play games are free to install and play, but once the player enters the game, the player is able to purchase content such as items, maps, and expanded customization options. The free to play business model in online games was later realized by Nexon in South Korea to a degree first catching more major media attention at the time. The first Nexon game to use it, QuizQuiz, was released in October 1999. Its creator Lee Seungchan would go on to create MapleStory. The free to play model originated in the late 1990s and early 2000s, coming from a series of highly successful MMOs targeted towards children and casual gamers, including Furcadia, Neopets, RuneScape, MapleStory, and text based dungeons such as Achaea, Dreams of Divine Lands. Known for producing innovative titles, small independent developers also continue to release free to play games. Free to play games are particularly prevalent in countries such as South Korea and the People's Republic of China. In particular, the Nikkei Shimbun reported that Cinderella Girls earns over 1 billion yen in revenue monthly from microtransactions. Electronic Arts first adopted the free to play concept in one of its games when it released FIFA Online in Korea. including subscription based games such as The Lord of the Rings Online: Shadows of Angmar, Age of Conan: Hyborian Adventures, Dungeons & Dragons Online, and Champions Online. Sony Online Entertainment's move to transition EverQuest from a subscription model into a hybrid F2P/subscription game was followed by a 125% spike in item sales, a 150% up tick in unique log ins, and over three times as many account registrations. The movement of free to play MMOs into the mainstream also coincided with experimentation with other genres as well. The model was picked up by larger developers and more diverse genres, with games such as Battlefield Heroes, and Command & Conquer: Generals 2 was shut down in alpha due to negative reactions from players. In 2011, revenue from free to play games overtook revenue from premium games in the top 100 games in Apple's App Store. Nevertheless The Washington Post noted that the developers of two such games, Supercell (Clash of Clans) and Machine Zone (Game of War: Fire Age), were able to afford Super Bowl commercials in 2015 featuring big name celebrities (respectively Liam Neeson and Kate Upton). The latter, Game of War, was in fact, part of a roughly $40 million campaign starring Upton. As of 2012, free to play MOBAs, such as League of Legends, Dota 2, Heroes of the Storm, and Smite had become among the most popular PC games. The success in the genre has helped convince many video game publishers to copy the free to play MOBA model. During 2015, Slice Intelligence tracked people that bought products in mobile video games, and these players spent an average of $87 in free to play games. The highest spending per player in 2015 was in Game of War: Fire Age, where the players that bought products on average spent $550.

Дәстүрлі модельмен салыстыру

Ойынды тегін ойнау моделі дәстүрлі модельден – премиум бағамен сатылатын ойындардан ауытқу ретінде сипатталады, онда тұтынушылар ойынның құнын алдын ала төлейді және ойынның табысы сатылған ойын бірліктерінің санын бірлік бағасына көбейту арқылы есептеледі. Тегін ойналатын ойындарда ең маңызды фактор – ойынды үнемі қызықтыра білетін ойыншылардың саны, одан кейін ойынның ойыншыларға қаншалықты тартымды төлем мүмкіндіктерін ұсынатыны. Ойын ішіндегі сатып алулар бар тегін ойындарда екі маңызды нәрсе орын алады: біріншіден, бағасы болмағандықтан, көбірек адам ойынды сынап көреді, екіншіден, кіріс дәстүрлі ойынға қарағанда жоғары болуы мүмкін, себебі әртүрлі ойыншылар өздерінің ойынға қатысу деңгейіне және оған деген қалауларына байланысты әртүрлі сомада ақша жұмсай алады. Тегін ойындарға ақша жұмсайтын ойыншылар тобын құмар ойындардан алынған терминдермен бөлуге болады: «киттер» – бұл әдетте ойыншылардың шамамен 10% құрайтын ең кішкентай сегмент, бірақ ойынға ең көп ақша жұмсауға дайын; «дельфиндер» – ойыншылардың 40% шамасын құрайтын, ақша жұмсайтын, бірақ киттердей көп емес ойыншылар; және «миновкалар» – халықтың шамамен жартысын құрайтын, белсенділігін сақтау үшін ең аз сомада ақша жұмсайтын ойыншылар. Осы үлестірудің нәтижесінде, тегін ойындардағы кірістің көп бөлігін «киттер» қамтамасыз етеді, ал кейбір жағдайларда кірістің 50% -ы ойыншылардың 0,15% -ынан («ақ киттер») түседі. Көптеген ойыншылар өздеріне ұнайтын ойынға ондаған мың доллар жұмсауы мүмкін. 2021 жылы бұл зерттеу Fortnite ойынының жариялаушысы Epic Games компаниясына қарсы сот ісін қозғау үшін пайдаланылды.

Жеңіс үшін төлеу

Кейбір ойындарда арнайы заттарға, жүктеуге болатын мазмұнға немесе салқындату уақытын өткеріп жіберу үшін төлеуге дайын ойыншылар, тегін ойнайтындарға қарағанда үстемдікке ие болуы мүмкін, әйтпесе олар мұндай заттарға қол жеткізуге тырысса да, мүмкін болмайды. Мұндай ойындар "жеңу үшін төлеу" (қысқаша "P2W") деп аталады. Жалпы, егер ойыншы төлем жасамайтын ойыншыларға қарағанда қандай да бір артықшылыққа ие бола алса, онда ол ойын "жеңу үшін төленеді" деп есептеледі. Нарықтық зерттеулер көрсеткендей, Қытайдағы ойыншылар үшін "жеңу үшін төлеу" механикасы, Батыс елдеріне қарағанда көбірек қабылданады, мүмкін Қытай ойыншылары ойынмен байланысты үнемі қайталап төленетін шығындарға, мысалы, ойын кафелерінің ақысына көбірек дағдыланғандықтарынан. "Жеңу үшін төлеуден" қашудың ең көп таралған ұсынысы – төлемдерді тек тәжірибені кеңейту үшін пайдалану, ал ойын процесіне әсер етпеу. Мысалы, Dota 2, Fortnite Battle Royale және StarCraft II сияқты кейбір ойындар тек косметикалық заттарды сатып алуға рұқсат береді, яғни ойынға ақша жұмсаған ойыншы, ақша жұмсамаған ойыншымен бірдей деңгейде болады. Басқалары ойынды жақсартатын қосымша мазмұн үшін төлеуге ойыншыларды ынталандыратын, бірақ тегін нұсқаны шектемеуші тепе-теңдікті табуды ұсынады. Бұл теория бойынша, заттар үшін төлем жасамаған ойыншылар да ауыздан ауызға тарату арқылы олар туралы хабарды таратады, бұл соңында ойынға жанама түрде пайда әкеледі. Ойыншылардың ойында үстемдікке ие болу үшін төлемдерді пайдалануына қатысты алаңдаушылықтарға жауап ретінде, World of Tanks сияқты ойындар, төлем жасаған ойыншыларға төлем жасамаған ойыншыларға қарағанда ешқандай артықшылық бермейтіндіктерін нақты айтты, сонымен қатар пайдаланушыларға "алтын" немесе "премиум" оқ-дәрілерін және шығын материалдарын нақты ақша төлемей сатып алуға мүмкіндік береді. Дегенмен, ойынға және жеңіске әсер ететін мүмкіндіктер, мысалы, 100% экипаж дайындығын сатып алу, премиум аккаунт, премиум көліктері және тәжірибе ұпайларын тегін тәжірибе ұпайларына айналдыру мүмкіндіктері тек төлем жасаған клиенттерге ғана қолжетімді болып қалады.

Жеңіс үшін ойнау

Play to earn, pay to earn деп те аталады, бұл криптовалюта және басқа да блокчейн технологияларын қолданатын табысқа қатысты үлгі.

Ұрысу

Бір ойыншылы ойындардағы тағы бір мәселе – тегін ойындардың ойыншыдан үнемі қосымша контент сатып алуын сұрауы, бұл nagware және trialware-дің пайдаланушыдан жиі «жаңартуға» шақыруына ұқсас. Ойынды жалғастыру немесе тірі қалу үшін төлем қажет болуы мүмкін, бұл ойыншыны алаңдатып немесе ойыннан ыңғайсыздық тудыруы мүмкін.

Балалардың сатып алулары

Тегін ойын автоматтарында микротранзакциялардың кең таралған және көбінесе мазасыз қолданылуы кейде балалардың қатысыра немесе әдейі түрде көптеген виртуалды заттарға, көбінесе шынайы ақшаның тым жоғары сомасы үшін төлеуіне себеп болады. 2013 жылдың ақпан айында Eurogamer компаниясы Apple компаниясының британдық отбасыға 1700.41 фунт стерлингті қайтаруға келіскенін хабарлады, олардың ұлы Zombies vs. Ninjas тегін ойын автоматтарында көптеген микротранзакцияларды сатып алған болатын.

Болашақ

Ашық ойынның қазіргі үлгілерге тигізетін бұзылыс әсерін көрсете келе, IGN редакторы Чарльз Ониетт "құны жоғары, бір реттік сатып алулар құрып барады" деді. Оның пікірінше, қазіргі көптеген ойындарға бір рет төлем жасау әдісі ақырында толығымен жойылады. Кейбір әзірлеушілердің осы үлгіде табысқа жеткенін атап өткенімен, Nintendo сияқты компаниялар ашық ойынға күмәмен қарап, ойынды дамыту және сатудың дәстүрлі үлгілерін сақтауды жөн көреді. 2015 жылдың ақпан айында Apple App Store дүкенінде танымал, ақысыз емес бағдарламалық қамтамасты "Pay Once & Play" деп бөліп көрсетуді бастады, оларды "ішкі ойынға қосымша төлемдерсіз сағаттап үзіліссіз ойын және толыққанды тәжірибе" деп сипаттады.