Кіріспе
Оңтүстік Вьетнам армиясының офицері
Нго Куан Трэнь (13 желтоқсан 1929 — 22 қаңтар 2007) – Вьетнам Республикасы армиясының (ARVN) офицері. Трэнь 1954 жылы Вьетнам Ұлттық Армиясында офицерлік қызметке кіріп, келесі он жылда, көбінесе Әуе шабуыл бригадасында, шендерді көтеріп өтті. 1966 жылы Буддалық көтерілісті басуға көмектескеннен кейін 1-ші дивизияға қолбасшылық етіп, алғаш рет дивизияны басқарды. Ол осы қиын кезеңнен кейін бөлімді қайта құрып, Тет шабуылы кезінде апталар бойы болған қаһарлы көше шайқастарынан кейін Хуэ қаласын қайтарып алу үшін пайдаланды. 1972 жылы генерал Хоанг Сюань Ламның тиімсіз басшылығы Солтүстік Вьетнамның ірі масштабты конвенциялық басып кіруі – Пасха шабуылына байланысты Оңтүстік Вьетнамның күйреуіне әкелді, соның салдарынан ол I корпустың қолбасшысы болып тағайындалды. Ол коммунистерді кері тартуға дейін ARVN күштерін тұрақтандырды. 1975 жылы коммунистер қайтадан шабуыл жасады. Бұл жолы президент Нгуен Ван Тхью Трэньге қайта-қайта түсініксіз бұйрықтар берді – олардың негізінде ол тұрып қарсы күресуі керек пе, әлде бір бөлік аумақты беріп, қалғандарын консолидациялауы керек пе. Бұл I корпустың рухын түсіріп, оның күйреуіне алып келді, нәтижесінде коммунистер екі ай ішінде Оңтүстік Вьетнамды басып алды. Трэнь Сайгонның құлауы кезінде Оңтүстік Вьетнамнан қашып, АҚШ-тағы Вирджиния штатында қоныстанды.
Ерте жылдары және әскери бастамалары
Трэнь 1929 жылы Меконг дельтасындағы Киан Хоа провинциясында (қазіргі Бен Тре провинциясы) бай отбасында дүниеге келген. Ол кезде Вьетнам Француз Индокитайының бір бөлігі болды. Mỹ Tho колледжін бітіргеннен кейін, ол көп ұзамай 1955 жылы Сайгон және айналасындағы аймақты бақылау үшін президент Дием үкіметімен күрескен Бинь Сюань өзенінің қарақшыларын жою операциясына қатысты. Бинь Сюаньға қарсы көрсеткен ерлігі үшін Трэнь бірінші лейтенант шеніне көтерілді. 1966 жылы Вьетнамның орталық бөлігінде буддистер көтерілісі болды, олар үкіметтің әскери бақылауына қарсы наразылық білдірді. Трэньге Хуэдегі бүлікші 1-ші дивизияны басу міндеті жүктелді, бұл дивизия буддистердің наразылық қозғалысына қолдау көрсету мақсатында VC-ға қарсы әскери операцияларды тоқтатуға шешім қабылдаған еді. Өзі буддист болған Трэнь бұл тапсырмадан ұялды, бірақ бұйрықты орындады.
After graduating from Đà Lạt, he soon saw action in a 1955 operation to eliminate the Bình Xuyên river pirates who were vying with President Diệm's government for control of Saigon and the surrounding area. In recognition of his performance against the Bình Xuyên, Trưởng was promoted to first lieutenant. In 1966, the Buddhist Uprising broke out in central Vietnam with Buddhists protested military control of the government. Trưởng was asked to quell the rebellious 1st Division in Huế, which had decided to stop military operations against the VC in solidarity with the Buddhist protest movement. A Buddhist, Trưởng, was uncomfortable with his mission, but he carried out his orders.
Жалпы
Оның тиімді көрсетілімінің нәтижесінде Сайгон Трэнды 1-дивизияның командирі етіп бекітті. Басшылыққа ие болған Трэн, бұрынғысынан нашар репутациясы бар бөлімшені ARVN-дегі ең жақсы бөлімшелердің біріне айналдырды және әскерлерінің, сондай-ақ оларды күшейтетін өңірлік (RF) және халық күштерінің (PF) қабілетін арттыру үшін жаңа оқу бағдарламаларын енгізді. Трэннің бөлімшесіне және басшылығына берілгендігі, оның бағыныштыларының рухын көтерді. 1967 жылы Трэннің 1-дивизиясы Хуонг Тра ауданындағы Тхыа Тьен Хуэ провинциясындағы Луонг Ко Донг Хюен Ми Ха майданындағы VC инфрақұрылымына шабуыл жасап, олардың көп бөлігін жойды. Трэн бригадир-генерал шеніне көтерілді. 1971 жылғы маусымда генерал-лейтенант болып тағайындалды. RF және PF жалпы әскери шығындардың 5%-ын құраса, олар күштің 50%-ын қамтамасыз еткені есептелді. IV корпусты басқарған кезеңде аймақтың тұрақты күштері азайды, себебі олардың бір бөлігі Камбоджа кампаниясы аясында шекарадан өтіп, ПАВН/VC джунгли базаларын, жабдықтауларын және Оңтүстік Вьетнамға басып кіруге дайындалған алаңдарды жоюға тырысты. Трэн күшейткен RF/PF күштерін бос орынды толтыру үшін пайдаланды, бұл аймақтағы үкіметтік бақылауды нығайтты, ресурстары шектеулі болғанына қарамастан. Өзінің адалдығымен танылған Трэн аймағындағы "көлеңке" және "әшекей" сарбаздарға, дезертирлерге және әскери қызметтен қашқандарға қарсы күшті шаралар қолданды. 1972 жылғы Пасха шабуылы кезінде мамыр айының басында ол I корпустың басшылығына тағайындалды, ұятқа қалған генерал-лейтенант Хоанг Суан Ламның орнын басты. Генерал Трэн Хуэ алдында ПАВН күштерін тоқтатты, содан кейін (президент Нгуен Ван Тхио мен MACV-дің бастапқы қарсылығына қарамастан) Лам Сон 72 операциясын бастады. Қарсы шабуыл кезінде ол ПАВН күштерін Куанг Три қаласына (қыркүйекте қайта басып алынған) итеріп, Cửa Việt өзеніне қарай жылжыды. Операцияға төрт рейнджерлік топ және бронетанкті бригада қатысты. Наурыздың ортасына дейін Трэннің тиімді басшылығының арқасында ПАВН бес дивизиясы мен 27 полкі бар болғанымен, тек қана тас жолдарды кесіп тастауға тырысты. 13 наурызда Трэн және III корпустың жаңа командирі генерал-лейтенант Нгуен Ван Тоан Тхиоға есеп берді. Оңтүстік Вьетнамның екінші ірі қаласы Хуэден бас тартуға дайын еді. Төңкерістен қорқып, Тхио сондай-ақ Әуе десанты мен теңіз жауынгерлерін Сайгонға көшіруге шешім қабылдады, бұл I корпустың әлсіреуіне әкелді. Хуэден бас тартпау керек еді, өйткені соңғы күндері екі дивизия жоғалған болатын. Осы уақытта, әскерді кері қайтаруға дайындық және Солтүстік Вьетнамның күшейе берген қысымы салдарынан азаматтар қорқып қашуға мәжбүр болды, бұл тас жолды жауып, әскерді кері қайтаруға кедергі келтірді. Трэн күштерін жоспарланғандай үш анклавқа қайтаруға рұқсат сұрады, бірақ Тхио оған "қазіргі күштерімен, соның ішінде теңізшілер дивизиясымен, кез келген аумақты ұстап тұруға" бұйрық берді, яғни қажет болған жағдайда шегінуге рұқсат берді. Трэн Джаньға оралып келгенде ПАВН шабуылы басталды. Президент Тхио сол күні радио арқылы сөз сөйлеп, Хуэ "барлық құнымен" ұсталатынын мәлімдеді, бұл бұрынғы бұйрыққа қайшы келеді. Сол кешке Трэн Хуэді қорғау үшін Mỹ Chánh өзеніндегі жаңа қорғаныс желісіне шегінуді бұйырды, осылайша Кванг Три провинциясының барлығын берді. Ол күштерінің Хуэді ұстай алатынына сенімді болды, бірақ кейін Тхиодан "үш анклавты бір уақытта қорғау мүмкін болмағандықтан, I корпустың командирі күштерін тек Да Наньді қорғау үшін қайта орналастыруға еркін" деген кешкі хабарламасынан таң қалды. Кванг Три және Хуэ халқы жүздеген мыңдаған адамдарымен үйлерін тастап, Да Наньға қарай ағыла бастады. Бірнеше күн ішінде I корпустың бақылауы жойылды. Оңтүстік Вьетнамдықтар басқа қалалық анклавтардан Да Наньға көшіп кетуге тырысты, бірақ 1-дивизия бригадир-генерал Нгуен Ван Дьелдің басшылығымен, Тхионың тастап кетуіне ашуланып, әскерлеріне: "Бізге сатқындық жасалды. Енді әркім өзі үшін жауапты (әркім өзі үшін) Да Наньда кездесеміз" деді. ПАВН артиллериясының шабуылымен қиын жолмен жүрген Да Нань қаласы анархия мен тонауға ұшырады, қаланың қорғанысы мүмкін емес болды. Трэн теңіз арқылы эвакуациялауға рұқсат сұрады, бірақ Тхио, қыңырланып, шешім қабылдаудан бас тартты. Саигонмен байланысы ПАВН-нің бомбалауынан үзілген кезде, Трэн теңіз күштерінің кері шегінуін бұйырды, өйткені Тхио да шешім қабылдамайтын. Тхиодан қолдау не басшылық алмаған эвакуация құнға түсті, өйткені ПАВН қалаға артиллериямен шабуыл жасады, мыңдаған адамдар қаза тапты. Көптеген адамдар қайықтарға орналасу үшін күресіп суға батып кетті, Саигоннан логистикалық қолдау болмағандықтан, жіберілген кемелер миллиондаған эвакуациялауға ниеттенген адамдарға жеткіліксіз болды. Да Наньдағы шамамен екі миллион азаматтың арасында 50 мыңнан астам адам эвакуацияланды, сондай-ақ шамамен 100 ұшақ эвакуацияланды. Трэн және оның офицерлері теңіздегі қайыққа жүзіп өтіп, Саигонға эвакуацияланды. Ұзын сонардан кейін, жағалау бойындағы қалған қалалар құлап, екі апта ішінде елдің жартысы басып алынды. Саигонға келгеннен кейін Трэн Бірлескен Бас Штабтың төрағасының орынбасары болып тағайындалды және Саигонды қорғауды ұйымдастыруға жауапкершілік берілді, бірақ ол қолда бар күштермен қорғау өте қиын екенін түсінді. Трэннің жүйкелік ауруға шалдыққандығы хабарланды. Оныңмен тығыз жұмыс істеген американдық офицер оның жағдайынан хабардар болып, Саигонның құлауы мен ПАВН-нің Оңтүстік Вьетнамды басып алуының қаостық кезеңінде оның отбасын американдық кемеге отыруға көмектесті. Трэн 1975 жылғы 30 сәуірде Саигонның құлау күні, бұрынғы вице-президент Нгуен Као Кимен бірге тікұшақпен Вьетнамнан қашып кетті. Трэн АҚШ Армиясының Әскери Тарих Орталығының тапсырысы бойынша "1972 жылғы Пасха шабуылы" (1979), "RVNAF және АҚШ операциялық ынтымақтастығы мен үйлестіруі" (1980) және "Аумақтық күштер" (1981) сияқты әскери тарих жұмыстарын жазды. Оның ізбасары Крейтон Абрамс, 1972 жылға дейін американдық соғыс күшін басқарған, Трэннің "американдық дивизияны басқаруға қабілетті" екенін айтты. 1991 жылы Иракқа қарсы Кольф соғысында АҚШ күштеріне қолбасшылық еткен генерал Норман Шварцкопф 1960 жылдары Оңтүстік Вьетнамға жіберілгенде Трэннің кеңесшісі болды. Ол өзінің "It Doesn't Take A Hero" атты автобиографиясында Трэннің "әскери гений емес екенін ойладым: бойы бес фут жеті дюйм ғана, өте жіңішке, иіліп жүретін және денесіне қарағанда басы үлкен. Беті тар және өткір, әрқашан ерінінде темекі ілулі тұратын. Дегенмен, оның офицерлері мен әскерлері оны құрметтеді және оның қабілетін білетін Солтүстік Вьетнамдық командирлер одан қорқып, сақтықтанатын" деді. Шварцкопф Трэннің "көрген ең дарынды тактикалық командир" екенін және "жерді көру және жаумен он бес жылдық күресінен алған тәжірибесі арқасында олардың не істейтінін болжауға ерекше қабілеті болғанын" айтты. Вьетнамда қызмет еткен және АҚШ Армиясының Командалық және Бас Штаб колледжінде әскери тарих профессоры болған подполковник Джеймс Х. Уилбанкс Трэн туралы былай деді:
As anarchy and looting enveloped Đà Nẵng, and a defense of the city becoming impossible, Trưởng requested permission to evacuate by sea, but Thiệu, baffled, refused to make a decision. When his communications with Saigon were sundered by PAVN shelling, Trưởng ordered a naval withdrawal, as Thiệu was not making a decision either way. With no support or leadership from Thiệu, the evacuation turned into a costly debacle, as the PAVN pounded the city with artillery, killing thousands of people. Many drowned while jostling for room on the boats; with no logistical support from Saigon, those vessels sent were far too few for the millions of would be evacuees. and of the almost two million civilians that packed Đà Nẵng, a little more than 50,000 were evacuated. along with around 100 aircraft. Trưởng and his officers swam to a boat in the sea and evacuated to Saigon. In quick succession the remaining cities along the coastline collapsed and half the country had fallen in two weeks. Upon arriving in Saigon, Trưởng was appointed deputy chairman of the Joint General Staff and given responsibility for organizing the defense of Saigon, however he found the area was too large and difficult to be defended with the forces available. Trưởng was reportedly hospitalized for a nervous breakdown. An American officer who had worked closely with him heard of Trưởng's plight, and arranged for his family to leave on an American ship amid the chaos of the fall of Saigon and the PAVN takeover of South Vietnam. Truong fled Vietnam with former Vice President Nguyễn Cao Kỳ by helicopter on the morning of 30 April 1975, the day of the fall of Saigon. Trưởng wrote several military history works commissioned by the United States Army Center of Military History, as part of its Indochina Monographs series. These were The Easter Offensive of 1972 (1979), RVNAF and US Operational Cooperation and Coordination (1980) and Territorial Forces (1981). His successor Creighton Abrams, who oversaw the American war effort until 1972, said that Trưởng "was capable of commanding an American division". General Norman Schwarzkopf, who commanded US forces during the Gulf War against Iraq in 1991, served as Trưởng's adviser in the 1960s when he was deployed to South Vietnam as a major during a campaign at Ia Drang. He wrote in his autobiography It Doesn't Take A Hero, that Trưởng "did not look like my idea of a military genius: only five feet seven very skinny, with hunched shoulders and a head that seemed too big for his body His face was pinched and intense and there was always a cigarette hanging from his lips. Yet he was revered by his officers and troops—and feared by those North Vietnamese commanders who knew of his ability." Schwarzkopf said that Trưởng was "the most brilliant tactical commander I'd ever known" and that "by visualizing the terrain and drawing on his experience fighting the enemy for fifteen years, Truong showed an uncanny ability to predict what they were going to do". Lieutenant Colonel James H. Willbanks, who served in Vietnam and was a professor of military history at the United States Army Command and General Staff College, said of Trưởng:
Unlike some South Vietnamese generals who had grown rich as they ascended the ranks, Trưởng was regarded as being completely incorruptible and lived a "spartan and ascetic" life. According to Lieutenant General Cushman, Trưởng did not own a suit, and by the time he was appointed to command IV Corps, his wife tended to pigs, which were kept behind his basic living quarters in the headquarters at Cần Thơ. Cushman added that Trưởng was always looking for means to raise his soldiers' material and family lives. Trưởng did not tolerate favoritism. He once received a request to transfer his nephew from the front line to a desk job; he refused and the nephew later was killed in action. General Bruce Palmer Jr., said Trưởng "deserved a better fate" than the mauling of his soldiers amid Thiệu's confused orders and the collapse of South Vietnam.
Шик құбылып, шендерге көтерілген кейбір Оңтүстік Вьетнамдық генералдардан айырмашылығы, Трэннің сыбайлас жемқорлыққа төзімсіздігімен және қарапайым, шешімді өмір салғандығымен танылғаны белгілі. Генерал-лейтенант Кушманның сөзіне қарағанда, Трэн костюмге ие болған емес, IV корпусына командир болып тағайындалған кезде оның әйелі шошқа шаруашылығымен айналысқан, олар оның қарапайым тұрғын үйінің артында сақталған...
As anarchy and looting enveloped Đà Nẵng, and a defense of the city becoming impossible, Trưởng requested permission to evacuate by sea, but Thiệu, baffled, refused to make a decision. When his communications with Saigon were sundered by PAVN shelling, Trưởng ordered a naval withdrawal, as Thiệu was not making a decision either way. With no support or leadership from Thiệu, the evacuation turned into a costly debacle, as the PAVN pounded the city with artillery, killing thousands of people. Many drowned while jostling for room on the boats; with no logistical support from Saigon, those vessels sent were far too few for the millions of would be evacuees. and of the almost two million civilians that packed Đà Nẵng, a little more than 50,000 were evacuated. along with around 100 aircraft. Trưởng and his officers swam to a boat in the sea and evacuated to Saigon. In quick succession the remaining cities along the coastline collapsed and half the country had fallen in two weeks. Upon arriving in Saigon, Trưởng was appointed deputy chairman of the Joint General Staff and given responsibility for organizing the defense of Saigon, however he found the area was too large and difficult to be defended with the forces available. Trưởng was reportedly hospitalized for a nervous breakdown. An American officer who had worked closely with him heard of Trưởng's plight, and arranged for his family to leave on an American ship amid the chaos of the fall of Saigon and the PAVN takeover of South Vietnam. Truong fled Vietnam with former Vice President Nguyễn Cao Kỳ by helicopter on the morning of 30 April 1975, the day of the fall of Saigon. Trưởng wrote several military history works commissioned by the United States Army Center of Military History, as part of its Indochina Monographs series. These were The Easter Offensive of 1972 (1979), RVNAF and US Operational Cooperation and Coordination (1980) and Territorial Forces (1981). His successor Creighton Abrams, who oversaw the American war effort until 1972, said that Trưởng "was capable of commanding an American division". General Norman Schwarzkopf, who commanded US forces during the Gulf War against Iraq in 1991, served as Trưởng's adviser in the 1960s when he was deployed to South Vietnam as a major during a campaign at Ia Drang. He wrote in his autobiography It Doesn't Take A Hero, that Trưởng "did not look like my idea of a military genius: only five feet seven very skinny, with hunched shoulders and a head that seemed too big for his body His face was pinched and intense and there was always a cigarette hanging from his lips. Yet he was revered by his officers and troops—and feared by those North Vietnamese commanders who knew of his ability." Schwarzkopf said that Trưởng was "the most brilliant tactical commander I'd ever known" and that "by visualizing the terrain and drawing on his experience fighting the enemy for fifteen years, Truong showed an uncanny ability to predict what they were going to do". Lieutenant Colonel James H. Willbanks, who served in Vietnam and was a professor of military history at the United States Army Command and General Staff College, said of Trưởng:
Unlike some South Vietnamese generals who had grown rich as they ascended the ranks, Trưởng was regarded as being completely incorruptible and lived a "spartan and ascetic" life. According to Lieutenant General Cushman, Trưởng did not own a suit, and by the time he was appointed to command IV Corps, his wife tended to pigs, which were kept behind his basic living quarters in the headquarters at Cần Thơ. Cushman added that Trưởng was always looking for means to raise his soldiers' material and family lives. Trưởng did not tolerate favoritism. He once received a request to transfer his nephew from the front line to a desk job; he refused and the nephew later was killed in action. General Bruce Palmer Jr., said Trưởng "deserved a better fate" than the mauling of his soldiers amid Thiệu's confused orders and the collapse of South Vietnam.